Seryum

Seryum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Seryum
Seryum
Amazon
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
66 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 59. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Seryum
  • İngilizce İsim Cerium
  • Sembol Ce
  • Atom Numarası 58
  • Grup N/A
  • Periyot 6
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10 5p6 6s2 5d1 4f1
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Xe] 4f1 5d1 6s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 140.1161 Da (0.00100000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Lantanit
  • Görünüm Gümüşümsü beyaz
  • Atomik Yarıçap 185 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 3716 K
  • Erime Sıcaklığı 1068 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 6.77 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 6.65×10−5 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0000 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000075 %
  • Deniz Suyunda 1.2×10−12 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.00004 %
  • Güneş'te 1.0×10−6 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 1.1×10−6 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 13.5 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 21.5 GPa
  • Poisson Oranı 0.24
  • Young Modülü 33.6 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke İsveç/Almanya
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı H. Klaproth, J. Berzelius ve W. Hisinger, 1803
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı G. Mosander, 1838
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Seryum, "Ce" sembolü ile gösterilen ve atom numarası 58 olan kimyasal bir elementtir. Seryum, nadir toprak metallerinden doğada en bol bulunanıdır. Nadir toprak metalleri, periyodik tabloda 6. sırada bulunan elementlerdir. İsimlerinin aksine nadir toprak metalleri, doğada az bulunan elementler değildir. Aslında seryum yer kabuğunda bulunan elementler arasında bolluk olarak 26. sırada yer almaktadır. Seryum, diğer elementlerle kolayca reaksiyona giren gri renkte bir metaldir. Bir dizi farklı alaşımın yapımında, birçok çeşit özel cam üretiminde ve kimya endüstrisinde kullanılır.

Fiziksel Özellikleri

Seryum, erime noktası 795°C (1,460°F) ve kaynama noktası 3,257°C (5,895°F) olan demir grisi bir metaldir. Sünek ve yumuşaktır. Seryumun yoğunluğu santimetreküp başına 6.78 gramdır. Dört farklı allotropik formda bulunur.

Kimyasal Özellikleri

Seryum, evropiyumdan sonra en aktif ikinci lantaniddir. Lantanidler, atom numaraları 58'den 71'e kadar olan elementlerdir. Seryum, oksijenle o kadar kolay reaksiyona girer ki, sadece yüzeyi bir bıçakla çizilerek bile ateşe verilebilir. Aynı zamanda soğuk suyla (yavaşça), sıcak suyla (hızla), asitlerle, bazlarla, hidrojen gazı ve diğer metallerle reaksiyona girer. Çok aktif olduğu için dikkatli kullanılmalıdır.

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Seryumun en önemli cevherleri serit, monazit ve bastnazittir. Yer kabuğunda milyonda 40 ile 66 parça konsantrasyonda oluştuğu düşünülmektedir. Bu, seryumu bakır veya çinko kadar bol yapar. Seryum oksit, bastnaesit cevherinin ısıtılması ve hidroklorik asit ile işlenmesiyle üretilir. Metalik seryum, seryum (III) florürün kalsiyumla ısıtılmasıyla veya erimiş seryum oksidin elektroliziyle elde edilebilir.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Seryum, miskmetal alaşımın ana bileşenidir. Bu alaşımın en iyi bilinen kullanımı sigara çakmakları için "çakmaktaşı" dır. Bunun nedeni seryumun vurulduğunda kıvılcım çıkarmasıdır. Bunu yapan diğer tek unsur demirdir.

Seryum (III) oksit, katalizör olarak kullanılır. Kendi kendini temizleyen fırınların iç duvarlarında pişirme artıklarının birikmesini önlemek için kullanılır. Katalitik konvertörlerde de kullanılır. Seryum (III) oksit nanopartikülleri, daha tamamen yanmasına ve egzoz emisyonlarını azaltmasına yardımcı olmak amacıyla dizel yakıtlarda katkı maddesi olarak kullanılabilir.

Seryum sülfür, kırmızı renkte toksik olmayan bir bileşiktir. Pigment olarak kullanılır.

Seryum ayrıca düz ekran TV'lerde, düşük enerjili ampullerde ve projektörlerde kullanılır.

Tarihi

Seryum ilk olarak Jöns Berzelius ve Wilhelm Hisinger tarafından 1803 yılının kışında bulunmuştur. Martin Klaproth aynı zamanlarda bağımsız olarak keşfetmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Seryum, lantanid elementlerinden biri olmasına rağmen, onlardan bağımsız olarak keşfedilmiştir. Seryum silikat olan serit gibi neredeyse yalnızca seryum tuzları olan bazı mineraller vardır. Bu mineralden bir parça, 1751'de Axel Cronstedt tarafından İsveç'in Vestmanland kentindeki bir madende bulunmuştur. 1803'te Berzelius ve Hisinger bunu kendileri incelediler ve yeni bir unsur içerdiğini kanıtlanmıştır.

William Hillebrand ve Thomas Norton, 1875 yılına kadar erimiş seryum klorürden bir elektrik akımı geçirerek saf bir seryum örneği elde ettiler.

Etimolojisi

Seryum, adını Roma tarım tanrıçasının adını taşıyan asteroid Ceres'ten almıştır.

Reklamı Kapat

Önlem ve Güven

Sağlık Etkileri

Seryum, renkli televizyonlar, flüoresan lambalar, enerji tasarruflu lambalar ve camlar gibi ekipmanlarda kullanılarak evlerde bulunabilen ender kimyasallardan biridir. Tüm nadir kimyasallar benzer özelliklere sahiptir. Seryum, rutubet ve gazların hava ile solunması nedeniyle çalışma ortamında daha çok tehlikelidir. Bu, özellikle uzun süreli maruz kalma sırasında akciğer embolisine neden olabilir. Seryum, insan vücudunda biriktiğinde karaciğeri tehdit edebilir.

Çevresel Etkileri

Seryum, başta petrol üreten sanayiler olmak üzere birçok farklı yerde çevreye atılmaktadır. Seryum, toprakta ve sulu topraklarda kademeli olarak birikecek ve bu durum insanlarda, hayvanlarda ve toprak parçacıklarında artan konsantrasyonlara yol açacaktır.

Suda yaşayan hayvanlarda seryum, üreme ve sinir sisteminin işlevleri üzerinde birçok olumsuz etkiye sahip olup, hücre zarlarına zarar verir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

  • Oda sıcaklığında, element kolaylıkla oksitlenebilir.
  • Bıçak gibi keskin bir metal nesneyle çizildiğinde saf seryum tutuşabilir.
  • Suda seryum hidroksit ve hidrojen üretecek şekilde ayrışır.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/04/2021 05:10:26 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10154

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Aminoasit
Bakteriler
Önlem
Zihin
Alkol
Kalp
Hasta
Elektrokimya
Bebek
Beslenme Bilimi
Matematik
Sars-Cov-2 (Covid19 Koronavirüs Salgını)
Dünya Sağlık Örgütü
Yüz
Türlerin Kökeni
Duygu
Türkiye
Doğru
Video
Köpekbalığı
Burun
Bilgi Felsefesi
Protein
Hava
İspat Yükü
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku