Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Sorulara Dön
Yalın İnce
Üye
3

İnsan, ne zamandan beri insandır?

Yani insan başka bir türden evrimleştiyse, ne zaman insan oldu?
612 görüntülenme
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Tüm Reklamları Kapat
2 Cevap
Çınar Civan
Evrim Araştırmacısıyım

"İnsanın evrimi" konusu başlı başına çok geniş bir konu ve tek bir cevapta işlemeyi geçtim, tek bir makalede bile işlemek çok zor. Fakat ben size burada insanın evriminden kısaca bahsedeceğim;

İnsanın Evrimi: İnsanlar Nasıl Evrimleşti? İnsanların Ataları Kimlerdi?

Sorunuzu temel bir başlık altında toplayıp, detaylı bir şekilde alt başlıklara ayırmayı tercih ediyorum. Böylelikle daha rahat bir şekilde konuyu kavrayabilir, aradığınızı bulabilir, ileride referans olarak kullanabilirsiniz.

Tüm Reklamları Kapat

Kime İnsan Diyoruz?

Burada "insan" derken neyi kastettiğimiz çok önemli. Şunu bilmeliyiz ki: insan derken taksonomide bir cins olan "homo" cinsini kastediyoruz. Bildiğimiz tüm insan türleri bu taksonomik cins altında sınıflandırılıyor. Bu cinsin içinde nesli tükenmiş pek çok insan türü var, şu anda yaşayan tek insan türü, bizler, "homo sapiens" türüyüz. Aslında burada taksonomiyi kullanarak "homo" cinsine bağlı olduğumuzu fark edebilirsiniz.

Buraya kadar anladıysak, şimdi daha detaylı bir şekilde insanın taksonomik olarak gösterimine inebilir ve insanın üstündeki taksonlara bakabiliriz;

Tüm Reklamları Kapat

Taksonomide İnsan

Homo cinsine ait olan kabaca (temel taksonlarla) takip edecek olursak;

"Neomura - Ökaryotlar (Eukaryota) - Hayvanlar (Animalia) - Gerçek Dokulular (Eumetazoa) - Parahoxlu Hayvanlar (Parahoxozoa) - İkincil Ağızlılar (Deuterostomia) - Kordalılar (Chordata) - Omurgalılar (Vertebrata) - Memeliler (Mammalia) - Theriimorpha - Theriiformes - Trechnotheria - Cladotheria - Doğuran Memeliler (Theria) - Eteneliler (Eutheria) -burada keselilerden ayrılıyoruz - Primatlar (Primates) - Kuru Burunlu Primatlar (Haplorhini) -burada ıslak burunlu primatlardan ayrılıyoruz - Simiyenler (Simiiformes) - Aşağı Burunlu Maymunlar (Catarrhini) - Kuyruksuz Maymunlar (Hominoidea) - ve işte bu noktada insanlara ait olan en önemli taksonlara ulaşmış oluyoruz... İnsangiller (Hominidae) - Afrika insansıları (Homininae) - Hominini - Hominina veya Australopithecina - İnsan (Homo)"

Yukarıdaki yolu kendiniz izlemek ve grafik halinde görmek isterseniz Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı bölümüne bakabilirsiniz.

Bu ağ aslında insanın nereden geldiğini görmek için iyi bir yol. Fakat burada tek tek insanın evrimsel sürecini işlemek mümkün olmayacağından değinmeyeceğim. Bunun yerine daha detaysız bir şekilde aşağıda insan evriminden bahsedeceğim;

İnsanın Evrimi

Burada şunu unutmamalıyız ki insanın evrimi "homo" türlerinden ibaret değil, insanın evrimini anlamak için homo öncesi türler diye ayırdığımız türleri de incelememiz şart. Fakat burada sadece homo türlerine değineceğim. Aşağıya homo öncesi türlerden bazılarını ekliyorum;

  • Sahelanthropus tchadensis
  • Australopithecus africanus
  • Australopithecus anamensis
  • Orrorin tugenensis
  • Australopithecus garhi
Australopithecus garhi
Australopithecus garhi
Wikipedia

Şimdi Homo türlerine bir bakalım;

  • Homo sapiens (bizler)
  • Homo neanderthalensis
  • Homo heidelbergensis (türümüzün son atası olduğuna neredeyse emin olduğumuz tür)
  • Homo rhodesiensis
  • Homo antecessor
  • Homo erectus
  • Homo georgicus
  • Homo ergaster
  • Homo habilis
  • Homo gautengensis
  • Homo rudolfensis

Bu listedekiler Homo cinsine ait olan türler. Tabii ki buna eklenebilecek tartışmalı/tartışmasız türler var ama biz en çok bilinenleri ele alarak başlayalım;

Homo gautengensis

Homo türleri arasında gördüğümüz ilk insan türü, 2010 senesinde Darren Curnoe tarafından Güney Afrika'da keşfediliyor. Bu tür homo türleri arasında gördüğümüz ilk insan türü olduğu için sizin sorunuzdaki "İnsan başka bir türden geldiyse bu nedir?" sorusuna cevap bulmak için çok önemli. Öncelikle insanın yukarıda verdiğim taksonomik sıralamadaki ("ki bu sıralamayı bu detayları daha iyi kavramanız için verdim") gibi Australopithecus türlerinden geldiğini bilmeliyiz. Bu tür Australopithecus türlerindeki pek çok özelliği taşımasına rağmen diğer hiçbir türde görmediğimiz kadar fazla bir şekilde kendisinden sonra gelecek olan "Homo habilis" ve "Homo ergaster" türlerinin özelliklerini barındırıyor olmasıdır. İşte bu sebeple diğer Australopithecus türlerinden ayrılarak "Homo" cinsine dahil olmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Bu sizin sorunuz için çok büyük bir önem taşıyor. Lütfen iyi anlamaya çalışın. Şimdi diğer Homo (insan) türlerine bir bakış atalım;

Homo habilis

"Elini kullanan adam" veya "kullanışlı adam" olarak da bilinen Homo habilis, Homo gautengensis türünden sonra karşımıza çıkan Homo türüdür. Bu türün elini kullandığına ve aletler yaptığına dair veriler bulunmuştur.

Homo rudolfensis

Homo rudolfensis, Homo habilis türünden sonra geliyor. İlk olarak Bernard Ngeneo tarafından 1972'de Kenya'nın Turkana Gölü'nün doğu yakasında keşfediliyor. Tür 1986 yılında ancak son haliyle tamamlanabildi. Tür üzerinde yapılan çalışmalar tek bir kafatasından yapılmıştır ve tür hatalı bir şekilde 3 milyon yıl öncesine ait çıksa da daha sonrasında bu hata düzeltilmiştir. İnsanın evrimini anlamak için çok önemli bir türdür.

Homo erectus

Meşhur türlerden birisi olan Homo erectus hakkında şu ana kadar bahsettiğim türlerden daha çok bilgi bulunmaktadır. Bu türün bireylerinin boyları 1.46 ile 1.85 metre arasında değişirken, kiloları 40 ile 68 kilogram arasında değişiklik göstermektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Homo erectus, arada Homo erectus georgicus olarak anılan bir tür üzerinden evrimleşmiş olabilir. Bir diğer opsiyon da, Homo erectus'un evrimleşmesinden sonra, Homo erectus georgicus'un evrimleşmiş olması... Ne olursa olsun, elde bol miktarda geçiş türü olduğu görülmekte...[1]

Homo heidelbergensis

Uzun bir evrimsel yoldan sonra Homo heidelbergensis türü ile karşılaşıyoruz. Bu tür, bizim türümüzün son atası. Bu konuda neredeyse emin olsak bile hâlâ farklı görüşler bulunmakta. Tür, türe ait ilk keşfin 1907'de Almanya'da bulunan Heidelberg'de yapılmış olmasından ötürü bu ismi alıyor.

Ek bilgiler;

  • Atapuerca'da türe ait 27-28 adet eksiksiz fosil bulunmuştur.
  • Ölüleri gömme adeti (veya davranışı) görülen ilk Homo türüdür.
  • Türe ait ilkel bir konuşma yetisi bulunduğuna dair çalışmalar sürmektedir.

Homo neanderthalensis

Evrimsel süreç ile yakından ilgilenen, ilgilenmeyen pek çok kişinin duymuş olabileceği Homo neanderthalensis türüne geldik. Bu tür hakkında bilgilerimiz diğer türlere göre daha fazladır. Türün biyolojik özellikleri kadar yaşam biçimi hakkında da pek çok bilgiye sahibiz. Böylelikle modern insanlara (bizler) kadar olan süreçteki gelişmeleri çok daha iyi bir şekilde anlayabiliyoruz. Beslenme diyetleri diğer insan türlerinden biraz farklı olup çok yüksek ağırlıklı et üzerinedir fakat ot ile beslenme de görülmektedir.

Ek bilgiler;

Tüm Reklamları Kapat

  • Neandertallerde, Homo heidelbergensis türü gibi ölülerini gömerlerdi.
  • Bu türün kafatası bizlerin kafatasında oldukça benzese de bizim kafatasımızdan biraz daha büyüktü ve ortalama 1450 cc kadardır.
  • Tür nesiller içinde evrimleşmiş ve çok hızlı bir şekilde nesli tükenmiştir. Türün neslinin tükenmesinin en büyük sebebi Homo sapiens türüne ait özelliklerin popülasyona girip türün saflığını bozmasıdır.

Sonuç & Değerlendirme

Evrimsel süreç kısa bir cevapla açıklanacak kadar basit bir süreç değil, hatta öyle ki burada yazdıklarım insanın evrimini anlamak için sadece bir başlangıç niteliğinde. Buradan edindiğiniz bilgiler ile araştırma yapmaya başlayabilir ve yeni yazılar okuyabilirsiniz fakat evrimsel süreci ve özellikle insanın evrimini bir soru & cevap içeriğine, yazısına sığdırmak mümkün değil. Dolayısıyla sizlere okumanız için kaynaklar önereceğim. Bu kaynaklar Evrim Ağacı'ndan olacak fakat akademik kaynaklara bu yazının "Kaynakça" bölümünden erişebilirsiniz.

Önerilen okuma içerikleri;

  1. İnsan Evrimi: İnsanlar Nasıl Evrimleşti? İnsanların Ataları Kimlerdi? İnsanın Evriminde Hangi Türler Var? (Çağrı Mert Bakırcı)
  2. İnsan Evrimine Kısa Bir Bakış (Çağrı Mert Bakırcı)
  3. Neandertaller Teknik Beceriler Konusunda Ne Kadar Gelişmişti? (Uyarlayan: Eric Rose)
  4. İnsanın Soy Ağacı: Homo sapiens Türüne Ait En Detaylı Taksonomik Sınıflandırma! (Çağrı Mert Bakırcı)

Kaynaklar

  1. Ç. M. Bakırcı. İnsan Evrimi: İnsanlar Nasıl Evrimleşti? İnsanların Ataları Kimlerdi? İnsanın Evriminde Hangi Türler Var?. (30 Nisan 2011). Alındığı Tarih: 1 Kasım 2022. Alındığı Yer: Evrim Ağacı doi: 10.47023/ea.bilim.60. | Arşiv Bağlantısı
  2. H. H. Q. Heng. (2009). The Genome-Centric Concept: Resynthesis Of Evolutionary Theory. Wiley, sf: 512-525. doi: 10.1002/bies.200800182. | Arşiv Bağlantısı
  3. B. Wood, et al. (2011). The Evolutionary Context Of The First Hominins. Nature, sf: 347-352. doi: 10.1038/nature09709. | Arşiv Bağlantısı
  4. L. Eme, et al. (2017). Archaea And The Origin Of Eukaryotes. Nature Reviews Microbiology, sf: 711-723. doi: 10.1038/nrmicro.2017.133. | Arşiv Bağlantısı
  5. S. Bengtson, et al. (2009). The Controversial “Cambrian” Fossils Of The Vindhyan Are Real But More Than A Billion Years Older. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 7729-7734. doi: 10.1073/pnas.0812460106. | Arşiv Bağlantısı
  6. M. S. Springer, et al. (2003). Placental Mammal Diversification And The Cretaceous–Tertiary Boundary. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 1056-1061. doi: 10.1073/pnas.0334222100. | Arşiv Bağlantısı
  7. X. Zhou, et al. (2012). Phylogenomic Analysis Resolves The Interordinal Relationships And Rapid Diversification Of The Laurasiatherian Mammals. Systematic Biology, sf: 150-150. doi: 10.1093/sysbio/syr089. | Arşiv Bağlantısı
  8. L. Pozzi, et al. (2014). Primate Phylogenetic Relationships And Divergence Dates Inferred From Complete Mitochondrial Genomes. Molecular Phylogenetics and Evolution, sf: 165-183. doi: 10.1016/j.ympev.2014.02.023. | Arşiv Bağlantısı
  9. V. M. Sarich, et al. (2006). Immunological Time Scale For Hominid Evolution. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 1200-1203. doi: 10.1126/science.158.3805.1200. | Arşiv Bağlantısı
  10. M. Heads. (2009). Evolution And Biogeography Of Primates: A New Model Based On Molecular Phylogenetics, Vicariance And Plate Tectonics. Wiley, sf: 107-127. doi: 10.1111/j.1463-6409.2009.00411.x. | Arşiv Bağlantısı
  11. J. E. Janečka, et al. (2007). Molecular And Genomic Data Identify The Closest Living Relative Of Primates. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 792-794. doi: 10.1126/science.1147555. | Arşiv Bağlantısı
  12. A. Scally, et al. (2012). Insights Into Hominid Evolution From The Gorilla Genome Sequence. Nature, sf: 169-175. doi: 10.1038/nature10842. | Arşiv Bağlantısı
  13. R. D. Wilkinson, et al. (2011). Dating Primate Divergences Through An Integrated Analysis Of Palaeontological And Molecular Data. Systematic Biology, sf: 16-31. doi: 10.1093/sysbio/syq054. | Arşiv Bağlantısı
  14. C. O. Lovejoy, et al. (2009). The Great Divides: Ardipithecus Ramidus Reveals The Postcrania Of Our Last Common Ancestors With African Apes. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 73-106. doi: 10.1126/science.1175833. | Arşiv Bağlantısı
  15. S. Kumar, et al. (2005). Placing Confidence Limits On The Molecular Age Of The Human–Chimpanzee Divergence. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 18842-18847. doi: 10.1073/pnas.0509585102. | Arşiv Bağlantısı
  16. R. D. Martin. (2001). Primates, Evolution Of. Pergamon, sf: 12032-12038. doi: 10.1016/B0-08-043076-7/03083-7. | Arşiv Bağlantısı
  17. K. D. Rose. (2005). The Earliest Primates. Wiley, sf: 159-173. doi: 10.1002/evan.1360030505. | Arşiv Bağlantısı
  18. L. Kordos, et al. (2001). Primates From Rudabánya: Allocation Of Specimens To Individuals, Sex And Age Categories. Journal of Human Evolution, sf: 17-39. doi: 10.1006/jhev.2000.0437. | Arşiv Bağlantısı
  19. T. Harrison. (1989). A New Species Of Micropithecus From The Middle Miocene Of Kenya. Journal of Human Evolution, sf: 537-557. doi: 10.1016/0047-2484(89)90017-1. | Arşiv Bağlantısı
  20. S. Moyà-Solà, et al. (2009). A Unique Middle Miocene European Hominoid And The Origins Of The Great Ape And Human Clade. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 9601-9606. doi: 10.1073/pnas.0811730106. | Arşiv Bağlantısı
