Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Le Chatelier İlkesi Abiyogenez Önünde Engel Midir, Onu Çürütür Mü?

Le Chatelier İlkesi Abiyogenez Önünde Engel Midir, Onu Çürütür Mü?
6 dakika
6,019
  • Kimyasal Biyoloji
  • Abiyogenez

İddia

Eğer ki yaşam bilim insanlarının tahmin ettiği gibi su içerisinde başladıysa, proteinlerin oluşumu sırasında açığa su çıktığı için ortamın halihazırda bol su içeriyor olması protein üretimine engel olurdu. Bu durumda, su içerisinde protein sentezi yapılamaz ve yaşam da kendiliğinden başlayamaz.

Gerçek mi?

Sahte
Sahte

Gerçek Ne?

Le Chatelier İlkesi, denge halindeki ortamlar için geçerlidir. Eğer ortamda denge yoksa veya denge haline ulaşmak mümkün değilse bu ilke geçerli değildir. Yaşam, denge halinde olmayan şartlarda başlamıştır. Dahası, en basitinden, hücrelerimizin en az %60'ı sudur; ancak buna rağmen, proteinler bu ortamda bile normal şekilde sentezlenebilmektedir.

İddianın Kökeni

Evrim karşıtları, lisede ve hatta kimi zaman orta okulda öğretilen "Le Chatelier İlkesi"nin, alanlarında çığır açan kimya profesörleri ve biyologlar tarafından bilinmediği varsayarak, aralıklarla bu ilkenin abiyogenezin imkansız olduğunu gösterdiğini ve bu ilkenin, yaşamın suda kendiliğinden başlaması önünde büyük bir engel olduğunu iddia etmektedirler.

Bu Reklamı Kapat

Bilgiler

Peki, bu basit (ama önemli) lise bilgisi gerçekten de bilim tarihinin oldukça güçlü teorilerinden biri olan ve yaşamın cansızlıktan, tamamen doğal süreçlerle (hiçbir dış müdahale olmaksızın), kendiliğinden başlayabileceğini ortaya koyan Abiyogenez Teorisi önünde bir engel midir?

Bu soruyu yanıtlamak için, öncelikle Le Chatelier ilkesini hatırlamamız gerekiyor. Henry Louis Le Châtelier ve Karl Ferdinand Braun tarafından, birbirinden tamamen bağımsız olarak keşfedilen bu "denge ilkesi", kimyasal dengeye ulaşmış olan kimyasalların bulunduğu ortamdaki değişimlerin, kimyasalların dengesine nasıl etki edebileceğini tahmin etmemizi sağlayan bir ilkedir.

Bu Reklamı Kapat

Basitçe, şu şekilde izah edilebilir: Eğer ki denge halindeki kimyasalların bulunduğu ortam yoğunluk (derişim), sıcaklık, hacim veya basınç gibi değişkenler bakımından denge halinden uzaklaşacak olursa, sistem kendini buna göre değiştirerek dengeyi geri sağlamaya (ya da yeni bir denge haline ulaşmaya) çalışacaktır. Bu, aslında kimya ile sınırlı bir kural değildir ve evrimsel biyolojinin içerisinde de kullanılır: Eğer ki evrimsel denge halinde bulunan canlıların ortamı değişecek olursa, canlılar eski evrimsel denge haline veya yeni bir evrimsel denge haline ulaşacak şekilde değişeceklerdir. Hatta ve hatta bu ilke, politikada bile geçerlidir: Statükoda meydana gelen her değişim, statükoyu korumak veya yeni bir statüko inşa etmek amacıyla karşıtlarını doğuracaktır. Uzun lafın kısası Le Chatelier İlkesi bırakın abiyogenez ile çelişmeyi, halihazırda zaten bilimin kalbinde yatmakta olan ilkelerden sadece bir tanesidir.

Evrim Karşıtlarının Abiyogenez ve Le Chatelier İlkesi ile İlgili İddiaları Nedir?

İddiaları şu: Eğer ki yaşam bilim insanlarının tahmin ettiği gibi su içerisinde başladıysa, proteinlerin oluşumu sırasında açığa su çıktığı için ortamın halihazırda bol su içeriyor olması protein üretimine engel olurdu. Bu durumda, su içerisinde protein sentezi yapılamaz ve yaşam da kendiliğinden başlayamaz.

Bu argümanın neresinden tutsanız elinizde kalır; ancak en basitinden, hücrelerimizin en az %60'ı sudur. Buna rağmen proteinler normal şekilde bu ortamda halihazırda sentezlenebilmektedir. Bu son derece mantıklıdır, çünkü Le Chatelier İlkesi, her koşula esnetebileceğimiz, her kimyasal tepkimeyi kapsayan bir ilke değildir. Son derece spesifik bir kimyasal koşulla ilgilidir: Denge hali! Le Chatelier İlkesi, sadece ve sadece denge halindeki ortamlar için geçerlidir. Eğer ortamda denge yoksa veya denge haline ulaşmak mümkün değilse (sürekli yapım-yıkım süreci veya kimyasal dinamizm nedeniyle), bu ilkeyi uygulamamız mümkün değildir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yaşam Nerede Başladı?

Bugün birçok farklı açıdan sahip olduğumuz verilerin gösterdiği üzere yaşam, okyanus dibindeki volkanik bacaların etrafında ve onların içerisindeki mikroodacıklarda başladı. Bu ortam, yeryüzünün derinliklerinden gelen magma buharının yüzeye ulaştığı, son derece kaotik ama aynı zamanda yerel (lokal) olarak düzenli bir ortamdır. Ne var ki böyle bir ortamda sabit bir dengeden söz etmek mümkün değildir; çünkü daha önceden de sözünü ettiğimiz sıcaklık, basınç, derişim gibi parametreler sürekli olarak değişmektedir. Ancak düzenli yapıların oluşması için sadece denge tepkimelerine ihtiyaç bulunmamaktadır. Aslında tam tersine, karmaşık yapılar için karmaşık ama döngüsel tepkimeler gerekiyor.

Volkanik bacalardaki mikroodacıklar denen boşluklar bunun için adeta "biçilmiş kaftan"dır. Her bir odacık, bacanın içerisindeki konumuna, okyanus sularıyla temas miktarına, alttan gelen sıcak gazların basıncına, vb. parametrelere göre farklı tepkimelere izin verecek yapıdadır. Bu sayede çok çeşitli yapılar oluşabiliyor ve bunlar, yaşamın başlangıcını mümkün kılmaktadır. Odacıkların bazıları diğerlerine göre daha dengeli veya daha dengesiz olabilir. Bu çeşitlilik, farklı kimyasalların oluşumuna izin vermektedir.

Bio Balance isimli biyoteknoloji firmasının baş bilim insanı Richard Lanzara, yaşamı tanımlarken "bulundukları denge hallerindeki net değişimleri tespit edebilen dinamik denge halleri" sözlerini kullanıyor. Birbiriyle ilişki halindeki dinamik sistemlerdeki net değişimler, onların organize halleriyle ilişkilidir ve bir bölgedeki değişim, diğer bölgelere yayılarak denge halen korunabilir. Örneğin, Le Chatelier İlkesi'nin öngördüğü denge halinden net bir miktarda sapan iki veya daha fazla sayıdaki kimyasal, bu değişimi bir kimyasaldan diğerine aktararak sönümleyebilir. Bu, şu anda var olan ve ataları abiyogenez sayesinde cansızlıktan evrimleşmiş kimyasallarda da gördüğümüz bir durumdur. Örneğin, G proteiniyle çiftlenmiş hücre reseptörleri, değişken çevre şartları altında bile birbiriyle ortak çalışma sonucunda denge halini korumayı başarmaktadırlar.

İddiayı Gereğinden Fazla Çürütmek...

Ancak unutmayınız ki bu açıklamalar, söz konusu geçersiz iddiaları çürütmek için gerekenden fazla olabilir. Çünkü izah ettiğimiz üzere, yaşamın başlangıcında, bugün etrafımızdaki varlıklarda gördüğümüz (ve kimi zaman yanıltıcı olabilen) denge halini görmemekteyiz. Aslına bakarsanız, hücreler kendi dinamiklerini ve düzenlilik hallerini (entropilerini) korumak adına, etraflarındaki entropiyi (düzensizliği) arttırmaktadırlar. Her canlı beslenirken, etraflarında bulunan daha düzenli unsurları (besinleri) parçalayarak daha düzensiz hale getirirler. Bu süreçten açığa çıkan enerjiyi, kendi düzenlerini ve dengelerini korumak için kullanırlar. Dolayısıyla inorganik kimyasalların özellikleriyle, canlılığın temellerini atan kimyasalların özelliklerini birbiriyle karıştırmak da bu şekilde hatalı yorumlara neden olabilmektedir.

Kimyayı Anlamak...

Bu konuda atlanan bir diğer nokta, Le Chatelier İlkesi'nin yeni kimyasalların ortama dahil olmasıyla yeni bir denge haline ulaşabilmesidir. Örneğin, amilopektin ve maltodekstrinin oluşturduğu denge hali, jelatinin varlığında daha da desteklenmektedir (daha da dengeli hale gelmektedir). Aslına bakarsanız bu, kimyasal evrimin öngörüleriyle tamamen uyuşan bir durumdur.

Bu Reklamı Kapat

Düşünün: Çok çeşitli ortamlarda, sürekli birbiriyle etkileşime geçen kimyasallar var. Bunlardan sadece bazıları çeşitli denge hallerine ulaşabiliyor, diğerleri ise sürekli kaotik kalıyor. Yaşama giden yolda elbette ki "seçilecek" olanlar denge hallerini bulabilenler olacaktır. Bu noktadan sonra, söz konusu kimyasal olarak "seçilmiş" denge halleri içerisinden, yeni denge hallerine ulaşabilenler avantajlı olacaktır. Bunun birçok nedeni olabilir; ancak en önemlisi, eğer ki yeni kimyasalların ortama dahil olmasıyla daha karmaşık ama yine de dengeli (kendini sürdürebilir) basamaklara ulaşanlar, daha karmaşık kimyasal süreçleri de başarabileceklerdir (tıpkı daha karmaşık canlıların, daha karmaşık davranışlar sergileyebilmesi gibi). Bu da, kimyasal çeşitliliği arttıran ve seçilimi tetikleyen bir durumdur. Sürekli değişen denge halleri (varyasyon) ve bu çeşitlilik üzerine etki eden seçilim, yaşamın cansızlıktan kendiliğinden, kimyasal evrim süreciyle başlayabilmesi için tam da beklediğimiz şartları sağlayan bir bütündür!

Sonuç

Uzun lafın kısası, elbette ki alanlarında uzman olan bilim insanları, lisede her birimizin öğrendiği Le Chatelier İlkesi'nin abiyogenez üzerindeki etkilerini (veya etkisizliğini) bilmektedir ve bundan haberdardır. Ayrıca yine unutmamak gerekiyor ki, yaşamın başladığı tek nokta okyanusların dibi değildir. Evet, ilk hücreler muhtemelen okyanus diplerinde başladı; ancak bu sürece katılacak kimyasalların istisnasız hepsi sularda oluşmadı! Karalarda veya kara-su birleşiminin yaşandığı noktalarda da birçok kimyasal oluştu ve bunlar, okyanus diplerine çökerek yaşama dahil oldu. Dolayısıyla yaşamın başlangıcı gibi karmakarışık bir olayı, basit bir Le Chatelier İlkesi'ne indirgemek büyük bir hata olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 11
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Muhteşem! 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • E. D. Schneider, et al. (1994). Life As A Manifestation Of The Second Law Of Thermodynamics. Mathematical and Computer Modelling, sf: 25-48. | Arşiv Bağlantısı
  • C. H. Waddington. (2009). Origin Of Life. ISBN: 978-0-202-36767-5. Yayınevi: Transaction Publishers.
  • S. Rasmussen, et al. (2003). Bridging Nonliving And Living Matter. Artificial Life, sf: 269–316. | Arşiv Bağlantısı
  • N. Wolchover. A New Thermodynamics Theory Of The Origin Of Life. (23 Ocak 2014). Alındığı Tarih: 19 Mart 2019. Alındığı Yer: Quanta Magazine | Arşiv Bağlantısı
  • A. M. Stephen, et al. (2016). Food Polysaccharides And Their Applications. ISBN: 978-1-4200-1516-4. Yayınevi: CRC Press.
  • National Research Council. (2007). The Limits Of Organic Life In Planetary Systems. ISBN: 978-0-309-10484-5. Yayınevi: The National Academies Press.
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/09/2022 02:15:56 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4349

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
İklim Değişikliği
Temel
Viroloji
Karanlık Enerji
Çocuklar İçin Bilim
Deri
Tür
Oyun Teorisi
Şehir Hastanesi
Teori
Ses
Vücut
Hastalık Yayılımı
Diyet
Kuşlar
Vejetaryen
Göç
Bilimsel
Duygu
Hayvanlar Alemi
Göğüs
Bitkiler
Sosyal
Yakınsak Evrim
Yağ
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.