Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Raptorlardan Kuşlara, Orak Pençesinin Hikayesi: Jurassic Park’ın Meşhur Oyuncuları Orak Pençeler ile Nasıl Avlanıyordu?

Raptorlardan Kuşlara, Orak Pençesinin Hikayesi: Jurassic Park’ın Meşhur Oyuncuları Orak Pençeler ile Nasıl Avlanıyordu? Stock Photo
Raptorgiller üyesinin bir ayak pençesi.
5 dakika
1,629
Tüm Reklamları Kapat

Bize dinozorları daha yakından tanıma fırsatı veren Jurassic Park dışında çok az film vardır. Filmde her ne kadar çok sayıda dinozor türüne yer verilmiş olsa da, çok az bir kısmı "Raptorlar" kadar ün ve şöhrete sahip olmuştur. Gerek bu muhteşem dinozorların kompleks bilişsel yetenekleri, gerek kötü şöhretleri, gerekse de verimli avlanma stratejileri dolayısıyla besin piramidinin tepesine tırmanmış bu canlılara hayranlık duymamak mümkün değildir. Peki raptorların en ikonik özelliklerinden olan orak pençelerinin kullanım amacı nedir ve günümüzde bu tür pençelerin bir karşılığı var mı?

İlk olarakü Jurassic Park’ın bazı noktalarda yanıldığını söylemekte fayda var. Örneğin Velociraptor olarak sunulan meşhur tür, filmde gösterilenden oldukça farklı bir canlıydı (bu konular hakkında daha fazla bilgi almak için bu kitabımızı edinebilirsiniz). Ayrıca her ne kadar bazı istisnai durumlarda bu pençeler kesme ve kendini savunma için kullanılabilse de, bu pençelerin asıl kullanım amaçları bu değildir. Örneğin günümüzdeki yırtıcı kuşlar nasıl pek çok farklı avlanma (ve gerektiğinde savunma) tekniğiyle pençelerini farklı amaçlar için kullanıyorlarsa, benzer bir durum dinozorlar için de doğru olabilir.

Orak Pençeler ve Avlanma Davranışı: Kesici mi, Delici mi?

Eğer bu dehşet verici silaha daha yakından bakarsak, günümüzde de gerek avlanma ve kullanılış biçimleriyle gerekse fiziksel anlamda orak pençesinin pek çok farklı izdüşümünü görmek kolaylaşacaktır. Örneğin kendini savunmaya ve gerekli bazı durumlarda saldırmaya yönelik günümüz tepeli devekuşu (Casuarius casuarius) türünde ve diğer benzer devekuşu türevlerinde de sıkça rastladığımız üzere bu çıkık pençeler, gerekli durumlarda tekmeleme amaçlı kullanılabilmektedirler.

Tüm Reklamları Kapat

Tepeli devekuşu (Casuarius casuarius)
Tepeli devekuşu (Casuarius casuarius)
Wikimedia Commons

Ancak bu hayvanların bu çıkık pençelerini, derin bir analiz yapmadan orak pençelerle aynı kategoriye koymak oldukça yanıltıcı olacaktır. Bu uçamayan kuşların sivri pençeleri bize her ne kadar orak pençenin zamanın değiştirici etkisine kapılmış hali gibi gelse de bu gözlem, raptorların orak pençelerini günümüz kuşlarıyla aynı şekillerde ve stratejilerle kullandığını ispatlamak için tek başına yeterli değildir.

Dövüşen Dinozorlar
Dövüşen Dinozorlar
Wikimedia

Buna en güzel örnek, ünlü "dövüşen dinozorlar" fosilinde yer almaktadır. Burada orak pençenin açıkça kuşların kullandığı kesme saldırısının aksine bir saplama aracı olarak kullanıldığı görülmektedir. Bu argüman, aynı zamanda günümüz avcı kuşların avlanma teknikleriyle de nispeten uyuşmaktadır. Özellikle kartalların pençeleriyle avını tuttuktan sonra ayak parmaklarının vücuda yakın tarafında bulunan "öldürücü" pençeleriyle avlarını deldiği yakından gözlenmiş bir olgudur. Elbette bu meşhur fosil, paleontolojide net bir açıklamaya sahip değildir. Kimi paleontologlara göre bu fosil "ölümüne bir mücadelenin" aksine bataklık gibi yumuşak zemine saplanmış kolay bir av ile beslenmeye gelen bir Velociraptor’dur.

Ancak bu argüman ile çakışan temel etmen, kartalların aksine raptorların kendilerinden kat kat büyük avları sıkça avlayabilmiş olmalarıdır. Kartallar her ne kadar geyik ve benzeri orta boyutlu hayvanları avlayabilseler de hiçbir kartalın inek büyüklüğünde hayvanları düzenli bir şekilde avladığı gözlenmemiştir.

Buna günümüzde en iyi örneklerden birini, Velociraptorinae alt familyasına mensup ve hepimizin adına aşikar olduğu Velociraptor’ların daha büyük bir kuzeni olan Deinonychus'a baktığımızda rahatlıkla görebiliyoruz. Özellikle Tenontosaurus gibi oldukça büyük bir ornitopodun (iki ayak üzerinde kalkabilen dinozor) kalıntılarının sıklıkla grup halinde avlandığı düşünülen Deinonychus ile hatta bir çok Deinonychus fosiliyle birlikte bulunması hepsinin olmasa dahi kimi raptorların düşünüldüğü kadar izole avlanmadığına güçlü bir argüman sunar.

