Otoyolların Doğal Türlerde Neden Olduğu Evrimsel Değişimler, Evrimin Öngörülebilir Olduğunu Doğruluyor!

Otoyolların Doğal Türlerde Neden Olduğu Evrimsel Değişimler, Evrimin Öngörülebilir Olduğunu Doğruluyor!
Yazar Sarah Williams
3 dakika
2,325 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Evrimde Gelecek Tahmini ve Öngörü Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimde Gelecek Tahmini ve Öngörü yazı dizisinin 10. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Evrim Teorisi'nin Tahmin ve Öngörü Gücü: Evrimsel Biyoloji Neden Güçlü Bir Bilim Dalıdır?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Bayır kırlangıçları, her geçen yıl kısalan kanat uzunlukları sayesinde, otoyol üstgeçitlerinin yanlarına kurdukları yuvalarını tehdit eden trafikten daha atik bir şekilde kurtulabiliyor. Yani kırlangıçlar, otoyolların inşası sonrasında değişen ortam koşullarına evrim geçirerek adapte oluyorlar. Bu, 30 yıllık bir araştırmanın en net sonuçlarından biri olarak ilan edildi. Araştırmada, arabaların, kuşların kanat uzunlukları üzerine etki eden seçilim baskısı sonucunda kuş kanatlarının evrim geçirdiği tespit edildi.

Oklohoma'daki Tulsa Üniversitesi'nden ekolog Dr. Charles Brown, eşi Mary Bomberger Brown ile yürüttükleri evrim çalışmasıyla ilgili şunları söylüyor:

Kısa zaman dilimlerinde doğal seçilimin etkisini gözlemenizi sağlayabilecek ne açık örneklerden biri bu. 30 yıl boyunca yaptığımız gözlemlerde, bu kuşların arabalardan kaçabilme yeteneklerine göre seçilim baskısı altında kaldığını keşfettik.

Güneybatı Nebraska'daki bayır kırlangıçlarını (Petrochelidon pyrrhonota) 1982'den beri gözlemekteler. Her sene, bölgedeki otoyolların kenarlarına yuva yapan kuşların yuvalama dönemlerinde yuvalarına giderek binlerce kuşu detaylı bir şekilde analiz ettiler ve araştırmalarını bu veriler üzerine kurdular. Bu veriler arasında kuşların ve yumurtalarının sayımı, bireylerdeki ağlanma ve bantlanma miktarı, davranışların gözlemi gibi birçok incelemenin sonucu bulunuyor.

Ayrıca Brownlar sadece hayatta kalanları değil, otoyol üzerinde ölmüş kuşları da toplayıp, bunlar üzerinde de araştırmalar yaptılar. Aslında amaçları yoldaki ölümleri incelemek değildi; ancak topladıkları verilerin gösterdikleri, onları bu araştırmaları da yapmaya itti.

Reklamı Kapat

Bu fikri onlara veren asıl gerçekse şuydu: Her geçen nesilde, yoldan daha az kuş topladıklarını, dolayısıyla daha az kuşun öldüğünü fark ettiler.

Yıldan yılı evrimsel değişimi gösteren grafikler
Yıldan yılı evrimsel değişimi gösteren grafikler
Current Biology

Bunun üzerine ellerindeki verilere dönüp kontroller yapan Brown ailesi, 1984-85 yıllarında dönem başına 20 kuş ölürken, bu sayının 2013'e geldiğimizde sezon başına 5 kuşa kadar düştüğünü fark ettiler. Üstelik bu zaman diliminde, kuşların ve yuvalarının sayısı 2 katına kadar çıkmıştı. Bölge trafiğinin ise sabit kaldığının varsayılabileceğini söylüyorlar.

Yaptıkları daha derin analizler sonucunda, ölen kuşların popülasyonun tamamını temsil edecek özelliklere sahip olmadığını fark ettiler. Ölen kuşlar, ortalama olarak daha uzun kanatlara sahiptiler. Örneğin, 2012 senesinde, popülasyonun genel kanat uzunluğu ortalaması 106 milimetre iken, aynı yıl içerisinde ölen kuşların kanat uzunluğu ortalaması 112 milimetreydi. Charles Brown bununla ilgili şunları söylüyor:

Muhtemelen kısa kanatların en önemli etkisi, çok daha hızlı dönüşler yapılabilmesini sağlamalarıdır.

Gerçekten de, önceden yapılan kanat dinamiği analizleri, kısa kanatların çok daha seri dönüşler ve manevralara izin verdiğini ortaya koymuştur.

Bundan yola çıkarak kanat uzunluğundaki değişimi analiz eden araştırmacılar, çarpıcı bir gerçekle karşılaştılar: 1982'den bu yana otoyolun sebep olduğu seçilim baskısı, kuşların kanatlarını ortalama 111 milimetreden 105 milimetreye kadar düşürmüştü. Current Biology dergisinde yayınladıkları makalelerinde, büyük kanatlı kuşların trafikte çok daha kolay öldüğü, bu sebeple kanat uzunluğunun üzerinde ciddi bir seçilim baskısı olduğunu ilan ettiler.

Frostburg'da bulunan Maryland Üniversitesi Çevre Bilimleri Merkezi'nden John Hoogland, konuyla ilgili şunları söylüyor:

Buradaki veriler, evrimsel biyoloji tarafından hiçbir analize gerek duyulmaksızın da öngörülebilecek verilerdir. Dolayısıyla bu veriler, tahmin edilebilir evrimsel trendleri çok güzel bir şekilde gösteriyor. Biz insanlar, çevreye sürekli etki ettiğimiz ve bir şeyler kattığımız için, buralardaki hayvan popülasyonları üzerine de seçilim baskıları ekliyoruz. Bu çalışma, verilerin ne anlama geldiğinden emin olmadığınız veya bunların sizi doğada nasıl bulgulara götüreceğini öngöremediğiniz zamanlarda bile veri toplamanın inanılmaz büyük önemini gösteriyor.

Charles Brown, diğer tür kuşlarda da bu etkiyi görebileceklerini düşünüyor ve bu konuda daha fazla araştırma yapılması gerektiğini söylüyor. Ancak yaptıkları çalışma, evrimsel değişimlerin kısa zamanda gözlenebileceğine dair de çok net bulgular sürerek literatürde yerini alıyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 3
  • Tebrikler! 2
  • Muhteşem! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Science | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Evrimde Gelecek Tahmini ve Öngörü Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrimde Gelecek Tahmini ve Öngörü yazı dizisinin 10. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Evrim Teorisi'nin Tahmin ve Öngörü Gücü: Evrimsel Biyoloji Neden Güçlü Bir Bilim Dalıdır?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/07/2021 01:23:41 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/1090

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Canlılık Cansızlık
Çocuklar İçin Bilim
Cinsellik
Kuyruksuz Maymun
Araştırmacılar
Kimyasal
Doğa Gözlemleri
Yeni Koronavirüs
Anatomi
Süpernova
Koronavirüs
Karbon
Kan Hastalıkları
Biyocoğrafya
Rna
Evrimsel Psikoloji
Doğa Olayları
Biyoloji
Genler
Periyodik Tablo
Fosil
Evrenin Genişlemesi
Etoloji
Tahmin
Şempanzeler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın