Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

SARS-CoV-2 Virüsünün Ana Bulaşma Yolu Ne? Maske Takmak İşe Yarar mı?

COVID-19 Koronavirüs Hastalığına Yönelik Her Gün Yeni Bilgiler Geliyor. Nisan 2020 İtibariyle Bu Düşmana Dair Neler Biliyoruz?

SARS-CoV-2 Virüsünün Ana Bulaşma Yolu Ne? Maske Takmak İşe Yarar mı?
9 dakika
17,828
  • Epidemiyoloji
  • Viroloji

Artık herkesin çok iyi bildiği üzere, ilk kez insana bulaşacak biçimde evrimleşmiş olan yeni bir virüs hayatımızı alt üst etti: SARS-CoV-2. Bu virüsün sebep olduğu hastalık ise Koronavirüs Hastalığı 2019, yani COVID-19.

Bu virüsün hemen her yere ulaşmış olmasından ötürü, artık günlük hayatımızı da dip köşe dezenfekte ediyoruz. Ancak virüsün tam olarak nasıl bulaştığını anlamıyor olmak, bazı hatalı davranışlara ve algılara sebep olabiliyor. Bu nedenle, öncelikle bu hastalığın nasıl bulaştığına yönelik bilgilerimizi netleştirmekte fayda var.

Bu Reklamı Kapat

Ana Bulaşma Yolu: Damlacık Yolu

Virüsün, "damlacık yolu" olarak tanımladığımız bir bulaşma yolu var: 1-2 metreden (3-6 adımdan) daha yakın mesafede, hasta veya enfekte olmuş bir kişinin, boğaz, burun salgılarının yüzümüze, yani boğaz, burun veya gözlerimize ulaşması ile hastalanma riski doğuyor. Bir diğer deyişle, virüsü taşıyan damlacıkların bir şekilde göz, burun veya ağzımızın içindeki mukozaya ulaşması gerekiyor.

Bu bulaşma, en yaygın olarak konuşma, hapşırma veya öksürme sırasında gerçekleşiyor. Çünkü bu davranışlar sırasında ağzımızdan istemsiz olarak damlacıklar etrafa saçılıyor. Ancak bu damlacıklar normalde havada asılı kalamıyorlar. Havadan daha ağır olan damlacıklar, kütleçekim etkisi altında yere düşüyor ve yüzeylere yapışıyor. Sonrasında siz bu yüzeylere elinizle dokunup, sonra da elinizi ağzınıza, burnunuza ve gözünüze dokundurduğunuzda, o damlacığı ve içindeki virüsleri kendinize bulaştırmış oluyorsunuz. Yani kendi kendinizi enfekte etmiş oluyorsunuz.

Bu Reklamı Kapat

Bu, hastalığın ana bulaşma mekanizması. Gerçekten de, bir hasta ile, hiçbir önlem almadan, doğrudan veya yakın temas ile etkileşen veya onlara bakım veren kişilerde hastalığa yakalanma riski %70 civarındadır!

The Sun

İkincil Atak Hızı: Etrafınıza Ne Hızda Bulaşıyor?

Belli bir zaman aralığında ortaya çıkan yeni vakalara birincil atak hızı adını veriyoruz. Ancak semptomatik (yani hastalık belirtilerini gösteren) bir hasta, iletişim halinde olduğu diğer insanlara da bu hastalığı bulaştırabiliyor. Buna, ikincil atak hızı diyoruz. Bu etrafa bulaştırma hızı, ülkelerin yaşam biçimlerine ve alınan önlemlere göre farklılıklar gösteriyor.

İzah edelim: Çin’den gelen raporlara göre, ikincil atak hızı %1-5 dolaylarındaydı. Örneğin karantina altındaki cruise gemisindeki insanların %2'sinde enfeksiyon gelişti. Amerika’dan yapılan bir çalışmaya göre ikincil enfeksiyon oranı %0.45 civarındaydı. Ancak aile içerisindeki atak hızının neredeyse %15 olduğunu görüyoruz.  

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dahası, asemptomatik (yani virüsü taşıyıp da, hastalık belirtilerini göstermeyen, belirtisiz) kişiler de bulaşmada rol oynayabiliyor. Bulaşmada bu kişilerin ne kadar rol oynadığını serolojik testler ile yapılacak çalışmalar açığa kavuşturacak. Şu ana kadar elde edilen verilere bakarsak, salgının ilk dönemlerinde 1 kişinin ortalama 2.5-3 kişiye hastalığı bulaştırabildiğini biliyoruz.

Virüsün bulaşma hızının en yüksek olduğu dönemin, hastalık belirtilerinin başladığı ilk birkaç gün olduğu düşünülüyor; ancak bunu destekleyecek kanıt şimdilik yetersiz.

Virüs, hastalık belirtileri ortadan kalktıktan sonra bile kanda ve dışkıda bulanabiliyor; fakat bulaşabilme özelliğini bir hafta içinde yitirdiği için, normal şartlar altında dışkı yoluyla bulaşın şimdilik olmadığı düşünülüyor.

Aerosol Yoluyla Çevre Bulaşının Ne Düzeyde Olduğu Belli Değil!

Çevre bulaşının, damlacık yolu ile bulaşan etkenlerde önemli bir yol olduğu bilinmekte ancak ne kadar etkili olduğu bilinmemektedir. Tüm bu deneyler ve bulgular, çeşitli olasılıklarda en yüksek önlemleri alabilmek için veri sağlamaktadır. 

Enfekte yüzeylerden ellere yeni koronavirüsün ne ölçüde, ne kadar sürede, ne kadar etkin bulaştığına ilişkin bir veri yoktur.

Bu Reklamı Kapat

Ancak Avustralya’da yapılan çalışmalar, ellerimizi günde ortalama 23 kez yüzümüze, ağzımıza, burun ve gözlerimize götürdüğümüzü göstermektedir. Bu da ellerin, dış yüzeyler ile burun-boğaz ilişkimizi kurma potansiyelini ve temel bulaş yollarından en önemlisi olduğunu göstermektedir.

Vox

Bulaşma Mekanizmasını Etkileyen Faktörler Neler?

New England Journal of Medicine dergisinde 17 Mart 2020'de yayınlanan bir çalışmada, hastane içinde bulaşma yollarını farklılaştıran dinamikler incelendi. Çalışmada, SARS-CoV-2 ile eski korona virüs olan SARS –CoV-1'in yüzeylerdeki dayanıklılığı, 10 değişik deneysel ortamda karşılaştırmalı olarak test edildi.

Deneylerden biri, hastanede yapılan bronkoskopi ve entübasyon gibi işlemlere benzer şekilde, virüs partikülleri havaya saçılarak yapıldı. Ayrıca plastik, paslanmaz çelik, bakır, mukavva gibi değişik yüzeylerde, ne kadar süre ile kalabileceği bakıldı. Bu süreler, çok kontrollü laboratuvar şartlarında, virüs için en ideal nem ve ısı koşulları ayarlanarak ölçüldü.

Bu çalışmanın sonuçları, virüsün aerosol haline getirildiğinde (deneysel olarak küçük partiküllere ayrılması) havada 3 saat kalabildiğini gösteriyor. Fakat bu çalışmanın sonucu normal şartlarda virüsün havada aerosol halinde süzüldüğünü ve havada kaldığını göstermiyor. Bu sonuçlar, bronkoskopi koşullarını gösteriyor.

Bu Reklamı Kapat

Hastane Çalışanları Dikkatli Olmalı!

Bir diğer deyişle, bu makalenin bulguları genel halk ile ilgili değil, hastane çalışanları ile ilgili. Hastanelerde çalışanlar, üst/alt solunum yolu girişimsel işlemleri yaparken bu bulguları dikkate almalı ve tedbirli olup N95 maske takmalıdır. Sağlık çalışanlarının virüsü havaya saçacak veya saçabilecek tüm işlem ve olasılıklarda, böyle bir bulaş ihtimali olduğunu hatırlaması gerekmektedir. Bu, özellikle de enfekte olmuş kişilerden, asemptomatik (belirtisiz) dönemde örnek alırken çok önemlidir.

Wired

Virüs, Yüzeylerde Ne Süreyle Kalıyor?

Aynı çalışmada, virüsün farklı yüzeylerde ne süreyle kalabildiğine dair bulgular da mevcut. Bununla ilgili kapsamlı bir yazımızı buradan okuyabilirsiniz. Ancak özetle:

  • Mukavvada 24 saat,
  • Bakırda 4 saat,
  • Plastikte 72 saat,
  • Çelik yüzeylerde 72 saat süreyle varlığını koruyabiliyor.

Tüm bu yüzeylerdeki süreler, SARS-CoV-1 ile aynıdır. Ancak şu iyi anlaşılmalı: Burada belirlenmiş olan süreler, en küçük virüs dozunun en son ölçülebildiği saatlerdir. Yani yine, çok kontrollü laboratuvar şartları altında ölçülebilen maksimum sürelerdir. Bu bulgular, virüsün hastanede yayılma dinamikleri ve süper-yayıcılara bağlı bazı olayları açıklamamızı sağlayabilir.

Virüsün bulaştığı yüzeyde ne kadar kalacağını başlangıçtaki virüs miktarı, ortamın ısı ve nemi gibi faktörler belirlemektedir. Eski koronavirüsler için yapılan deneylerde, örneğin cerrahi eldivende çok yüksek dozda virüs bulaşmışken bile 21oC'de 8 saatten kısa süre kalırken, silikon lastiklerde bu süre 21oC'de 5 gün olarak belirtilmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Sayısal Zekâ Gelişimi İçin Etkinlikli Ve Çıkartmalı Dedektiflik Çizgi Romanı (7-9 Yaş) - Müfettiş Numeroni

İlkokul öğrencilerinin sayısal zekâ becerilerini geliştirmek için hazırlanmış etkinlikli ve çıkartmalı dedektiflik çizgi romanı.

Müfettiş Numeroni ile yardımcıları Kenar Mahalle Fareleri, Roma’nın merkezinde kurulan bir film setine gidiyor ve ortadan kaybolan kameraların peşine düşüyorlar. Onlarla birlikte ipuçlarını ortaya çıkarmaya ve suçluyu bulmaya hazır mısın?

Müfettiş Numeroni’ye yardım etmek için önce merak uyandıran mantık oyunlarını çözmemiz gerek. Bunu yaparken aşağıdaki bilgi ve becerileri kullanacağız:

• 1’den 20’ye kadar sayılar
• Zihinden toplama ve çıkarma
• Geometri: görsel-uzamsal beceriler, şekiller, çevir-yerleştir
• Veri toplama, örüntü bulma ve olasılık
• Ölçüler: ağırlık

Bulmacalardan ve oyun temelli öğrenmeden ilham alan Müfettiş Numeroni serisi, merak uyandırıcı bir hikâye aracılığıyla, ilkokul 2. ve 3. sınıf öğrencilerinin matematik öğrenimine yardımcı olacak zihinsel süreçleri harekete geçirmeyi; ıraksak ve yaratıcı düşünme biçimini geliştirmeyi amaçlıyor.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Domingo Yayınevi tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺58.00
Sayısal Zekâ Gelişimi İçin Etkinlikli Ve Çıkartmalı Dedektiflik Çizgi Romanı (7-9 Yaş) - Müfettiş Numeroni

Yüksek düzeyde bulaşma ihtimali olan, hastane, yaşlı bakım evleri gibi ortamlarda, enfekte materyalin uzun süre kalma ihtimali artar. Kurumaya, havalanmaya, güneşe açık ortamlarda bulunma ihtimali azalır.

İnsanda endemik olan yani soğuk algınlığından sorumlu koronavirüsler ile yapılmış olup şu an salgından sorumlu olan koronavirüs ile benzerlik kurulmak üzere kurgulanmış, meta-analiz adını verdiğimiz, ilgili konuda yapılmış yayınlar taranarak yapılan bir başka çalışmaya göre, insan koronavirüslerinin metal, plastik ve cam yüzeylerde, oda ısısında 2 saatten 9 güne kadar kalabildiği; ancak dezenfektanlar ile kolaylıkla inaktive edildiği gösterilmiştir. Yine hatırlanmalıdır ki bu süreler virüsün kendisi değil, bulaşıcı olmayan kalıntıları için geçerli olan sürelerdir ve yine laboratuvar şartlarında ölçülmektedir.

Ayrıca, yapılan çalışmalarda, ortam nemliliğinin düşüp, bulunan ortamın kuruması halinde de virüsün hemen inaktive olduğu gösterilmiştir. Çünkü SARS-CoV-2 gibi zarflı RNA virüsleri, genel olarak kurudukları veya güneş ışığına maruz kaldıkları açık ortamlarda dayanıksızdır. Kolayca parçalanarak yok olurlar.

Nasıl ve Ne Sıklıkta Dezenfekte Etmelisiniz?

Kontrolsüz ortamlarda, yani günlük yaşantımızda bu yüzeylere temas ettikten sonra el yıkamak haricinde özel olarak bir şey yapmanıza gerek yoktur. Ayrıca ortak kullanılan yüzeylerde, özellikle de bu malzemeler kullanım öncesi ve sonrasında dezenfekte edilerek temizlenmelidir.

Bu dezenfektasyonu %62-71 etanol (kolonya dahil, alkol), %0.5 hidrojen peroksid veya %0.1 sodyum hipoklorid (çamaşır suyu) ile yapabilirsiniz. Bunların sadece 1 dakikada virüse etki ettiği gösterilmiştir. Klorheksidin ve benzalkonyum klorür gibi dezenfektanlar ise daha az etkili bulunmuştur. 

Yüzey temizliğinde %70 alkol veya ev tipi çamaşır suyu kullanılmalıdır. Ev tipi çamaşır suyu; 1 galon (3.783 Lt) suya 1/3 kapak veya 5 yemek kaşığı veya litre başı 4 yemek kaşığı çamaşır suyu ile hazırlanan temizlik sıvısının 1 dakika süre ile uygulanması yeterli olacaktır.

Ne sıklıkta sorusunun cevabı ise, amacımız bulaşmış yüzeylerdeki virüs yükünü azaltmak olduğundan, temizleyeceğimiz yüzey ve yüzeyin ne kadar ortak kullanıldığı, yüzeyin hava ve güneş ile ne kadar temas ettiği ilişkilidir.

Maske Takmalı mısınız?

Yapılan çalışmalar, hastadan örnek alımı sırasında ve riskli işlemler sırasında N95 gibi koruyucu filtreli maskelerin ve önlemlere uyumun önemini ortaya koymaktadır.

Wuhan’da, karantinadaki hastaya yaklaşırken, N95 maske + dezenfeksiyon +el yıkama yapan, Enfeksiyon ve Göğüs ve Yoğun Bakım Uzmanlarında hiç enfeksiyon görülmezken, bu kurallara uyum göstermeyen bazı cerrahi branşlarda enfeksiyon görülmüş ve riskin 4.65 kat arttığı gösterilmiştir. 

Bunun yanında Çin'de COVID-19 pozitif olan 72 sağlık çalışanına baktığımızda, yoğun bakım gibi ünitelerde çalışanların N95 maske taksalar dahi el yıkama oranı düşük olan sağlık çalışanlarında bulaşın 2 kat arttığı gösterilmiştir. Yine bu araştırmada, sağlık çalışanları arasında bile en fazla enfekte olma yollarından birisinin kontamine eller olduğunu görüyoruz. Bu da yeni koronavirüsün temelde damlacık yolu ile bulasan bir virüs olduğunu gösteriyor. 

Bu Reklamı Kapat

Washington Post

Ayrıca, bu iki çalışmada da enfeksiyon riskinin erkek doktorlarda yüksek olduğu da gösterilmiştir.

Singapur’da yapılan bir çalışmada, hastaların hastayken yattıkları odalarındaki yüzeylerden, havadan ve odaya giren doktorlardan 2 hafta boyunca alınan alınan örneklere göre; 

  • Hava örnekleri negatif,
  • Temizlik öncesi havalandırma fanları, tuvalet kenarları, kapı kolları gibi örnekler pozitif,
  • Temizlik sonrası odadaki tüm yüzeylerden alınan tüm örnekler negatif,
  • Hekimlerin giysilerinden alınan örnekler arasında, ayakkabı yüzeyi dışındaki tüm giysi örnekleri negatif bulunmuştur.

Eski koronavirüsler üzerinde yapılan çalışmada, bu virüsün giysilerde kalabilme süresinin ortam, bulaşma miktarı ve ısı gibi faktörlere bağlı olarak 5 dakika ila 3 gün arasında değiştiği bulunmuştur.

Bu çalışmalara göre, kuruma ve havalandırma ile virüs kısa sürede etkisiz hale gelmektedir.

Sonuç

SARS-CoV-2'ye dair bugüne kadar öğrendiklerimizden yola çıkarak, şu sonuçlara varmamız mümkündür:

  • Hasta odaları gi̇bi̇ çok enfekte ortamlarda bi̇le dezenfeksi̇yon çok etki̇li̇di̇r.
  • Odaların sık havalandırılması çok önemli̇di̇r.
  • Pandemi̇ yapan vi̇rüsleri̇n, etki̇n ve yüksek bulaşma potansi̇yeli̇ taşıdığı unutulmamalıdır. 
  • El yıkama ve yüzey temi̇zli̇ği̇, i̇hmal edi̇lmeksi̇zi̇n ve ti̇ti̇zli̇kle tekrarlanmalıdır.
  • En önemli̇ bulaşma i̇nsan-i̇nsan temasıdır.
  • Hasta ki̇şi̇leri̇n veya belirtiler ile karanti̇naya alınan ki̇şi̇leri̇n başkalarına bulaştırmamak amacıyla maske takmaları gerekli̇di̇r.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 14
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 5
  • Umut Verici! 4
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Grrr... *@$# 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 05:35:46 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8472

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Türkiye
Filogenetik
Evren
Nörobilim
Dil
Psikiyatri
Viral Enfeksiyon
Astronot
Biliş
Kamuflaj
Transkripsiyon
Lgbt
Darwin
Küresel Isınma
Grip
Çocuklar
Bakteriler
Diş Gelişimi
Kuş
Diyabet
Yapay
Makale
Genom
Nükleer
Komplo
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.