Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Quorum Algılama (Quorum Sensing): Hücreler, Birbiriyle Nasıl Konuşur?

Quorum Algılama (Quorum Sensing): Hücreler, Birbiriyle Nasıl Konuşur? Yersinia enterocolitica
10 dakika
11,385
  • Evrimsel Biyoloji
  • Romatoloji

Bildiğiniz gibi canlılık dediğimiz biyokimyasal süreci temelde, çok hücreli ve tek hücreli diye sınıflandırıyoruz. Bir de virüs ve prion gibi hücre yapısı bulundurmadığı halde tartışılan ayrı bir konu var. Zaten canlılık tanımı kesin olarak yapılabilmiş değil. Çünkü evrende böyle bir ayrım yok. Biz insanlar "anlamak" ve taksonomik sınıflandırmaları gerçekleştirmek adına bu ayrımı yapıyoruz.

Canlılığın en önemli kriterlerinden biri de iletişimdir. Çok hücreli organizmalarda parakrin, otokrin, juxtakrin, endokrin gibi sinyalleşme (iletişim) yöntemleri vardır. Mesela otokrin, hücrelerin kendi kendisi ile konuşması, sinyalleşmesidir. Salınan sinyal molekülü, yine o hücrede sinyal cevabı oluşturur. Endokrin ise salınan molekül, kan yolu ile uzak hücrelerde sinyal oluşturur. Kısaca bu moleküllere “hormon” denir. Bağışıklık sisteminin kullandığı sitokin isimli protein yapılı sinyal molekülleri hücreler arası iletişime en güzel örneklerden biridir. Diğer yandan sitokinlerin alt gruplarından olan kemokinleri de örnek verebiliriz. Kemokinler doğrudan kemotaksi (kimyasal maddeye doğru hareket) ile ilişkilidir ve hücreleri olay mahalline çeker. 

Tüm Reklamları Kapat

Akut Romatizmal Ateş ve Otoimmün Hastalıklar

Bildiğiniz gibi bazı immün sistem hücreleri hareket edebilir ve ona söylenen antijene saldırırlar. Elbette hiçbir şey kusursuz olmadığı için bazen kafaları karışır ve kendi dokularına saldırabilirler. Tıpta bu alandaki hastalıklara otoimmün hastalıklar denir. Mesela akut romatizmal ateş (ARA) adı verilen hastalık, uzun süren boğaz enfeksiyonları sonrasında genellikle kalp kapağında enfeksiyon gelişmesidir. Çok uzak organlar gibi gözükebilir. Fakat antijen benzerliği sonucu immün sistemin kafasının karışması yüzünden gerçekleşir. Boğazı enfekte eden Streptococcus veya Staphylococcus cinsi bakteriler -ki genelde A grubu beta-hemolitik Streptococcus etkenidir- sonucu antijen benzerliği olur.

Şöyle ki, hastalığın nedeninden (etiyoloji) sorumlu boğazı enfekte eden bakteri, uzun süre boyunca immün cevap oluşturursa bir süre sonra bakterinin protoplast membranında bulunan M proteini ile insanın miyokard (kalp kası) sarkolemma zarı ve kalp kapağında bulunan glikoproteini arasında benzerlik olduğu için bağışıklık sisteminin kafası karışır. Yani kalp kapağının dokusu, bakteri yüzeyi ile benzer olduğu bağışıklık sistemi hücreleri kalbe de saldırarak otoimmün yanıt oluştururlar. Sonuçta kalp enfeksiyonu (kardit) gelişebilir. Çünkü uzun süredir söz konusu bakterilerle savaşıyorlardır. Artık vücudun verdiği yanıt hayli yüksektir. Bu yüzden genelde kalp kapağına saldırarak romatizmal ateş yaparlar. Sonra tedavi edilmediği sürece iyice yayılabilirler. Ayrıca belirtmekte fayda var, tıpta terminolojik (Latince) olarak "-it" eki, o organın enfeksiyon kapması anlamına gelir. Örneğin apandisit, perikardit veya tonsilit gibi... Apandisit diye bir organ yoktur. Bu enfeksiyon gelişmesine verilen isimdir. Organın asıl ismi apandis (appendix vermiformis) şeklindedir.

