Pfizer/BioNTech Tarafından Geliştirilen Comirnaty İsimli COVID-19 mRNA Aşısı Nasıl Üretiliyor?

Pfizer/BioNTech Tarafından Geliştirilen Comirnaty İsimli COVID-19 mRNA Aşısı Nasıl Üretiliyor?
Yazar Emma Cott Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
5 dakika
810 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Pfizer’ın mRNA aşısının temel mantığı, COVID-19'a sebep olan SARS-CoV-2 isimli koronavirüsün mızrak ("spike") proteinlerinin üretiminde rol oynayan mRNA'ları bağışıklık sistemimize tanıtmaktır. Bu süreç, aşağıda izah edeceğimiz basamaklardan geçerek gelişir.

Chesterfield'da Plazmid Üretme Süreci

Milyonlarca doz aşının üretimiyle sonuçlanacak sürecin ilk adımı Chesterfield, Missouri’de bulunan Pfizer laboratuvarlarında gerçekleşir ve yaklaşık 60 gün kadar sürer: Öncelikle plazmidlere koronavirüsün mızrak proteinlerini kodlayan gen aktarılır. Bu plazmidler, -150°C derece sıcaklıkta saklanır. Bu plazmidler, aşının ham maddeleridir ve insanların koronavirüs proteinlerini üretebilmesi için gerekli genetik yönergelerdir.

The New York Times

Bir sonraki adım ise E. coli bakterilerini, bu plazmidleri almalarına imkan sağlayacak şekilde modifiye etmek olacaktır. Plazmidli bakteriler, kehribar rengi bir besi yerinin (İng: "medium") içerisinde çoğaltılırlar. Yetiştirildikleri ortam uygun sıcaklıkta ve sterildir. 1 gece bekletildikten sonra, çoğalan bakteriler daha geniş bir fermentere aktarılır. Bu fermenter, 300 litre sıvı besi yeri içerir. Bu besi yerinde 4 gün kalan bakteriler, bir sonraki aşama için hazırdır.

Reklamı Kapat

E. coli bakterilerinin uygun şartlar altında her 20 dakikada bir bölündüğü göz önünde bulundurulduğunda, bu 4 günün sonucunda trilyonlarca bakteri elde edilebilir. Bu bakterilere, içlerinde bulunan plazmidleri hücre dışına salmaları için bir kimyasal verilir. Plazmidler istenildiği gibi salındığında, karışımdan bakteri ve kimyasal kalıntıları uzaklaştırılır. Geriye yalnızca plazmidlerin kalması sağlanır.

The New York Times

Nihayet bu işlem de tamamlandığında, elde edilen plazmidlerin, koronavirüs genleri ile karşılaştırılarak, herhangi bir değişime uğramadığına emin olunması gerekmektedir. Eğer plazmidler bu testi başarıyla geçerlerse, bu karışıma enzimler ilave edilir. Bu enzimlerin karışım içindeki görevi, halkasal plazmiddeki koronavirüs genlerini plazmidden ayırmak olacaktır. Bu sürece linearizasyon adı verilir ve ortalama 2 gün sürer.

The New York Times

Bu süreç sona erdiğinde, bakteri ve DNA kalıntıları filtreden geçirilir. Bunun sonucunda 1 litrelik şişelerde saflaştırılmış DNA elde edilir. Elde edilen bu DNA’lar bir sonraki aşama için kalıp olarak kullanılmak üzere yeniden testten geçirilir. Her bir şişe, yaklaşık 1.5 milyon doz aşıya dönüşecektir.

Pfizer’ın Chesterfield fabrikasında aşının ham maddesi olan plazmidler elde edilmektedir. Ancak bu ham maddenin aşıya dönüşmesi için birkaç adım daha gerekli olacaktır. Bundan sonra ulaşacağı iki fabrikada plazmidler, adım adım COVID-19 aşısına dönüşüyor olacaklar.

Chesterfield fabrikasında elde edilen plazmid şişeleri dondurulur, paketlenir ve mühürlenir. Şişelerin içine konulduğu dondurucular, plazmidlerin bir diğer durağına kadar olan yolculuğu boyunca sıcaklıklarını izleyecek bir monitöre sahiptir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Andover'da mRNA Hazırlama Süreci

Bu şişeler dondurulup paketlenir ve bu şekilde saklanır. -20°C’de saklanan bu şişelerden yaklaşık 48 tanesi bir sandık içerisinde, herhangi bir zarara uğramayacakları emin olunarak Andover’a (Massachusetts) gönderilir. Burası Pfizer’ın üretim tesisleridir.

Burada, aşıya adını veren molekül, yani mRNA sentezi gerçekleştirilir. mRNA sentezi için üretilen gen kalıpları kullanılır. Bu gen parçalarından oluşan DNA kalıpları (template) kullanılarak, aşının içeriği olan mRNA’lar üretilir. Üretimi tamamlanan diğer plazmidlerin olduğu şişeler ise Almanya’nın Mainz şehrindeki Pfizer ortağı BioNTech'in binasına gönderilir. Bu şehir, aşının diğer pazarlara açılan yolun başlangıç noktasıdır.

