Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Thomas Huxley vs. Piskopos Wilberforce: Bilimsel Bir Gerçeği Çarpıtanlarla Aynı Soydan Gelmektense, Maymundan Gelmeyi Tercih Ederim!

Thomas Huxley vs. Piskopos Wilberforce: Bilimsel Bir Gerçeği Çarpıtanlarla Aynı Soydan Gelmektense, Maymundan Gelmeyi Tercih Ederim! Creation
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu yazı, Evrim Kuramı'nın Evrimi: Teorinin Tarihi yazı dizisinin 8. yazısıdır. Dizinin ilk yazısına gitmek için buraya, dizideki tüm yazıları görmek için buraya tıklayınız. Yazı dizileri, EA Akademi'nin bir parçasıdır.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

Darwin, Doğal Seçilime Bağlı Gerçekleşen Evrim Teorisi'ni ilk keşfettiğinde ve geliştirdiğinde, insanların inançlarına zarar verebilecek olmaktan çok korktu. Gerçeği keşfettiğini biliyordu, ancak toplumsal dinamiklere zarar vermekten çekiniyordu. Çünkü amacı toplumsal bir kargaşa yaratmak değil, gerçeği keşfetmekti. Bu sebeple (ve bazı diğer sebeplerle) sözlerine çok dikkat etti, halk tartışmalarından her zaman uzak durdu, teorisiyle ilgili mektup yazışmalarından başka hiçbir münazaraya dahil olmamaya özen gösterdi. 

Bu da, kaçınılmaz olarak bilimin hakkını bilim karşıtlarına karşı koruyacak bazı isimleri doğurdu. Örneğin "Darwin'in Buldogu" olarak bilinen Thomas Huxley'i. Huxley, zaten son derece meşhur ve saygın bir bilim insanıydı. Ömrü boyunca, Darwin yerine kuramı ve kuramın getirilerini savundu, ateşli tartışmalara girdi, sivri dili ve tükenmek bilmez enerjisiyle bilimsel gerçekleri geri plana itmeye çalışanlarla mücadele etti. 

Bu mücadelelerden en meşhuru, 1860 senesinde Oxford Üniversitesinde düzenlenen münazaradır. Bu münazaralar Oxford'un bir geleneğidir ve halen devam etmektedir. 1860'taki münazara ise bilim insanları ve filozofların katılımıyla, evrimi masaya yatırmak üzere yapılmıştır. Thomas Huxley, Benjamin Brodie (tıp doktoru, tarafsız), Piskopos Samuel Wilberforce (İngiltere Kilisesi piskoposu, evrim karşıtı), Joseph Dalton Hooker (Darwin'in yakın dostu, botanikçi) ve Robert FitzRoy'un (Beagle gemisi kaptanı, evrim karşıtı) katılımıyla gerçekleşmiştir. Neyse, lafı çok dolandırmayalım; münazaranın sonucunu zaten fotoğraftaki Huxley'nin sözü özetliyor.

Münazara oldukça keyifli ve öğretici geçer. Ancak sonlara doğru, piskopos Wilberforce kontrolünü yitirmeye ve elinde bilimsel delil bulunmamasından ötürü ad hominem mantık hatasına düşerek (ve aynı zamanda Huxley gibi zeki ve sivri dilli birine kafa tutabileceğini sanarak) şu sözlerle konuşmasını bitirir:

Her ne kadar son derece temelsiz olan bu gelişim yasası Darwin tarafından ileri sürüldüyse de ve yasa demek istiyor olsanız da, ancak bir hipotez diyebileceğim bu iddiayı düşünürken, şunu sormaktan kendimi alamıyorum: acaba sizlerin soyu büyükanne tarafından mı yoksa büyükbaba tarafından mı maymunlara dayanıyor?"

Evet, şaşırmayın; günümüzdeki evrim karşıtı argümanların istisnasız tamamı, Darwin'in teorisini ilan etmesinden kısa bir süre sonra evrim karşıtlarının durmaksızın aynı şekilde tekrar etmelerinin bir ürünüdür. Aradan geçen 2 asra yakın süre zarfında evrim karşıtlığının özgün herhangi bir argüman veya tartışma üretebildiği söylenemez.

Bazılarıysa kısaca şunun söylendiğini aktarıyor:

Bu hipotezin ışığında, sizin büyük büyük babalarınız ve büyük büyük annelerinizin maymun olduğunu söylemekte bir sakınca olup olmadığını merak ediyorum.

Bu sözler, salonda kahkahalarla karşılanmışsa da, konuyu sonradan aktaran insanlardan biri olan olan Francis Darwin, Huxley'in yanında oturan Benjamin Brodie'ye eğilerek "Tanrı şimdi onu elime düşürdü." dediğini söylemektedir. İşte görgü tanıklarının söylediğine göre, sırası gelen Huxley öncelikle tüm iddialara yanıt verir ve sözlerini, piskoposun bu çirkin ve saygısız tavrını sonsuza dek susturacak şekilde, müthiş bir sakinlik ve netlikle bitirir:

Maymun soyundan gelen atalarım olduğu için değil, elindeki zenginlikleri gerçeği karartmak için kullanan bir insanla akraba olduğum için utanıyorum.

Bazı görgü tanıklarının anlattığına göre ise cevap şu şekilde:

Atalarımın maymun olmasından değil, bilimsel gerçekleri ve böylesine kıymetli bir tartışmayı çarpıtabilecek kadar gerçeklikten kopmuş sayın piskopos gibi bir şahısla aynı türü paylaştığım için kendimden utanıyorum.

İddialara göre bu cevap, dinleyicileri galeyana getirir. Her ne kadar toplantıya dair elde resmi tutanaklar bulunmasa da, Huxley'in ayrıntılı bilimsel konuşması sonrasında kurduğu bu cümleyle birlikte salondaki pek çok kişi kendisini ayakta alkışlamış ve tartışma bu şekilde, bir sonuca varamadan sonlanmıştır. Ancak Samuel Wilberforce'un bu sözlerden sonra salonu ekürisiyle birlikte terk ettiği kaydedilmiştir. Charles Darwin, bu münazara ile ilgili olarak kendisine anlatılanları sonradan Asa Gray'e yazdığı bir mektupta şöyle anlatacaktır:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dün, Oxford'daki İngiliz Derneği'nden olan Hooker'dan bir mektup aldım ve benim kitabımla ilgili olarak Owen ve Huxley arasında vahşi bir kavga olduğunu söyledi. İngiltere'nin en dilbaz adamlarından olan Oxford piskoposu, beni fazlasıyla ve coşkuyla alaya almış. Hooker da, eminim ki harika bir ruh ve başarı ile ona cevap vermiş.

Owen, benim yazdıklarımın tamamının 10 sene sonra unutulacağı konusunda haklı çıkmayacak. Kitabım, adeta öç alırcasına ortalığı karıştırdı ve tüm dostlarım benden nefret etmezse iyidir. Ama eğer ben ortalığı karıştırmamış olsaydım, bir başkası mutlaka bunu yapacaktı. Dolayısıyla bu kavga ne kadar erken verilirse, o kadar çabuk sonuca erdirilir. Ancak bu, bizim ömrümüz içinde olmayacak.

Gerçekten de aradan geçen neredeyse 2 asır sonunda halen evrimin gerçekliğine ayak direyen birçok insan var. Ancak ne olursa olsun, 1860 Oxford Evrim Tartışması, belki de evrimin gerçekliğinin kısmen akademik bir ortamda sorgulandığı son tartışmalardan biri olmuştur. 1860'lı yılların sonlarına geldiğimizde, günümüzde olduğu gibi bilim camiasının ezici bir çoğunluğu evrimin bir doğa yasası olduğunu ve türlerin bugünkü haline nasıl geldiğini açıklayan tek bilimsel kuram olduğunu kabul etmiştir.

Ayrıca belki tartışmayı sadece bu harika cevaplaşmayla hatırlamak da doğru değil. Bu şekilde kızışması öncesinde, halkın evrimin ne dediğini anlaması açısından çok önemli noktalara değinildiği ve yanlış anlaşılmaların halka açık bir münazarada giderildiği, bu sayede belki de evrimin kabulünün hızlandığı görülmektedir. Bu açılardan münazara, son derece önemli bir tarihi olay olarak da anılmalıdır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Muhteşem! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İnanılmaz 2
  • Bilim Budur! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2020 09:34:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2138

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Kalp
Mutasyon
Yaşamın Başlangıcı
Cinsel Seçilim
Işık
Obstetrik
Sıcaklık
İstatistik
Coronavirus
Samanyolu Galaksisi
Önlem
Sinek
Beslenme Biçimi
Evrim Teorisi
Farmakoloji
Doğa Yasaları
Ses Kaydı
Su
Doğal
Hastalık Dağılımı
Koaservat
Kültür
Kadın Doğum
Anne
Göz
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Çocuklarınıza 'ne' düşünmeyi değil, 'nasıl' düşünmeyi öğretmelisiniz.”
Margeret Mead
Geri Bildirim Gönder