Tüm Reklamları Kapat

"Dövüşen Dinozorlar" fosili, soldaki Protoceratops ile sağdaki Velociraptor’un ölüm dansı.
"Dövüşen Dinozorlar" fosili, soldaki Protoceratops ile sağdaki Velociraptor’un ölüm dansı.
Wikimedia Commons

Avlanma Stratejisi Olan "Av Tutma" Nedir?

Her ne kadar nadiren kullanılsalar da daha önce bahsettiğimiz stratejilerin hayvanlar tarafından kullanıldığı inkar edilemez; ancak daha yakından bakıldığında, paleontologların da önerdiği üzere "raptor av tutma" (İng: "raptor prey restraint") davranışı, raptorların günümüzde kabul gören avlanma biçimleridir.

Bu, günümüz yırtıcı kuşların yöntemine oldukça benzerdir: Avını tutan ve delici pençelerini avına geçiren bir kartal, atmaca veya şahin, avının hareketini kısıtlarken, aynı zamanda avı direndikçe pençeleriyle onu daha da çok yaralar. Bunun sonucunda yorgun düşen av, avcıya nihayetinde yenik düşer.

Ancak bunu direkt olarak dinozorlara uygulamaya çalıştığımızda bir sorunla karşılaşırız: Raptorlar, kuşların aksine uçuş için işlevsel kanatlara sahip olmadıklarından ve aynı şekilde yukarıda bahsettiğimiz üzere avlarının boyutlarından ötürü, gerek av üstünde dengelerini sağlamada gerekse de avlarına ölümcül darbeyi vurmak konusunda bir avcı kuşa nazaran çok daha fazla zorlanacaktır. Aslında raptorların tüylü kollarının (uçuş için işlevsel olmayan kanatlarının) avlarının üzerinde dengede durmakta da yardımcı olduğu düşünülüyor; ancak bu, günümüz kuşlarının kanatları kadar etkili olmayabilir.

Güncel bilimsel veriler ışığında tasarlanmış bir Velociraptor illüstrasyonu.
Güncel bilimsel veriler ışığında tasarlanmış bir Velociraptor illüstrasyonu.
Frederic Wierum

Bu duruma en güzel önerme ise, raptorların günümüzdeki yırtıcı kuşlardan daha sosyal olduklarıdır. Bu da belirli grup stratejileriyle orak pençe gibi dehşet verici bir silahın pek çok farklı şekilde kullanılabileceğine oldukça güçlü bir argüman oluşturuyor. Aslanlar nasıl gerektiğinde büyük avlar için gruplaşıyorsa, bunun daha büyük çaplısını raptorlar için hayal etmek hem olası, hem de nefes kesici olurdu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Fakat bu argümanın aksini savunan bir çalışma da mevcuttur.[1] Deinonychus’un dişlerindeki izotoplarda yapılan bazı analizler sonucu, raptorların günümüzdeki yakın akrabaları olan kuşlar ve timsahlar gibi bireysel avlandığı, fakat yardımlaşmak için gruplaşabildiği öneriliyor. Dolayısıyla kurtlar gibi sürü halinde avlanma davranışına sahip olmayabilecekleri belirtiliyor.

Evrimin ayak izlerinin net bir şekilde görüldüğü geçmiş çağların en ölümcül eserlerinden olan orak pençenin günümüze olan yolculuğunu incelemek doğaya olan saygımızı arttırırken aynı zamanda doğayı anlamamızda bize yol gösterici olacaktır. Bu nedenle bu ve daha pek çok kalıntıya yakından bakmak günümüz dünyasını daha önce görmediğimiz açılardan görmemizi sağlarken şaşırmamak elde değildir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
19
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 9
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 7
  • Tebrikler! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 2
  • İnanılmaz 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/06/2024 20:18:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/10755

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Radyoaktif
Böcek
Albert Einstein
Yıldızlar
Sıcaklık
Model
Mavi
Doğum
Eczacılık
Tümör
Obezite
Evrimleşme
Etimoloji
Mers
Endokrin Sistemi
Bebek Doğumu
Kuyrukluyıldız
Eğitim
Ölçüm
Bilimkurgu
Balıklar
Bilim İnsanı
Elektrokimya
Kimyasal Evrim
Nöron
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
E. Göksün, et al. Raptorlardan Kuşlara, Orak Pençesinin Hikayesi: Jurassic Park’ın Meşhur Oyuncuları Orak Pençeler ile Nasıl Avlanıyordu?. (10 Ağustos 2021). Alındığı Tarih: 17 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/10755
Göksün, E., Türkoğlu, P. (2021, August 10). Raptorlardan Kuşlara, Orak Pençesinin Hikayesi: Jurassic Park’ın Meşhur Oyuncuları Orak Pençeler ile Nasıl Avlanıyordu?. Evrim Ağacı. Retrieved June 17, 2024. from https://evrimagaci.org/s/10755
E. Göksün, et al. “Raptorlardan Kuşlara, Orak Pençesinin Hikayesi: Jurassic Park’ın Meşhur Oyuncuları Orak Pençeler ile Nasıl Avlanıyordu?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 10 Aug. 2021, https://evrimagaci.org/s/10755.
Göksün, Ege. Türkoğlu, Pedram. “Raptorlardan Kuşlara, Orak Pençesinin Hikayesi: Jurassic Park’ın Meşhur Oyuncuları Orak Pençeler ile Nasıl Avlanıyordu?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, August 10, 2021. https://evrimagaci.org/s/10755.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close