Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Osmanlı'da Bir Meteor Felaketi: Tarihin Resmi Kayıtlara Geçen İlk Ölümlü Meteorit Kazası Osmanlı Topraklarında Yaşandı!

Osmanlı'da Bir Meteor Felaketi: Tarihin Resmi Kayıtlara Geçen İlk Ölümlü Meteorit Kazası Osmanlı Topraklarında Yaşandı!
5 dakika
6,963
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 2 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Dünya'ya meteor düşmesi (daha doğrusu meteorit düşmesi) pek sıra dışı bir olay değildir. Bir insanın üzerine meteorit düşmesi ise sıra dışı bir olaydır. Ne var ki bugüne kadar raporlanan ölümlü meteor kazaları oldukça güvensiz kaynaklara dayanmaktadır. Örneğin popüler bir vaka olarak, 6 Şubat 2016'da Hindistan'da öğlen yemeği sırasında dışarıda yüzünü yıkamakta olan bir otobüs şoförünün üzerine meteorit düşerek öldüğü iddia edilmiştir ve bu, haber kaynaklarında "bilinen tarihte meteorit nedeniyle ilk ölüm" olarak geçmiştir.[1] Ancak NASA tarafından yapılan incelemeler, yer kaynaklı bir patlamanın daha olası olduğunu bulmuştur.[2]

Benzer şekilde, 2013 yılında Rusya'nın Chelyabinsk bölgesinde yaşanan bir meteor patlaması sonucu 1600'den fazla kişi yaralanmıştır; fakat bu yaralanmaların hiçbirinde doğrudan bir meteorit teması tespit edilememiştir. Yaralanmaların hepsi, kişilerin bulunduğu binalardaki camların basınç dalgası dolayısıyla patlamasıyla oluşan kesikler veya düşme sonucu yaşanan travmalardı.[3], [4] Benzer şekilde, bu şekilde meteoritlerle ilişkilendirilen vakaların 14 tanesinde hiçbir meteorit izine rastlanamamıştır.[5]

Buradaki yazımızda, benzer bazı diğer vakalara yer vermekteyiz. Ancak raporlanan diğer olayları kısaca listeleyecek olursak:

Tüm Reklamları Kapat

  • 30 Kasım 1954'te Alabamalı bir kadına meteorit çarpmıştır ve yaralanmasına neden olmuştur (sebebin meteorit olduğu USGS tarafından doğrulanmıştır).
  • 8 Kasım 1929'da Yugslavya'nın Zvezvan kentindeki bir düğün sırasında düşen bir meteorit, 1 erkeğin ölümüne neden olmuştur.[6]
  • 30 Haziran 1908'de Siberya'da yaşanan Tunguska Olayı'nda düştüğü iddia edilen meteorit yüzlerce geyiği ve 2 insanı öldürmüştür (sebebin meteorit mi kuyrukluyıldız mı olduğu kesin değildir).[7], [8], [9], [10]

Osmanlı'da Bir Meteor Faciası

24 Şubat 2020'de Meteoritics & Planetary Science dergisinde Ege Üniversitesi Fizik Bölümü'nden Ozan Ünsalan, Trakya Üniversitesi Tarih Bölümü'nden Altay Bayatlı ve hem SETI Enstitüsü hem de NASA Ames Araştırma Merkezi'nden Peter Jenniskens tarafından yayınlanan bir makalede, resmi kayıtlara geçmiş tarihteki ilk ölümlü meteorit vakasının Osmanlı Devleti topraklarında, 22 Ağustos 1888 Çarşamba günü, saat 20:30 sıralarında yaşandığı gösterilmektedir.[11]

Dijital ortama aktarılan ve 60 milyondan fazla dokümanı barındıran T.C. Cumhurbaşkanlığı Devlet Arşivleri Başkanlığı bünyesindeki Osmanlı Arşivleri'nden elde edilen 3 mektup, o gün yaşananları anlatmaktadır. Bu mektuplardan ilki, olayın yaşandığı yer olan ve o zamanlar Osmanlı Devleti topraklarında yer alan Musul (Irak) valisi Faik Mustafa Bey, dönemin İçişleri Bakanlığı konumundaki Dahiliye Nezareti'ne şöyle yazmaktadır:

