Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!

Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!
3 dakika
2,126
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Kuzey Amerika’da şimdiye kadar keşfedilen üç en büyükten biri olan yeni bir etçil dinozor türü, 98 milyon yıl önce küçük bedenli tiranozorlarla yan yana yaşadı ve rekabet etti. Bu yeni keşfedilen tür, Siats meekerorum (sii-eç olarak okunur), zamanının yırtıcısıydı ve tiranozorların yırtıcı rolünü üstlenmelerine milyonlarca yıl engel oldu.

Ute kabilesi efsanesindeki yamyam gibi insan yiyen bir canavarın adını alan Siats (ÇN: Meeker-orum, Meekerlerin anlamındadır), şimdiye kadar keşfedilen en büyük yırtıcı dinozorların bazılarının da içinde olduğu dev et-yiyiciler grubu carcharodontosaur’a ait bir türdür. Kuzey Amerika’da yaşadığı bilinen öbür carcharodontosaur  (köpek balığı dişli kertenkele), 10 milyon yılı aşkın bir süre önce Kuzey Amerika’nın doğusunda yaşayan Acrocanthosaurus’tur. Siats Kuzey Amerika’da şimdiye kadar keşfedilen ikinci bir carcharodontosaur’dur, 1950’de keşfedilen Acrocanthosaurus ise birinciydi.

Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi paleontologlarından, aynı zamanda Kuzey Carolina Doğal Bilimler Müzesinde çalışan ve bu bulguyla ilgili Nature Communications’da yayınlanan makalenin baş yazarı olan Lindsay Zanno şunları söyledi:

Tüm Reklamları Kapat

Kuzey Amerika’da yaşayan bu büyüklükteki bir yırtıcıya isim verileli 63 yıl olmuştu. Bu dev hayvanın yamaçtan dışarıya çıkan kemiklerini gördüğümüzde ne kadar heyecanlandığımızı tahmin edemezsiniz.

Zanno ve Chicago Field Müzesinden meslektaşı Peter Makovicky, 2008 yılında, Utah’taki Cedar Mountain Formation’da (Sedir Dağı Oluşumu) yeni yırtıcının iskelet parçalarını buldular. Türün ismi, Zanno dahil Field Müzesi’nde çalışan ve henüz kariyerlerinin başlangıcında olan paleontologlara verdikleri destek için Meeker ailesine teşekkür olarak konuldu.

Çıkarılan parçalar, 9,1 metreden (30 feet) daha uzun ve en azından dört ton ağırlığında bir bireye aitti. Devasa büyüklüğüne rağmen bulunanlar genç bir hayvanın kemikleriydi. Zanno ve Makovicky yetişkin bir Siats’ın, Acrocanthosaurus’un büyüklüğüne erişebileceği teorisini oluşturdular, bu da söz konusu iki türün, Kuzey Amerika’da şimdiye kadar keşfedilen en büyük ikinci yırtıcı mertebesi için yarıştıkları anlamına geliyor. Birinciliği elinde tutan Tyrannosaurus rex, 30 milyon yıl sonra ortaya çıkmıştı ve o ağırlığın iki katından daha fazla ağırlıktaydı.

Siats ve Acrocanthosaurus’un ikisi de carcharodontosaur oldukları hâlde, farklı alt gruplara aittirler. Siats, carcharodontosaurusların daha ince bedenli bir grubu olan Neovenatoridae üyesidir. Avrupa, Güney Amerika, Çin, Japonya ve Avustralya’da Neovenatoridler bulunmuşlardı. Oysa Kuzey Amerika’da bir neovenatorid ilk kez bulunuyordu.

