Benzerlik Tuzağı: Benzerlik, Her Zaman Akrabalık Anlamına Gelmez!

Benzerlik Tuzağı

Yaşam ve dil benzer yollardan evrimleşmiştir: Bir grup ayrılır ve zaman içinde genetik özelliklerde ve bazı kelimelerde küçük değişiklikler meydana gelir. Daha fazla zaman geçtikçe bu farklılıkların gücü artar, sonunda da yeni türler ve yeni diller oluşur. Yani ayrı türler ve diller arasındaki benzerliklere ve farklılıklara bakarken onların kökenlerinin izini sürüp aile ağaçlarını çizebiliriz.

Ama bazen benzerlikler yanıltıcı olabilir. Örneğin, okunuşları kulağa benzer gelen "emoticon" ve "emoji" kelimelerini ele alalım: Benzer şeyleri tanımladıkları için benzer kökenleri olduğunu düşünebilirsiniz. "Emoticon" İngilizce "emotion" (duygu) ve "icon" kelimelerinin bir kombinasyonuyken; "emoji" Japonca "fotoğraf" ve "karakter" kelimelerinin birleşimidir. Bu iki kelimenin benzer oluşu, İngilizce ve Japonca arasında gizli kalmış herhangi bir bağlantıya işaret etmez. Diğer rastlantılardan bazıları ise şunlardır: İngilizcede ve Mbabaram dilinde "köpek", Fransızcada ve Almancada "ateş", Malay dilinde ve Yunancada "göz", Inuktitut dilinde ve Türkçede "kayık" sözcükleri.

Biyolojideki bazı benzerlikler de bizi yanıltabilir. Örneğin biyologlar uzun bir süre bu iki kuşun kardeş tür olması gerektiğini düşündüler. Ama en son yapılan DNA testleri onların aynı evrimsel dalda bile olmadığını göstermektedir. Yani penguen ve flamingoların akraba olduklarından daha az derecede akrabadırlar. Kel başları bağımsız bir şekilde evrimleşmiştir: Muhtemelen her ikisi de aynı leşçil yaşam stilini izlemiş olmalı.

Benzer şekilde bu iki kemirgen birbirine öylesine benziyor ki ikisini de "kirpi" diye adlandırmışız. Ama aslında onlardan biri yumuşak postlu çinçillaya daha yakın akrabayken diğeri tüysüz kör fareye daha yakın akrabadır.

Yani demek oluyor ki, iki şeyin ne kadar yakın akraba olduğuna karar vermeye çalışıyorsanız, sadece birkaç veriyi kullanamazsınız; bunlar “kör parmağım gözüne” olsalar bile.

Destek Olun

Bu video, MinuteEarth tarafından hazırlanmış, Evrim Ağacı tarafından altyazılandırılmıştır. Eğer içeriği beğendiyseniz, orijinal kaynağa destek olmak için, lütfen YouTube kanalına gidip videolarını beğenmeyi unutmayın. Konuyla ilgili olarak buradaki yazımızı da okumanızı tavsiye ederiz.

MinuteEarth kanalının bu videosunu orijinal dilinde ve İngilizce alt yazılı olarak buradan seyredebilirsiniz: