Sorulara Dön
0
Felsefe

Bilinenin üzerinden bilinmeyene fikir üretmek bizi yanıltır mı?

Bildiğimiz bir durumu, bilmediğimiz bir duruma benzetip sonra bildiğimiz durum üzerinden yaptığımız çıkarımları, bilmediğimiz durum için de kullanmak ne kadar doğrudur? Bana yanlış geliyor ama başka insanların fikirlerini de almak isterim.

2
131 görüntülenme
Hatırla
Takip
Paylaş
Reklamı Kapat
2 Cevap

Tabii ki hatalıdır. Benzetme yapacaksak benzetilecek iki durumun da benzetme yönünü bilmemiz gerekiyor.

Yanlış benzetme safsatası, benzetilen iki konunun asıl konu yani benzetme yönünden benzemediği ya da benzediği bilinmediği halde konu dışındaki tamamen alakasız başka bir özellik açısından benzediği için asıl konu hakkında da benzediğini söyleme hatası olarak tanımlanabilir.

Örneğin "Bulut, pamuk gibi." derken bulutun görüntüsünü biliyoruz, pamuğun da. Bunları görüntü yönünden benzetiyoruz. Ama diğer yandan "Kalemi yapan akıllı bir varlık var, o halde bizim de evrenimizi yapan akıllı bir varlık var." benzetmesi hatalı olacaktır çünkü evrenin bir kalem gibi olduğunu nereden biliyorlar? Sadece ikisi de bir madde olması açısından benziyor diye akıllı bir varlık tarafından yapılma açısından benziyor olmak zorunda mı? Bu benzetmeyi yapanlar öyle olduğunu varsayıyor ama ya değilse? Bilmiyorlar ki benzetebilsinler.

Başka bir örnek ise "Devletin yasaları var, doğanın da var. Devletin yasalarını koyan bir akıllı varlık varsa doğa yasalarını koyan akıllı bir varlık var." şeklinde akıl yürüten kişiler... Sadece "yasa" kelimesi olması açısından benziyor diye ikisinin de bilinçli bir varlık tarafından koyulduğu açısından benziyor olmak zorunda mı? Doğa yasalarının devlet yasalarına bu yönden benzeyip benzemediğini bilmiyorlar ki bu çıkarım doğru olsun. Bilmiyorlar ki benzetebilsinler. Dikkatlice incelendiğinde evrenin veya insanın pilot kalemden, doğa yasalarının da benzetme yönünden devlet yasalarından çok farklı olduğu rahatça anlaşılabilir.

563 görüntülenme
Kabul Edilen Cevap
2
Paylaş
2
Bu cevap, soruyu soran kullanıcı tarafından kabul edilen cevap seçilmiştir ve bu nedenle önde gösterilmektedir. Bir cevabın soruyu soran tarafından kabul edilmiş olması, cevabın doğru olduğunu garanti etmez.

Bilinen bir konudan bilinmeyen bir konuya benzetme yapılması, doğru bir düşünme hareketidir. Bilinmeyeni merak etmek, bildiklerimiz ile olur? Eğer bilinmeyen için vardığın "olabilir" sonuçlar için testler, denemeler yaparsan, merak ettiğin konuyu bilmeye yaklaşırsın. Önemli olan bilmediğin hakkında yaptığın bu düşünme egzersizinden, çıkardığın sonuca varmak için, bildiklerinle doğrulayabileceğin ve her defasında küçük adımlarla yapacağın doğrulama işlemi BİLİM'dir.

Eğer, sadece bildiklerinle, bir bilinmeyen için çeşitli varsayımlar yapıyorsan ve bunu doğrulamak için test yapmıyorsan o zaman bu BİLİM KURGU'dur.

Her ikiside değerlidir. Kendince önemlidir.

Ancak senin sorunun ikinci kısmında sorduğun, bilinmeyeni, bilinenlerden yola çıkarak çeşitli çıkarımsamalar yapıp bunu tüm bilinmeyen'e genellemen YANLIŞtır. (Ama eğer bir yazarsan, bilim kurgu yazıyorsan, ve biz senin romanı alıp ilk okuduğumuzda "ammada uçmuş" deriz, ama düşüncelerin milyonda bir tutarsa o zaman "vay bee" deriz. Ama unutma Jules VERNE gibi bilim kurgu yazarları bile uçuk kaçık olduğunu bildiği kurgularında bile bir tutar yol izlemiştir. Örneğin natilius denizaltısını yazdığında ufak tefek deniz altı denemeleri vardı, ama böyle büyük değildi. denizaltının suyun altından atış yapabileceği düşüncesi yoktu, su altında tüplü dalış yoktu, ama yazdı. Yosunları Çinlilerin, Japonların yediğini biliyordu, ama tamamı ile denizden beslenerek yaşanabileceğini bilmiyordu. Denizlerin altında batan gemilerden hazinelerin çıkartılabileceğini hayal etmişti. Motorların elektrikle çalışabileceğini tamamen hayal etmişti. Yaşadığı dönemde elektikli motoru geç, petrol ürünleri ile çalışabilecek motorlar bile fikir aşamasında idi). Örnekler çoğaltılabilir.

0
Paylaş
0
Cevap Ver
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et