Siats, şimdi Utah olan bölgeyi Son Kretase döneminde (100 milyon yıl önce ile 66 milyon yıl önce arasında) kasıp kavuruyordu. Bu dönem boyunca Kuzey Amerika’da uç et-yiyicinin kimliği bugüne kadar bilinmiyordu. Zanno, carcharodontosaurların Kuzey Amerika’da beklediğimizden çok daha fazla hüküm sürdüğünü söyledi. Gerçekte Siats, fosil kayıtlarındaki 30 milyon yılı aşkın bir boşluğu dolduruyor, bu sürede uç yırtıcı rolü Erken Kretase dönemindeki carcharodontosauruslardan Son Kretase dönemindeki tiranozorlara el değiştirmiştir.

Tüm Reklamları Kapat

Fosil eksikliği, bu değişikliğin ne zaman gerçekleştiği hakkında paleontologları belirsizlikte bırakmıştı, ayrıca değişikliğin tiranozorların carcharodontosaurları yenmesi sonucu mu gerçekleştiği yoksa sırf carcharodontosaurların soyunun tükenmesi sonucunda mı tiranozorların uç yırtıcı rolünü üstlendikleri de aynı nedenle açıklığa kavuşmamıştı. Fakat şimdi Siats’ın devasa büyüklüğünün, daha küçük olan tiranozorların besin zincirinde üst sıraları almalarını engellemiş olacağı ortaya çıktı. Makovicky konu hakkında şunları söylüyor:

Aralarındaki büyüklük farkının çok olması, tiranozorların carcharodontosaurlar tarafından kontrol altında tutulduğunu ve ancak carcharodontosaurlar yok olduktan sonra müthiş uç yırtıcı hâline geldiğini kesin olarak gösteriyor.

Zanno ise şöyle ekliyor:

Aynı zamana ait tiranozorlar, Siats için ufak bir sıkıntıdan başka bir şey değildi, aslanın yalnızca leşine üşüşebilen çakallar gibi. Ancak carcharodontosaurlar çekildikten sonra T. rex’in evrimleşmesi için zemin hazırlanabildi.

Siats hüküm sürdüğü zamanlarda tabiat yemyeşildi, bol su ve verimli bitki örtüsü çok çeşitli otobur dinozor, kaplumbağa, timsah ve akciğerli balığı besliyordu. İlk tiranozorlar ve ekibin henüz tanımlayamadığı diğer tüylü dinozorların çeşitli türlerini de içeren başka yırtıcılar da bu ekosistemde yaşadılar. Makovicky, iki yeni dinozor türünü de içeren heyecan verici başka keşifler de yaptıklarını söyledi. Zanno şöyle diyor:

Gözünüzü bizden ayırmayın. Siats’ın geldiği yerde başka birçok yaratık var.

Saha çalışması, Bureau of Land Management’ın (Arazi İdaresi Bürosu) izniyle ve Field Müzesinin maddi desteğiyle yürütülmüştür. Araştırma ise Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi, Kuzey Carolina Doğal Bilimler Müzesi ve Field Müzesi tarafından finanse edilmiştir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
13
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/05/2024 11:50:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1873

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Ornitoloji
Etimoloji
Uterus
Elektron
Şizofreni
Genel Görelilik
Yeni Koronavirüs
Nadir
Kimya
Jeoloji
Çalışma
Terapi
Çocuk
Hormon
Kadın
Canlı
İlişki
Kalp
Gebelik
Etik
Akıl
Hastalık Kataloğu
Felsefe
Entomoloji
Nükleik Asit
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
T. Peake, et al. Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!. (14 Ocak 2014). Alındığı Tarih: 22 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/1873
Peake, T., Ölez, Ş., Bakırcı, Ç. M. (2014, January 14). Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!. Evrim Ağacı. Retrieved May 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/1873
T. Peake, et al. “Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Şule Ölez, Evrim Ağacı, 14 Jan. 2014, https://evrimagaci.org/s/1873.
Peake, Tracey. Ölez, Şule. Bakırcı, Çağrı Mert. “Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Translated by Şule Ölez. Evrim Ağacı, January 14, 2014. https://evrimagaci.org/s/1873.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close