Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!

Devasa ve Yırtıcı Dinozor, İlk Tiranozorları Dehşete Düşürmüştü!
Reklamı Kapat

Bu yazı, NC State University isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Kuzey Amerika’da şimdiye kadar keşfedilen üç en büyükten biri olan yeni bir etçil dinozor türü, 98 milyon yıl önce küçük bedenli tiranozorlarla yan yana yaşadı ve rekabet etti. Bu yeni keşfedilen tür, Siats meekerorum (*) (sii-eç olarak okunur), zamanının yırtıcısıydı ve tiranozorların uç yırtıcı rolünü üstlenmelerine milyonlarca yıl engel oldu.

Ute kabilesi efsanesindeki yamyam gibi insan yiyen bir canavarın adını alan Siats, şimdiye kadar keşfedilen en büyük yırtıcı dinozorların bazılarının da içinde olduğu dev et-yiyiciler grubu carcharodontosaur’a ait bir türdür. Kuzey Amerika’da yaşadığı bilinen öbür carcharodontosaur  (köpek balığı dişli kertenkele), 10 milyon yılı aşkın bir süre önce Kuzey Amerika’nın doğusunda yaşayan Acrocanthosaurus’tur. Siats Kuzey Amerika’da şimdiye kadar keşfedilen ikinci bir carcharodontosaur’dur, 1950’de keşfedilen Acrocanthosaurus ise birinciydi.

Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi paleontologlarından, aynı zamanda Kuzey Carolina Doğal Bilimler Müzesinde çalışan ve bu bulguyla ilgili Nature Communications’da yayınlanan makalenin baş yazarı olan Lindsay Zanno şunları söyledi:

Kuzey Amerika’da yaşayan bu büyüklükteki bir yırtıcıya isim verileli 63 yıl olmuştu. Bu dev hayvanın yamaçtan dışarıya çıkan kemiklerini gördüğümüzde ne kadar heyecanlandığımızı tahmin edemezsiniz.

Zanno ve Chicago Field Müzesinden meslektaşı Peter Makovicky, 2008 yılında, Utah’taki Cedar Mountain Formation’da (Sedir Dağı Oluşumu) yeni yırtıcının iskelet parçalarını buldular. Türün ismi, Zanno dahil Field Müzesi’nde çalışan ve henüz kariyerlerinin başlangıcında olan paleontologlara verdikleri destek için Meeker ailesine teşekkür olarak konuldu.

Çıkarılan parçalar, 9,1 metreden (30 feet) daha uzun ve en azından dört ton ağırlığında bir bireye aitti. Devasa büyüklüğüne rağmen bulunanlar genç bir hayvanın kemikleriydi. Zanno ve Makovicky yetişkin bir Siats’ın, Acrocanthosaurus’un büyüklüğüne erişebileceği teorisini oluşturdular, bu da söz konusu iki türün, Kuzey Amerika’da şimdiye kadar keşfedilen en büyük ikinci yırtıcı mertebesi için yarıştıkları anlamına geliyor. Birinciliği elinde tutan Tyrannosaurus rex, 30 milyon yıl sonra ortaya çıkmıştı ve o ağırlığın iki katından daha fazla ağırlıktaydı.

Siats ve Acrocanthosaurus’un ikisi de carcharodontosaur oldukları hâlde, farklı alt gruplara aittirler. Siats, carcharodontosaurusların daha ince bedenli bir grubu olan Neovenatoridae üyesidir. Avrupa, Güney Amerika, Çin, Japonya ve Avustralya’da Neovenatoridler bulunmuşlardı. Oysa Kuzey Amerika’da bir neovenatorid ilk kez bulunuyordu.

Siats, şimdi Utah olan bölgeyi Son Kretase döneminde (100 milyon yıl önce ile 66 milyon yıl önce arasında) kasıp kavuruyordu. Bu dönem boyunca Kuzey Amerika’da uç et-yiyicinin kimliği bugüne kadar bilinmiyordu. Zanno, carcharodontosaurların Kuzey Amerika’da beklediğimizden çok daha fazla hüküm sürdüğünü söyledi. Gerçekte Siats, fosil kayıtlarındaki 30 milyon yılı aşkın bir boşluğu dolduruyor, bu sürede uç yırtıcı rolü Erken Kretase dönemindeki carcharodontosauruslardan Son Kretase dönemindeki tiranozorlara el değiştirmiştir.

Fosil eksikliği, bu değişikliğin ne zaman gerçekleştiği hakkında paleontologları belirsizlikte bırakmıştı, ayrıca değişikliğin tiranozorların carcharodontosaurları yenmesi sonucu mu gerçekleştiği yoksa sırf carcharodontosaurların soyunun tükenmesi sonucunda mı tiranozorların uç yırtıcı rolünü üstlendikleri de aynı nedenle açıklığa kavuşmamıştı. Fakat şimdi Siats’ın devasa büyüklüğünün, daha küçük olan tiranozorların besin zincirinde üst sıraları almalarını engellemiş olacağı ortaya çıktı. Makovicky konu hakkında şunları söylüyor:

Aralarındaki büyüklük farkının çok olması, tiranozorların carcharodontosaurlar tarafından kontrol altında tutulduğunu ve ancak carcharodontosaurlar yok olduktan sonra müthiş uç yırtıcı hâline geldiğini kesin olarak gösteriyor.

Zanno ise şöyle ekliyor:

Aynı zamana ait tiranozorlar, Siats için ufak bir sıkıntıdan başka bir şey değildi, aslanın yalnızca leşine üşüşebilen çakallar gibi. Ancak carcharodontosaurlar çekildikten sonra T. rex’in evrimleşmesi için zemin hazırlanabildi.

Siats hüküm sürdüğü zamanlarda tabiat yemyeşildi, bol su ve verimli bitki örtüsü çok çeşitli otobur dinozor, kaplumbağa, timsah ve akciğerli balığı besliyordu. İlk tiranozorlar ve ekibin henüz tanımlayamadığı diğer tüylü dinozorların çeşitli türlerini de içeren başka yırtıcılar da bu ekosistemde yaşadılar. Makovicky, iki yeni dinozor türünü de içeren heyecan verici başka keşifler de yaptıklarını söyledi. Zanno şöyle diyor:

Gözünüzü bizden ayırmayın. Siats’ın geldiği yerde başka birçok yaratık var.

Saha çalışması, Bureau of Land Management’ın (Arazi İdaresi Bürosu) izniyle ve Field Müzesinin maddi desteğiyle yürütülmüştür. Araştırma ise Kuzey Carolina Eyalet Üniversitesi, Kuzey Carolina Doğal Bilimler Müzesi ve Field Müzesi tarafından finanse edilmiştir.

*ÇN: Meeker-orum, Meekerlerin anlamındadır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/10/2020 16:42:33 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1873

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Şehir Hastanesi
Sağlık Personeli
Hominid
Kedigiller
Mikoloji
Albert Einstein
Tür
Hareket
Vegan
Nükleotit
Kemik
Mucize
Beslenme
Hasta
İnsanlar
Hormon
Kan
Ornitoloji
Sahtebilim
Yok Oluş
Bağışıklık Sistemi
Etimoloji
Adaptasyon
Cinsellik
Yaşam
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Elektron, bir teoriden ibarettir. Ancak doğanın nasıl çalıştığını anlamamızı o kadar kolaylaştırır ki, gerçek olduğunu bile söyleyebiliriz!”
Richard Feynman
Geri Bildirim Gönder