Tüm Reklamları Kapat

Uzun süren boğaz enfeksiyonu sonrasında gelişen kalp enfeksiyonu (kardit) ve bakteri biyofilmi.
Uzun süren boğaz enfeksiyonu sonrasında gelişen kalp enfeksiyonu (kardit) ve bakteri biyofilmi.
Nurses Labs

Bakterilerin Konuşması

“İlkel” diye nitelendirdiğimiz çekirdeksiz, kompleks organelleri bulunmayan bakterilerin bile bulunduğu popülasyondaki bakteri sayısını fark edebildiği ve diğerleri ile konuşarak gen ekspresyonlarını düzenleyebildiği anlaşıldı! Buna quorum sensing veya quorum algılama adı verilir. Üstelik sadece kendi türleri ile de değil. Türler arası (interspecies) da konuşabiliyorlar. Örneğin bir Streptococcus pyogenes, sadece S. pyogenes ile değil diğer Streptococcus türü bakterilerle bile konuşabiliyor. Diğer yandan ökaryotlar da quorum söndürücü (quorum quencher) adı verilen sinyal molekülleri salgılayarak bu iletişimi bloke edebiliyor. Gelişmiş olarak övündüğümüz biz Homo cinsi üyeleri bile henüz cinsler arası iletişim dahi kuramıyoruz. İşte bu sayede bakteriler sporulasyon, gen transferi, konjugasyon, biyolüminesans, biyofilm oluşumu, antibiyotik direnci, virülans faktörleri gibi birçok fonksiyonun düzenlenmesi için bu haberleşmeden yararlanıyorlar.

Petri kabındaki biyolüminesans bakteri kolonisi.
Petri kabındaki biyolüminesans bakteri kolonisi.
Photobiology

Quorum algılama (İng: Quorum sensing), bakterilerin iletişimidir. Bulundukları popülasyondaki birey sayısını fark etmelerini sağlar. Etrafında olan bitenleri anlarlar ve “konuşurlar.” Buna göre yapması gereken işi düzenlerler. Quorum sensing, ilk olarak Vibrio fischeri isimli simbiyotik bakterilerde gözlemlendi. Bu tür bakteriler, Hawaii’ye özgü mürekkepbalığının fotofor adlı ışık üreten biyolüminesans organlarında kimyasal enerji ile ışık üretiyorlar. Tıpkı sindirimimize yardımcı olan bakteriler gibi, mürekkepbalığına da yardımcı olan milyonlarca ekip üyesi var. Zaten organizma diye tanımladığımız biyolojik terimin aslında bir hücre topluluğu olduğunu unutmamak gerekir. Peki üretilen bu ışık mürekkepbalığına ne gibi fayda sağlıyor? İşte bu ışık mürekkepbalığını avcılardan koruyor. Mürekkepbalığına alttan yüzeye doğru bakıldığında, gölge oluşturmasını engelleyerek yüzey ışığı altında kamuflaj sağlıyorlar. Tıpkı köpekbalığının alt tarafının beyaz, üst tarafının koyu renkli olması gibi.

Yapılan deneyde görüldüğü üzere bakteriler az miktardayken ışık üretmiyor. Belli bir seviyeye ulaştıklarında aynı anda ışık saçmaya başlıyorlar. Alexander Thomas 1960’ların başında bu konudaki fikirlerin temelini attı. Şimdi ise deneysel olarak da kanıtlandı ve gözlemlendi.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Moleküler Mekanizması

Quorum algılama (İng: Quorum sensing) adlı iletişim için her bakteri, herhangi bir tepki vermeden önce adeta oy verirmiş gibi ortama autoinducer adlı molekülleri salgılar. Çünkü tek başına etkisiz olacağının farkındadır. Örneğin bir hayvanın vücudunda belli bir seviyeye ulaşmadan saldırmak istemez. Bu onu hem savunmasız bırakır, hem de belli bir miktarda enerji kaybı yaşatır. Eğer bu sinyal molekülü belli bir seviyeye ulaşırsa bakterinin yüzey reseptörüne bağlanır ve hücreye alınır. İçeri alındıktan sonra düzenleyici (regülatör) proteine bağlanarak DNA’daki spesifik operon bölgesine oturur. Böylece tekrardan autoinducer ve regülatör protein üretimini artırır. Sonuçta ortamdaki popülasyon yoğunluğunu ölçmüş olur. Kaç tane arkadaşı var anlar. Sonuçta vereceği cevabı, tepkiyi düzenler. Aynı şekilde evrimsel süreçteki uyum başarısını da artırmış olur.

Bakteri gram boyaları.
Bakteri gram boyaları.
Catherine Stanley

Bakteriler, hücre duvarlarının yapısına göre gram-negatif ve gram-pozitif diye iki temel gruba ayrılır. Bu gruplar gram boyanma sürecinde kristal viyole isimli boyanın hücre duvarlarını tutma gücüne göre sınıflandırılır. Gram-negatif bakteriler daha ince duvara sahip oldukları için boyayı tutmazlar. Böylece gram-pozitif bakteriler, alkolle yıkandıktan sonra mavi rengi tutmaya devam ederken, gram-negatif bakteriler mavi rengi kaybederler. Ayrıca gram-negatif bakteriler hücre duvarlarında endotoksin olan LPS (lipopolisakkarit) bulundururlar. Bu sayede vücuda girdiklerinde toksin üretmeden dahi hastalık yapabilirler ve tedavileri daha zordur.

Gram-negatif bakterilerde autoinducer molekülleri açil homoserin lakton (AHL) yapısında iken, gram-pozitif bakterilerde bu moleküller oligopeptid yapısındadır. Aynı zamanda her ikisinde de ortak olan autoinducer-2 (AI-2) molekülü vardır. Hücre duvarları farklı yapıda olduğu için reseptör farkları mevcut. Bu yüzden de sinyal molekülleri farklı. Bu sinyal molekülleri, diğer bakterilerin hücre duvarından içeri alınır ve DNA'daki lokasyonuna oturur. Ardından gen ekspresyonu artar ve çeşitli bilgiler iletir. Tıpkı güvercinle mektuplaşmak gibi. Sanki çok hücreliymiş gibi davranan bakteriler aslında bize çok hücreliliğin evrimsel kökenini gösterirler. Yani tek hücrelilikten çok hücreliliğe geçişi bu şekilde daha güzel anlayabiliyoruz.

Mantarlarda Quorum Algılama Mekanizması

Bakterilerde QS (Quorum Sensing) konusundaki bilgilerin artmasıyla beraber, ökaryotik mikroorganizmalardaki QS mekanizması farnesol adlı kimyasalın keşfine kadar bilinmemekteydi. Farnesolün keşfiyle birlikte, son yıllarda bu konu ile ilgili çok sayıda çalışmalar yapılmıştır.

Candida albicans, QS sistemine sahip olan dimorfik bir mantardır. C. albicans’ın patojenite sürecinde tomurcuklanmış maya ve hif formu arasındaki dönüşümlerin önemli olduğu bilinmektedir. Uzun süren gözlemler sonucunda C. albicans’taki gelişimin 106 hücre yoğunluğunun altında filamentöz olarak, 106'nın üzerindeki yoğunluklarda ise tomurcuklanan hücre formunda olduğu bulunmuştur. C. albicans’ta bu davranışın farnesol ismi verilen bir QS molekülü tarafından düzenlendiğini bulmuşlardır. Farnesol ilk kez C. albicans’ta keşfedilmiştir ve mantarlarda biyofilm oluşumu ile QS mekanizması arasındaki ilişkiyi ortaya koymaya yönelik araştırmalar çoğunlukla C. albicans ile yapılmıştır.