The New York Times

Andover fabrikasında, 5 şişe DNA, 1 gün boyunca çözülür. Ardından mRNA’nın yapı taşları olan nükleotidler ile karıştırılır. Saatler sonra, enzimler sayesinde, DNA kalıbının kodlarından mRNA molekülleri oluşmaya başlar. Bu moleküller aşının içerisinde bulunacaktır ve insan vücuduna girdiğinde koronavirüs proteinlerinin oluşmasını sağlayarak bağışıklık oluşumunun ilk adımını atmış olacaktır.

Bu noktada elde edilmiş olan tüm mRNA molekülleri arka arkaya testlere sokularak dizilerinin doğruluğu ve saflıkları kontrol edilir. Bu mRNA moleküllerinin 16 litreden oluşan 10 paketi yaklaşık 750.000 doz aşıyı temsil eder. Bu paketler -20°C’de tutularak Pfizer'ın Kalamazoo'daki (Michigan) fabrikasına gönderilir. Bu durak, aşının son halini alacağı fabrikadır. Ayrıca numunelerin bir kısmı, yeniden test edilmek üzere Chesterfield’e gönderilir.

Reklamı Kapat

The New York Times

Andover tesisi, bir hafta içerisinde her biri 10 paketten oluşan 2 grup mRNA üretilebilir. Tesis, ilk testini 2020'nin Temmuz ayında yapmıştır. Kalamazoo ayağı ise ihtiyaç duyulana kadar, teslim aldığı şişeleri dondurulmuş halde bekletir ve ihtiyaç duyulduğu zaman çözerek yaklaşık 3,6 milyon doz aşı üretmek için kullanır. Çözülen mRNA şişecikleri, su ile karıştırılır.

The New York Times

Kalamazoo'da Aşıya Son Hali Verilir!

Öte yandan bilim insanları, bu sırada mRNA moleküllerini koruması için yağ yapıda (lipit) moleküller hazırlamakla uğraşırlar. Gerekli miktarda lipit ölçülür ve etanol ile karıştırılarak steril edilir. Etanol, süreç sonunda karışımdan uzaklaştırılır. Bir araya konulduklarında lipit molekülleri, mRNA parçacıklarını çevreleyerek lipit nanopartikülleri denilen yapıyı oluştururlar. Lipitleri ve mRNA moleküllerini bir araya getiren ve bir arada tutan şey, elbette elektrik yüküdür. mRNA molekülünü birkaç katman lipit çevreler ve bu yapı, aşının son halini oluşturur.

En sonunda bu yapı, etanol ve diğer kalıntılardan uzaklaştırılmak üzere yeniden saflaştırma işleminden geçirilir. Yüz binlerce şişecik yıkanıp ısıtılarak sterilize edilir. Bu işlemler sırasında birtakım kameralar şişelerin yüzlerce fotoğrafını çekerek herhangi bir olumsuzluğa sahip olan şişelerin sıradan uzaklaştırılmasını sağlar. Şişelerin sızdırma yapıp yapmadığı da bir başka makine tarafından denetlenir.

The New York Times

Bütün filtre işlemleri sonucunda elde edilen aşı, her birinde 0.45 ml olacak şekilde şişelere ayrılır. Bu miktar, seyreltme işleminin ardından 6 doz aşıya denk düşecektir. Bu şişecikler, folyo ile mühürlenip mor kapaklar ile kapatılırlar. Kalamazoo’nun bu süreci tamamlamak için yaklaşık 46 saati bulunur. Eğer şişeler donmuş şekilde çok uzun süre beklerse, mRNA molekülleri bozulacaktır.

Reklamı Kapat

Artık tüm süreçler tamamlanmıştır ve şişeler son kez gözden geçirilip pizza kutusu büyüklüğündeki plastik kutulara doldurulur. Bu kutuların her biri 195 şişe alacak hacimdedir. Aşıların uzun süre saklanabilmesi için -70°C sıcaklığında olması gerekir. Bu sıcaklığın sağlanması için de birkaç gün beklenir. Aşılar artık son kez testten geçirilerek uygulanmaya hazır hale getirilir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 3
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: The New York Times | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 20/10/2021 12:49:22 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11052

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Arı
Nörobilim
Einstein
Doğum
Biliş
Işık Hızı
Gezegen
Nobel Ödülü
Çekirdek
Kimya Tarihi
Aşı
Diş Gelişimi
Savunma
Protein
Sayı
Karadelik
Jinekoloji
Göğüs
Öğrenme Teorileri
Amerika Birleşik Devletleri
Ekonomi
Gelişim
Bilgisayar
Eğitim
İnternet
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın