Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Şempanze ile İnsan Testisleri Arasındaki Boyut Farkının Evrimsel Analizi

Şempanze ile İnsan Testisleri Arasındaki Boyut Farkının Evrimsel Analizi
4 dakika
53,678
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı yazarları olarak gerek lisans düzeyinde, gerek yüksek lisans ve doktora düzeyinde akademik çalışmalarla da uğraşıyoruz, çünkü mesleğimiz bu. Her birimiz sadece halkın bilime erişmesini sağlamayı kolaylaştırmanın yanı sıra, bilimi ilerletmek için çalışmalar sürdürüyoruz.

Ekibimizden Babür Erdem'in ODTÜ Biyoloji ve Genetik Topluluğu'nun, dolayısıyla Evrim Ağacı'nın akademik danışmanı olan Doç. Dr. Mehmet Somel ve öğrencileri Ekin Sağlıcan (başyazar) ve Ezgi Özkurt ile birlikte yaptığı çalışmalarından birisi, BioRxiv üzerinden yayınlandı.

Araştırma sonucu bilim dünyasında şimdiden öyle büyük heyecan yarattı ki, Dünya'nın en saygın 2 akademik dergisinden biri olan Science dergisinin haber kısmında, araştırma sonucu haber olarak verildi!

Tüm Reklamları Kapat

Araştırmaya Çin'de bulunan Şangay Teknoloji Üniversitesi Biyoloji Bölümü'nden Haiyang Hu ve Philipp Khaitovich araştırma için ellerindeki verileri paylaşarak katkıda bulundular. Science'ta yayınlanan haberi yapan Lizzie Wade şöyle yazıyor:

İnsanların beyinleri şempanzelerden 3 kat büyüktür; ancak testis departmanı söz konusu olduğunda kuzenlerimizden çok gerideyizdir. İnsan testisleri en fazla 50 gram civarındayken, şempanzeler için normal ortalama 150-170 gram arasıdır. Bilim insanları bu farkın, bu iki türün çiftleşme alışkanlıklarıyla ilgili olduğunu düşünüyor. Her seferinde tek 1 erkek ile çiftleşmeyi tercih eden dişileri barındıran primatlarda (insanlar ya da gorillerde olduğu gibi) testisler küçüktür. Daha büyük testislerse, daha fazla sperm barındırabilen dokularla birlikte, bir üreme döngüsünde birden fazla erkekle çiftleşebilen dişilerin görüldüğü primatlarda (şempanzeler ve rhesus makaklarındaki gibi) karşımıza çıkıyor.

Yapılan yeni bir araştırma, bu iki grup arasındaki fark, türlerin transkriptomunda yatıyor. Yani genetik kodları, fiziksel özelliklere çeviren RNA moleküllerinde... bioRxiv'de bulunan makalenin gösterdiğine göre, bir döngü içerisinde daha fazla erkekle çiftleşen dişilerin olduğu türlerde (daha poligam olan türlerde) transkriptom, testislerin doğumdan sonra daha uzun süre gelişmeye devam etmesini sağlıyor.

İnsanlarda testis gelişimi daha geç başlıyor ve daha erken bitiyor, bu da insan erkeklerinin, ergen bir şempanze erkeğine göre testisler bakımından 'daha zayıf yapılı' olmasına neden oluyor. Ancak umudunuzu yitirmeyin, zavallı insanlar! Primat atalarımızda evrimsel süreçte çiftleşme davranışlarının (dolayısıyla testis boyutlarının) en az 6 defa değiştiği biliniyor. Bu da, testis boyutlarının evrimsel baskıya diğer vücut kısımlarından daha hızlı tepki verdiğini düşünmemize neden oluyor.

Tüm Reklamları Kapat

Farklı primatlarda vücut büyüklüğüne göre testis, penis, vajina ve meme büyüklüğü kıyaslaması. Vücut büyüklükleri gri yuvarlaklarla gösterilmektedir. Göreli penis büyüklüğü sağ üst köşeden çıkan oklarla, testis büyüklüğü "erkek (male)" satırında gri yuvarlakların altındaki beyaz yuvarlaklar ile, meme büyüklüğü "dişi (female)" satırındaki içi noktalı yuvarlaklarla, vajina genişliği ise en alttaki artı işareti şekliyle gösterilmektedir.
Farklı primatlarda vücut büyüklüğüne göre testis, penis, vajina ve meme büyüklüğü kıyaslaması. Vücut büyüklükleri gri yuvarlaklarla gösterilmektedir. Göreli penis büyüklüğü sağ üst köşeden çıkan oklarla, testis büyüklüğü "erkek (male)" satırında gri yuvarlakların altındaki beyaz yuvarlaklar ile, meme büyüklüğü "dişi (female)" satırındaki içi noktalı yuvarlaklarla, vajina genişliği ise en alttaki artı işareti şekliyle gösterilmektedir.

Makale, evrimsel biyolojinin harika uygulamalarına ve birçok özelliğin nasıl ve neden o şekilde evrimleştiğine yönelik açıklama gücüne net bir örnek olarak literatüre geçmeyi bekliyor. Babür, araştırmanın önemiyle ilgili olarak şunları söylüyor:

Bu araştırma, evrimin önemli alt başlıklarından biri olan heterokroninin primatlardaki çok sayıdaki örneğine bir diğer önemli veri sunuyor. Dahası, primatlardaki sosyal yaşamın evrimi ile fizyolojik evrim arasındaki ilişki açısından da önemli bilgiler veriyor. Her seferinde tek erkekle çiftleşen dişilerde (harem sistemlerinde ve monogam türlerde) sperm rekabeti olmadığı için testisler küçük kalabiliyor. Öte yandan, birçok erkeğin birçok dişiyi dölleyebildiği sistemlerde, kimin kiminle çiftleştiği tam olarak belli olmuyor. Bu sebeple, türler üzerinde evrimsel bir baskı oluşuyor. Erkeklerden büyük testisli olup, bir seferde çok sperm üretip boşaltabilenler hızlı bir şekilde avantaj kazanıyorlar. Böylece Cinsel Seçilim, türün büyük testisli olacak şekilde evrimleşmesine neden oluyor. Büyük testis, çok sperm demek. Çok sperm, birçok erkekle çiftleşen bir dişiden doğan çocuğun büyük testisli erkeğe ait olma şansını arttırıyor.

Yayımlanması beklenen makalenin özet kısmı da, önemli bilgiler sunuyor:

Testis, primatlar arasında çarpıcı miktarda farklılığa sahip olan bir organdır. Şempanzeler gibi çok-erkekli türlerde, insanlar gibi tek-erkekli türlere nazaran, tekrar tekrar büyük testisler evrimleşmiştir. Ancak bu testis farklılaşmasının arkasında yatan gelişimsel mekanizmalar ve yakınsak moleküler değişimlerin olup olmadığı bugüne kadar bilinmiyordu. Transkriptomik verinin karşılaştırmalı analizi sonucunda, türlerdeki testis ifade profilinin (testis büyüklüğü gibi) primatlar arasında ve hatta iri kemirgenlerde de çiftleşme sistemlerinin tespitinin güvenli bir göstergesi olduğunu ortaya koyduk. Bunun karşılığında diferansiyel ifade, vücut hücreleri (somatik) ile mayotik hücreler ve mayotik ile mayoz sonrası hücre tipleri arasındaki göreli boyut farklılıklarını büyük oranda yansıtmaktadır. Fare ve makak testis gelişimlerini inceleyerek, tek-erkekli türlerin testis ifade profillerinin, çok erkekli türlerin profillerine göre daha çocuk-tipli (pedomorfik) olduğunu bulduk. Örneğin, insan ve goril testis profilleri, ergen bir fareninkine benzemektedir. Araştırma sonuçlarımız, korunmuş transkripsiyon düzenleyicilerini de içeren hızlı heterokronik değişimlerinin primat evriminde tekrar tekrar meydana geldiğini gösterdi. Bu da, testis boyutları ve histolojisinde hızlı ve yakınsak değişimlere neden oldu.

Heterokroninin evrim açısından önemini "Heterokroni, Neoteni (Çocuk Görünümlülük) ve Sıçramalı Evrim" başlıklı makalemizden okuyabilirsiniz.

Hem Babür'ü, hem de ODTÜ Biyoloji Bölümü'nden araştırmaya katkı sağlayan tüm arkadaşlarımızı tebrik ediyoruz. Konuyla ilgili daha fazla haberi ve röportajı (özellikle başyazarlar ve akademik danışmanımızla yapacaklarımızı) ilerleyen zamanlarda sizlerle paylaşacağız.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Makaleyi şu anda bioRxiv üzerinden okumak mümkün. bioRxiv, rekabet olan konularda sonuç belliyken ama daha güçlendirecek veriler bekleniyorken, başka grupların daha zayıf sonuçlarla araştırmayı üstlenmemelerini garantileyen bir akademik makale deposudur.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
27
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 31
  • Bilim Budur! 13
  • Güldürdü 11
  • İnanılmaz 9
  • Umut Verici! 7
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Üzücü! 2
  • Korkutucu! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • E. Sağlıcan, et al. (2014). Heterochrony Explains Convergent Testis Evolution In Primates. BioArxiv. | Arşiv Bağlantısı
  • L. Wade. Why Humans Are Less Well-Endowed Than Chimps. (30 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 17 Mart 2019. Alındığı Yer: Science | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/05/2024 01:01:52 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2935

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Şeker
İnsan
Balıkçılık
Nörobiyoloji
Yeşil
Kuantum
Mantar
Kanser
İnfografik
Önyargı
Okyanus
Hindistan
Diyabet
Beslenme Bilimi
Uçuş
Sosyal Mesafelendirme
Yumurtalık
Davranış
Samanyolu Galaksisi
Alan
Asteroid
Dışkı
Organizma
Küresel Isınma
Şehir Hastanesi
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı, et al. Şempanze ile İnsan Testisleri Arasındaki Boyut Farkının Evrimsel Analizi. (1 Kasım 2014). Alındığı Tarih: 28 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2935
Bakırcı, Ç. M., Erdem, . (2014, November 01). Şempanze ile İnsan Testisleri Arasındaki Boyut Farkının Evrimsel Analizi. Evrim Ağacı. Retrieved May 28, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2935
Ç. M. Bakırcı, et al. “Şempanze ile İnsan Testisleri Arasındaki Boyut Farkının Evrimsel Analizi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 01 Nov. 2014, https://evrimagaci.org/s/2935.
Bakırcı, Çağrı Mert. Erdem, . “Şempanze ile İnsan Testisleri Arasındaki Boyut Farkının Evrimsel Analizi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, November 01, 2014. https://evrimagaci.org/s/2935.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close