  21. J. Agusti, et al. (1990). Mammal Extinctions In The Vallesian (Upper Miocene). Extinction Events in Earth History, sf: 425-432. doi: 10.1007/BFb0011163. | Arşiv Bağlantısı
  22. J. Agustı́, et al. (2003). Explaining The End Of The Hominoid Experiment In Europe. Journal of Human Evolution, sf: 145-153. doi: 10.1016/S0047-2484(03)00091-5. | Arşiv Bağlantısı
  23. K. T. Uno, et al. (2011). Late Miocene To Pliocene Carbon Isotope Record Of Differential Diet Change Among East African Herbivores. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 6509-6514. doi: 10.1073/pnas.1018435108. | Arşiv Bağlantısı
  24. C. Stewart, et al. (1998). Primate Evolution – In And Out Of Africa. Current Biology, sf: R582-R588. doi: 10.1016/S0960-9822(07)00367-3. | Arşiv Bağlantısı
  25. Y. Kunimatsu, et al. (2007). A New Late Miocene Great Ape From Kenya And Its Implications For The Origins Of African Great Apes And Humans. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 19220-19225. doi: 10.1073/pnas.0706190104. | Arşiv Bağlantısı
  26. M. J. Benton, et al. (2007). Paleontological Evidence To Date The Tree Of Life. Molecular Biology and Evolution, sf: 26-53. doi: 10.1093/molbev/msl150. | Arşiv Bağlantısı
  27. M. Brunet, et al. (2002). A New Hominid From The Upper Miocene Of Chad, Central Africa. Nature, sf: 145-151. doi: 10.1038/nature00879. | Arşiv Bağlantısı
  28. A. V. Fedorov, et al. (2010). Tropical Cyclones And Permanent El Niño In The Early Pliocene Epoch. Nature, sf: 1066-1070. doi: 10.1038/nature08831. | Arşiv Bağlantısı
  29. T. E. Cerling, et al. (2011). Woody Cover And Hominin Environments In The Past 6 Million Years. Nature, sf: 51-56. doi: 10.1038/nature10306. | Arşiv Bağlantısı
  30. M. D. Leakey, et al. (1976). Fossil Hominids From The Laetolil Beds. Nature, sf: 460-466. doi: 10.1038/262460a0. | Arşiv Bağlantısı
  31. Nature. (2004). Eight Glacial Cycles From An Antarctic Ice Core. Nature, sf: 623-628. doi: 10.1038/nature02599. | Arşiv Bağlantısı
  32. D. S. Strait, et al. (1997). A Reappraisal Of Early Hominid Phylogeny. Journal of Human Evolution, sf: 17-82. doi: 10.1006/jhev.1996.0097. | Arşiv Bağlantısı
  33. P. B. DeMenocal. (2011). Climate And Human Evolution. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 540-542. doi: 10.1126/science.1190683. | Arşiv Bağlantısı
  34. N. A. Barnicot. (2005). Human Nutrition: Evolutionary Perspectives. Integrative Physiological & Behavioral Science, sf: 114-117. doi: 10.1007/BF02734246. | Arşiv Bağlantısı
  35. B. Wood, et al. (2002). The Human Genus. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 65-71. doi: 10.1126/science.284.5411.65. | Arşiv Bağlantısı
  36. F. Spoor, et al. (1994). Implications Of Early Hominid Labyrinthine Morphology For Evolution Of Human Bipedal Locomotion. Nature, sf: 645-648. doi: 10.1038/369645a0. | Arşiv Bağlantısı
  37. A. Vekua, et al. (2002). A New Skull Of Early Homo From Dmanisi, Georgia. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 85-89. doi: 10.1126/science.1072953. | Arşiv Bağlantısı
  38. D. Lordkipanidze, et al. (2007). Postcranial Evidence From Early Homo From Dmanisi, Georgia. Nature, sf: 305-310. doi: 10.1038/nature06134. | Arşiv Bağlantısı
  39. G. Manzi, et al. (2002). A Cranium For The Earliest Europeans: Phylogenetic Position Of The Hominid From Ceprano, Italy. Proceedings of the National Academy of Sciences, sf: 10011-10016. doi: 10.1073/pnas.151259998. | Arşiv Bağlantısı
  40. K. Harvati. (2003). The Neanderthal Taxonomic Position: Models Of Intra- And Inter-Specific Craniofacial Variation. Journal of Human Evolution, sf: 107-132. doi: 10.1016/S0047-2484(02)00208-7. | Arşiv Bağlantısı
  41. M. Krings, et al. (1997). Neandertal Dna Sequences And The Origin Of Modern Humans. Cell, sf: 19-30. doi: 10.1016/S0092-8674(00)80310-4. | Arşiv Bağlantısı
  42. R. E. Green, et al. (2008). A Complete Neandertal Mitochondrial Genome Sequence Determined By High-Throughput Sequencing. Cell, sf: 416-426. doi: 10.1016/j.cell.2008.06.021. | Arşiv Bağlantısı