Tüm Reklamları Kapat

C. albicans biyofilmlerinde biyofilm yapısı; bazal maya tabakası, yoğun hif yapısı ve hücre dışı matriksten oluşmaktadır. Buradan yola çıkıldığında, farnesol yoğunluğu da dikkate alınarak farnesolün biyofilm oluşumunu engelleyebileceği düşünülmüştür. Farnesol yoğunluğu 300µM/l’ ye ulaştığında biyofilm oluşumu tamamen engellenmektedir.

Candida sp. illüstrasyonu.
Candida sp. illüstrasyonu.
European Pharmaceutical Review

Farnesolün keşfinden bu yana farklı QS molekülleri farklı fungal türlerde de tanımlanmıştır. Cryptococcus neoformans'taki peptid-1, Aspergillus nidulans’ta bulunan oksilipinler ve C.albicans’ta filamentasyonu indükleyen tirozol diğer QS moleküllerine örnek teşkil etmektedir. Saccharomyces cerevisiae'de ise feniletanol ve triptofoller düşük konsantrasyonlarda psödohifal büyümeyi uyaran aromatik alkollerdir. Bu bileşikler C. albicans tarafından da üretilmektedirler.

Tirozol, farnesolden sonra keşfedilen ikinci QS molekülüdür. Tirozol de farnesol gibi yoğunluk bağımlı olarak morfogenezi düzenlemektedir. C.albicans ile yapılan çalışmalarda, tirozol bakımından daha seyreltik kültürlerde germ tüp oluşumunun hızlandığı gösterilmiştir. Bu sonuçtan yola çıkarak C. albicans morfogenezinin çevresel koşullara bağlı olarak kontrol edildiği düşünülmektedir.

Farnesol, Aspergillus nidulans kültürlerine eklendiğinde germ tüp oluşumunu etkilememekte; ancak bu mantarlarda apoptozu tetiklemektedir. Farnesol kaynaklı apoptoz, mitokondriyal fonksiyon ile ilişkildir. A. nidulans ve C.albicans aynı besiyerinde birlikte kültüre edildiklerinde A. nidulans’ın üremesi engellenmiştir, bu sonuç farnesolün diğer mikroorganizmalarla rekabeti azaltabileceğini düşündürmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

A. nidulans’ın aksine A. niger’de farnesol mantarın üremesine etki etmemekte ancak morfolojisinde önemli değişiklikler meydana getirmektedir. 10 mM’dan daha yüksek farnesol konsantrasyonlarında, konidyasyon tamamen baskılanmakta ve cAMP’ in hücre içi seviyesinde 10 kat azalma meydana gelmektedir.

Dichtl ve arkadaşları. farnesolün A. fumigatus üzerindeki etkilerini araştırdıkları çalışmalarında; A. fumigatus’un yabanıl tip suşlarının üremesinin inhibe olduğunu, bununla beraber Dmnt1 ve DglfA olarak adlandırılmış iki hücre duvar mutantlı suşlarının farnesole daha duyarlı olduğunu bulmuşlardır. Bu duyarlılığın, osmotik stabilizasyon ile kısmen azalması, farnesolün A. fumigatus için hücre duvarını bozan bir madde olduğunu düşündürmektedir.

Mantarlarda QS çalışmaları, bakterilere kıyasla oldukça yeni olmasına rağmen QS mekanizmaların aydınlatılabilmesi için çok çeşitli çalışmalar yapılmaktadır. Mikrobiyal hastalıkların tedavisinde mevcut antibimikrobiyallere alternatif olarak mikroorganizmalarda QS mekanizmasına karşı inhibitör maddelerin keşfinin tedavi başarısı açısından oldukça önemli olduğu göz önünde bulundurulduğunda, QS mekanizmasının aydınlatılmasının önemi bir kez daha vurgulanmış olacaktır.

Antibiyotikler Açısından Önemi

Bunu anlamak bize aynı zamanda tıp alanında da yardım edecektir. Yeni nesil bakteriyostatik antibiyotiklerin yapımında kullanabiliriz. Bakterisit olan antibiyotikler bakterileri öldürürken, bakteriyostatik antibiyotikler bölünmelerini, yani çoğalmalarını engeller. Eğer quorum sensing’i engellersek, virülans kazanamazlar ve hastalık yapamazlar. Çünkü sinyal molekülleri hücreye alınamazsa, bakteri de ortamdaki popülasyonun farkına varamayacaktır ve harekete geçmeyecektir. Günümüzde yeni popülerleşen çalışmalar devam ediyor. İşte bunlar geleceğin antibiyotikleridir. Çünkü bildiğiniz gibi Alexander Fleming ve küf mantarı ile başlayan bu antibiyotik serüveninde birçok bakteri, çeşitli antibiyotik tipine karşı direnç kazanmıştır. Sonuçta evrimin kaçınılmaz sürecidir.

Tüm Reklamları Kapat

İnsan sağlığı açısından önemli birkaç bakteri türü.
İnsan sağlığı açısından önemli birkaç bakteri türü.
The Longitude Prize

1940’lı yıllarda kullanıma giren penisiline yine aynı yıllarda beta-laktamaz üreten bakteriler doğal seçilim ile seçilerek direnç kazanmıştır. Beta-laktamaz, penisilin gibi beta-laktam içeren antibiyotiklerin bu halkasını hidroliz (suyla parçalayarak) ederek antibiyotiğin etkisini yitirmesine neden olan bir enzimdir. Beta-laktamaz içermeyen bakterileri öldürürsek, bu enzimi içerenler hayatta kalacak ve çoğalacaktır. Hatta bu bakteriler, gen transferi yöntemi ile başka bakterilere plazmidler aracılığıyla ulaştırarak onların DNA’sına bile yerleştirebilecektir. Böylece onlar da bu enzimi sentezleyebileceklerdir. Bu yüzden beta-laktamaz inhibitörleri üretilmek zorunda kaldı ki bakteriler antibiyotikleri beta-laktam halkasını parçalamasın.

20 yıl sonra beta-laktamaza dirençli yarın sentetik penisilinler üretildi. Kısa süre sonra bu antibiyotiklere de direnç gelişti. Daha sonra glikopeptid yapıdaki antibiyotikler üretildi. Ne yazık ki 2002’de de bu antibiyotiklere ilk dirençli Staphylococcus aureus bakteri suşu tanımlandı. Şimdi yine aynı durumdayız. Hep Darwin’e atfedilen (ama onun söylemediği) şu sözde söylendiği gibi:

Ne en güçlü olan tür hayatta kalır, ne de en zeki olan. Değişime en çok adapte olabilendir, hayatta kalan…
Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
25
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Bilim Budur! 8
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • İnanılmaz 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 4
  • Umut Verici! 4
  • Muhteşem! 3
  • Güldürdü 1
  • Üzücü! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 01/02/2023 09:33:23 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7377

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Galaksi
Gıda Güvenliği
Sosyal
Hızlı
Ölümden Sonra Yaşam
Stephen Hawking
Evrim Kuramı
Doğa Olayları
Filogenetik
Köpekbalığı
Müfredat
Ortak Ata
Dünya
Sosyal Mesafelendirme
Sürüngen
Evrimsel Biyoloji
Oyun
Evrim Teorisi
Sağlık Bakanlığı
Yumurtalık
Manyetik
Yanlış
Egzersiz
İyi
Entomoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
P. Türkoğlu, et al. Quorum Algılama (Quorum Sensing): Hücreler, Birbiriyle Nasıl Konuşur?. (26 Ağustos 2018). Alındığı Tarih: 1 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7377
Türkoğlu, P., Aslan, . (2018, August 26). Quorum Algılama (Quorum Sensing): Hücreler, Birbiriyle Nasıl Konuşur?. Evrim Ağacı. Retrieved February 01, 2023. from https://evrimagaci.org/s/7377
P. Türkoğlu, et al. “Quorum Algılama (Quorum Sensing): Hücreler, Birbiriyle Nasıl Konuşur?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 26 Aug. 2018, https://evrimagaci.org/s/7377.
Türkoğlu, Pedram. Aslan, . “Quorum Algılama (Quorum Sensing): Hücreler, Birbiriyle Nasıl Konuşur?.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, August 26, 2018. https://evrimagaci.org/s/7377.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.