Bu Reklamı Kapat
Sorulara Dön
Anonim Üye
0
Bilimsel olarak insan sıradan bir varlıksa, yıldız tozuysa bilimsel olarak ahlak kavramı da hurafe değil mi?
Biz de diğer varlıklar gibi atom ve moleküller arası bağların oluşturduğu yapılardan ibaretiz. İçimizdeki kimyasal tepkimelerden fazlası değiliz, tıpkı bir fotosentez olayında olduğu gibi. Bu durumda buharlaşan suya ahlaksal olarak yaklaşmadığımız gibi bilimsel olarak insan ahlakından da bahsetmememiz gerekmez mi? Seks gibi, cinayet gibi.
  • Soruyu Takip Et
  • Raporla
2 Cevap
Bu Reklamı Kapat
Cevap

Ben bu çıkarımı hiç anlayamıyorum açıkçası. Neden ahlak, insanın madde olmasından öte bir temele ihtiyaç duysun ki?

Ahlak, neyi düzenliyor? Toplumsal yapı içinde yapılması uygun bulunan ve bulunmayan şeyleri. Bunun insanın "yıldız tozu" veya "makina" olması ile ne alakası var ki?

İnsan da moleküllerden oluşan diğer her şey gibi yıldız tozu, evet; ama sadece bir yıldız tozu değil, aynı zamanda sosyal bir hayvan türü. Dolayısıyla sosyal bir hayvan türünde olması gerektiği gibi toplumsal kuralları var. Bu kurallar karıncalarda da var, şempanzelerde de var, kurtlarda da var. Onlarınki bizimkine göre daha "basit" kaçtığı için "ahlak" demiyoruz; ama özünde bizim "ahlak" kurallarımızın yaptığıyla birebir aynı işi görüyorlar: toplumu düzenliyorlar.

Bu Reklamı Kapat

Buharlaşan suda ahlak aramak saçma, çünkü bir toplumsal düzen çabası yok. Eğer olsaydı, evet, onda da ahlak aranabilirdi.

"Evrensel ahlak" diye bir şeyin olmadığını anlamakta bitiyor her şey sanıyorum. İnsan toplumlarının "ahlak" anlayışı kültürel evrimle birlikte değişiyor (aynı şey karıncalar ve kurtlar için de geçerli; onlarda bizimkine nazaran biraz daha biyolojik evrime bağımlı). Dolayısıyla toplumu düzenleyen kurallar belli bir zaman diliminde her neyse, ona "ahlak" diyoruz. Ancak ahlak ile canlıların kültürel, biyolojik ve sosyolojik tarihlerinin birbirinden ayrılamayacağını anlamamız gerekiyor.

Uzun lafın kısası, "'Ahlak' diye bir şey var, bir de 'insan' diye bir şey var." gibi bir durum yok. Ahlak, zaten insanın toplumsal yapısının bir ürünü. Eğer insanlar soliter canlılar (tek başlarına yaşayan canlılar) olsaydı, bugünkü kadar karmaşık ve zengin bir ahlak anlayışından söz edebilir miydik? Elbette hayır (veya soliter bireylerin birbiriyle ne kadar etkileştiğine bağlı olarak, şu ankinden çok daha kısıtlı bir şekilde söz edebilirdik). Dolayısıyla insan sosyal bir hayvan türü olduğu sürece, ahlakından bahsedebiliriz. Bunun temelde hangi maddeden veya hangi öz ile yapıldığıyla hiçbir ilgisi yok.

Tabii ki bu ahlakın ihtiva ettiği detaylar, ilâhi bir müdahalenin olup olmamasına göre o veya bu yönde değişebilirdi (diğer her konuda olacağı gibi); ancak ahlakın varlığı veya ahlak kurallarının oluşabilmesi için illâ ilâhi bir müdahale olması veya doğal olarak açıklanamayacak bir öz gerekmiyor. Benzer şekilde, bu ahlâki kurallara uyulma nedeni de bir süpergüç diyor diye değil, buna uymayan toplumların zaten dağılıyor olması (belirli ortak kurallara dayanmayan ve o kurallara uyan/uymayanların belirli bir oranda olmadığı popülasyonların evrimsel olarak stabil olamadığını Oyun Teorisi ile matematiksel olarak da gösterebiliyoruz). Ek olarak, bu konuda Frans de Waal'ın harika bir yazısı buradan Türkçe olarak okunabilir.

153 görüntülenme
6
  • Raporla
Cevap
Ufuk Derin
Ufuk Derin Öğrenci-Okur

Ahlakı maddeye kadar indirgeyebiliyoruz diyelim. Suyun buharlaşmasını da zaten maddeye kadar indirgeyebiliyoruz. Bu iki indirgenen kavramın tüm özelliklerini aynı olduğunu sanmak bir mantık hatasıdır. Evrimden örnek verecek olursak evrimi popülasyondaki gen ve özelliklerin nesiller geçtikçe değişimine kadar indirgeyebiliyoruz. Buraya kadar indirgediğimiz "kuş" ve "insan" türlerinin tüm özelliklerini eşitleyip insanın da kanatları olmasını beklemek gibi oluyor bu. Evet, indirgeyebiliyoruz da bunlar ağaç gibi dallanan özellikler. Hepsini kendi çevresel şartlarında değerlendirmek gerek. O zaman neden insanın kanatlarının olmadığını anlayabilirsiniz.

Suyun buharlaşması sırasında olan maddesel değişim ile ahlakı oluşturan insana kadar gelecek olan bütün kimyasal evrim, canlılığın oluşumu, karmaşıklaşması, zekanın evrimleşmesi, bütün türlerin dallanarak bazı türlerin zekalarının artması bunun sosyal yaşantıya sebep olması, sosyal yaşantının medeniyetin devamı için belli ahlak kuralarına sebep olması gibi milyar yıllık bir evrimsel tarih farklıdır.

Maddeye indirgenebilen olgular farklı tarihsel veya çevresel süreçlerde farklı etkilere sebep olabilir. Sadece kökeni madde diye hepsinden aynı sonucu bekleyemeyiz. Bu 4 milyar yıllık evrim süreci bu "yıldız tozu" ve "kimyasal tepkime yumağı" olan insanları farklı bir yola sürükledi. Bu da ahlaka sebep oldu. Çoğu kimyasal tepkime yumağı bu 4 milyar yıllık süreci geçirmediği ya da başka bir süreç geçirdiği için kökeni aynı olsa da sosyal topluluklardan farklı özellikler sergileyebiliyorlar ya sosyal toplulukların sahip olduğu özelliklere sahip olmayabiliyor.

2
  • Raporla
Cevap Ver
İlginizi Çekebilecek Sorular
Evrim Ağacı Soru & Cevap Platformu, Türkiye'deki bilimseverler tarafından kolektif ve öz denetime dayalı bir şekilde sürdürülen, özgür bir ortamdır. Evrim Ağacı tarafından yayınlanan makalelerin aksine, bu platforma girilen soru ve cevapların içeriği veya gerçek/doğru olup olmadıkları Evrim Ağacı yönetimi tarafından denetlenmemektedir. Evrim Ağacı, bu platformda yayınlanan cevapları herhangi bir şekilde desteklememekte veya doğruluğunu garanti etmemektedir. Doğru olmadığını düşündüğünüz cevapları, size sunulan denetim araçlarıyla işaretleyebilir, daha doğru olan cevapları kaynaklarıyla girebilir ve oylama araçlarıyla platformun daha güvenilir bir ortama evrimleşmesine katkı sağlayabilirsiniz.
Sorulara Dön
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman [UP bilgi linki] mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et