  43. D. Serre, et al. (2004). No Evidence Of Neandertal Mtdna Contribution To Early Modern Humans. PLOS Biology, sf: e57. doi: 10.1371/journal.pbio.0020057. | Arşiv Bağlantısı
  44. M. B. Hebsgaard, et al. (2007). Evaluating Neanderthal Genetics And Phylogeny. Journal of Molecular Evolution, sf: 50-60. doi: 10.1007/s00239-006-0017-y. | Arşiv Bağlantısı
  45. J. Krause, et al. (2010). The Complete Mitochondrial Dna Genome Of An Unknown Hominin From Southern Siberia. Nature, sf: 894-897. doi: 10.1038/nature08976. | Arşiv Bağlantısı
  46. D. Reich, et al. (2010). Genetic History Of An Archaic Hominin Group From Denisova Cave In Siberia. Nature, sf: 1053-1060. doi: 10.1038/nature09710. | Arşiv Bağlantısı
  47. M. B. Mednikova. (2011). A Proximal Pedal Phalanx Of A Paleolithic Hominin From Denisova Cave, Altai. Institute of Archaeology and Ethnography SB RAS, sf: 129-138. doi: 10.1016/j.aeae.2011.06.017. | Arşiv Bağlantısı
  48. D. Reich, et al. (2011). Denisova Admixture And The First Modern Human Dispersals Into Southeast Asia And Oceania. The American Journal of Human Genetics, sf: 516-528. doi: 10.1016/j.ajhg.2011.09.005. | Arşiv Bağlantısı
  49. P. Brown, et al. (2004). A New Small-Bodied Hominin From The Late Pleistocene Of Flores, Indonesia. Nature, sf: 1055-1061. doi: 10.1038/nature02999. | Arşiv Bağlantısı
  50. D. Falk, et al. (2005). The Brain Of Lb1, Homo Floresiensis. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 242-245. doi: 10.1126/science.1109727. | Arşiv Bağlantısı
  51. D. Argue, et al. (2006). Homo Floresiensis: Microcephalic, Pygmoid, Australopithecus, Or Homo?. Journal of Human Evolution, sf: 360-374. doi: 10.1016/j.jhevol.2006.04.013. | Arşiv Bağlantısı
  52. R. D. Martin, et al. (2006). Flores Hominid: New Species Or Microcephalic Dwarf?. Wiley, sf: 1123-1145. doi: 10.1002/ar.a.20389. | Arşiv Bağlantısı
  53. S. H. Ambrose. (1998). Late Pleistocene Human Population Bottlenecks, Volcanic Winter, And Differentiation Of Modern Humans. Journal of Human Evolution, sf: 623-651. doi: 10.1006/jhev.1998.0219. | Arşiv Bağlantısı
  54. H. L. Norton, et al. (2007). Genetic Evidence For The Convergent Evolution Of Light Skin In Europeans And East Asians. Molecular Biology and Evolution, sf: 710-722. doi: 10.1093/molbev/msl203. | Arşiv Bağlantısı
  55. C. B. Stringer, et al. (2006). Genetic And Fossil Evidence For The Origin Of Modern Humans. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 1263-1268. doi: 10.1126/science.3125610. | Arşiv Bağlantısı
  56. R. L. Cann, et al. (1987). Mitochondrial Dna And Human Evolution. Nature, sf: 31-36. doi: 10.1038/325031a0. | Arşiv Bağlantısı
  57. V. Macaulay, et al. (2005). Single, Rapid Coastal Settlement Of Asia Revealed By Analysis Of Complete Mitochondrial Genomes. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 1034-1036. doi: 10.1126/science.1109792. | Arşiv Bağlantısı
  58. M. H. Wolpoff, et al. (2006). Modern Human Origins. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 772-774. doi: 10.1126/science.3136545. | Arşiv Bağlantısı
  59. J. D. Wall, et al. (2009). Detecting Ancient Admixture And Estimating Demographic Parameters In Multiple Human Populations. Molecular Biology and Evolution, sf: 1823-1827. doi: 10.1093/molbev/msp096. | Arşiv Bağlantısı
  60. R. E. Green, et al. (2010). A Draft Sequence Of The Neandertal Genome. American Association for the Advancement of Science (AAAS), sf: 710-722. doi: 10.1126/science.1188021. | Arşiv Bağlantısı
  61. D. J. Futuyma. (2022). Evri̇m Douglas J. Futuyma (Üçüncü Baskıdan Türkçe Çeviri). ISBN: 9786052829479. Yayınevi: Palme Yayıncılık. sf: 768.
  62. N. A. Campbell, et al. (2022). Campbell Biyoloji (12. Baskıdan Türkçe Çeviri). ISBN: 9786052828335. Yayınevi: Palme Yayıncılık. sf: 1490.
  63. D. E. Sadava. (2012). Life: The Science Of Biology, 10Th Edition. ISBN: 9781464141263. Yayınevi: W. H. Freeman. sf: 1263.
7
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Yılmaz Taşkıran
Tarihçi

Bu konu biraz görece gibime geliyor. İnsana benzerliğiyle yola çıkacak olursak australopithecuslardan itibaren insanımsı türler kendini göstermeye başladı. Bu da özellikle ayağa kalkış süreciyle mümkün oldu. Ayağa kalkmak, ellerin yeni roller üstlenmesi ve beraberinde beynin çok daha hızlı gelişmesi modern insana olan yolculukta farklı bir ivme kazandırdı bizlere.

Bu konuyla alakalı arkadaşımla aramda bir tartışma olmuştu. O, insanın ilk atasını primat olarak kabul ediyordu. Neymiş, arkeologlar da öyle kabul ediyormuş. Bu söylem, sanki insanın evrimsel sürecinin primatlarla birlikte başladığı algısını ortaya koyuyor. Oysa insanın evrimsel sürecinin tek hücreliye kadar uzandığı malum. Yani primatlar arasında atamız olduğu kadar tiktaalik, casineria, varanops da bizim atamızdır, şu anki hâlimize hiç benzemeseler bile.

Tüm Reklamları Kapat

2
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
  • Dış Sitelerde Paylaş
  • Raporla
  • Mantık Hatası Bildir
Daha Fazla Cevap Göster
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Zırvasız Bilim: Konuşabilen Bitkiler, Yapay Zekanın Sonu, Aşırı Yaşlı Karadelikler!
Zırvasız Bilim: Konuşabilen Bitkiler, Yapay Zekanın Sonu, Aşırı Yaşlı Karadelikler!
İnci Nasıl Oluşur?
İnci Nasıl Oluşur?
Tıraş Edilen Sakal Daha Gür Çıkar mı?
Tıraş Edilen Sakal Daha Gür Çıkar mı?
Büyük Elmas Yalanı: Aşıkları Nasıl Kandırıyorlar?
Büyük Elmas Yalanı: Aşıkları Nasıl Kandırıyorlar?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close