(...) Ağustosun onuncu Perşembe gunü saat sekiz buçuk raddelerinde Suleymaniye’nin Serçinar garbi nahiyesinde vakî Çişane nam karyesinin zeylinde ve ahram şeklinde kain tepe uzerinde bir şu'le hasıl olarak mevad-ı turabiye ve haceriye-yi ihrak ile beraber havaya suud eden buhar Süleymaniye’nin şark cihetinde kain Dilaver karyesi cihetine giderek iş bu karyenin dahi bir tepeye istinadı bulunması hasebiyle bu tepenin altında bulunan iki nefer ademden birisine ziyadece tesir edip telef eyledigi gibi diğerinin hala esir fraş bulunduğu ve Gülambar kazasında vaki’ Horilmar nam karyede dahi boyle bir hal vuk’uuyla karye derununda ve etrafı erbaasında yağmur yağarcasına on dakika mikdarı taşlar yağdığı ve orada nüfusca hamdolsun bir güne mazarratı olmamıs ise de taşların tesadüf ettiği besatin ve mezruata hasar-ı külli irad ettiği ve mezkur taşlardan numune alarak bir parçasının gönderdiği Süleymaniye mutasarrıflığından ba-tahrirat işar olunmuş ve mezkur numune manzur ali nezareti penahları buyrulmak üzere postaya teslimen takdim kılınmış olmakla ol babda ve her halde emri ferman hazreti menlehul emre gider.
Mustafa Faik Paşa tarafından Ahmed Munir Paşa'ya gönderilen ilk mektup.
Mustafa Faik Paşa tarafından Ahmed Munir Paşa'ya gönderilen ilk mektup.
Meteoritics & Planetary Science

Burada sözü edilen tarihler, Rumi takvime göre verilmiştir (10 Ağustos 1304). Bu, Gregoryen takvimde 22 Ağustos 1888'e denk gelmektedir. Yukarıdaki mektup, 13 Eylül 1888'de kaleme alınmıştır (Rumi takvimde 1 Eylül 1304). Mektuptan da anlaşılacağı üzere göktaşlarının "10 dakika süresince yağmur gibi yağdığı, 1 kişiyi öldürdüğü, diğerini felç ettiği ve civarda hasara neden olduğu" belirtilmektedir. Meteorit, aşağıdaki haritada da gösterildiği gibi Gülambar civarında atmosfere giriş yapmış, sonrasında muhtemelen parçalanarak 67 kilometre uzaktaki Serçinar bölgesindeki (35° 35' 2.80" Kuzey, 45° 23' 6.69" Doğu) tepelere yağmıştır. Bu sırada 1 kişiyi öldürmüş, 1 kişiyi felç etmiş ve tarlalara zarar vermiştir.

Olayların nasıl gerçekleştiğini gösteren harita: Gülambar'da atmosfere giriş yapan meteor, havada parçalanıp, kuş uçuşu 67 kilometre uzaktaki Serçinar bölgesine düşerek insanlara ve tarlalara zarar vermiştir.
Olayların nasıl gerçekleştiğini gösteren harita: Gülambar'da atmosfere giriş yapan meteor, havada parçalanıp, kuş uçuşu 67 kilometre uzaktaki Serçinar bölgesine düşerek insanlara ve tarlalara zarar vermiştir.
Meteoritics & Planetary Science

8 Ekim 1888'de ise Dahiliye Nezareti'nin gönderdiği mektubu alan Sadrazam Kamil Paşa, bilgileri özetleyerek 9 Ekim'de Sultan 2. Abdülhamit'e iletti. Sadrazam'ın kaleme aldığı mektupta şunlar yazıyordu:

Tüm Reklamları Kapat

Geçen Agustosta Süleymaniye sancağı dahilinde kain Çişane nam-ı karye zeylindeki tepe uzerinde bir şu'le hasıl olub havaya suud eden buharın Dilaver Karyesinde bulunan iki kişiye tesiri ile birinin telef olduğunu ve Gülambar kazasında vaki’ Horilmar nam karyede dahi beş on dakika mikdarı nuzul eden taşdan nüfusca bir zaiyat olmadığını ve düşen taşlardan numune olarak bir parçasının gönderildiğini havi Musul vilayetinden Mebus-u Tahriratıyla zikr olunan taş parçası manzur-u ali buyrulmak içün dahiliye nazareti celilesinin tezkeresi ile ma’en arz ve takdim kılındı efendim.
Sadrazam Kamil Paşa'nın Sultan 2. Abdülhamit'e ilettiği mektup.
Sadrazam Kamil Paşa'nın Sultan 2. Abdülhamit'e ilettiği mektup.
Meteoritics & Planetary Science

Ne yazık ki Sultan 2. Abdülhamit'in bu olaya cevabı veya aldığı karara dair herhangi bir belgeye henüz ulaşılamamıştır. Benzer şekilde, toplandığı söylenen meteorit numunelerine dair de herhangi bir bulguya henüz ulaşılamamıştır. Dolayısıyla bu olayın bir meteorit düşmesi olmama ihtimali her zaman olmakla birlikte, olayların birden fazla kaynak tarafından yazılması ve devletin en üst kademelerine kadar ulaştırılmış olması, olayın meteorit kaynaklı olmasa bile gerçekliği konusunda herhangi bir şüpheye yer bırakmamaktadır.

Eğer gerçekten meteorit düşmesi ise bu vaka, resmî kaynaklarda kaydedilmiş en eski tarihli ve ölümle sonuçlanan meteorit düşmesi vakası olarak tarihe geçmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
23
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Merak Uyandırıcı! 16
  • İnanılmaz 12
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ A. Marszal, et al. Indian Bus Driver 'Killed By Meteorite Strike'. (8 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 29 Ekim 2021. Alındığı Yer: The Telegraph | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. Hauser. That Wasn’t A Meteorite That Killed A Man In India, Nasa Says. (9 Şubat 2016). Alındığı Tarih: 29 Ekim 2021. Alındığı Yer: The New York Times | Arşiv Bağlantısı
  • ^ O. P. Popova, et al. (2013). Chelyabinsk Airburst, Damage Assessment, Meteorite Recovery, And Characterization. Science, sf: 1069-1073. doi: 10.1126/science.1242642. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ V. V. Emel’yanenko, et al. (2013). Astronomical And Physical Aspects Of The Chelyabinsk Event (February 15, 2013). Solar System Research, sf: 240-254. doi: 10.1134/S0038094613040114. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ L. LaPaz. (Dergi, 1951). Injuries From Falling Meteorites. Not: Popular Astronomy.
  • ^ J. S. Lewis. (1997). Rain Of Iron And Ice. ISBN: 9780201154948. Yayınevi: Basic Books.
  • ^ Z. Sekanina. (1983). The Tunguska Event: No Cometary Signature In Evidence.. The Astronomical Journal, sf: 1382-1413. doi: 10.1086/113429. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Z. Sekanina. (1998). Evidence For Asteroidal Origin Of The Tunguska Object. Planetary and Space Science, sf: 191-204. doi: 10.1016/S0032-0633(96)00154-7. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ T. E. Bunch, et al. (2021). A Tunguska Sized Airburst Destroyed Tall El-Hammam A Middle Bronze Age City In The Jordan Valley Near The Dead Sea. Scientific Reports, sf: 1-64. doi: 10.1038/s41598-021-97778-3. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. E. Lyne, et al. (1995). Origin Of The Tunguska Event. Nature, sf: 638-639. doi: 10.1038/375638a0. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ O. Unsalan, et al. (2020). Earliest Evidence Of A Death And Injury By A Meteorite. Meteoritics & Planetary Science, sf: 886-894. doi: 10.1111/maps.13469. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 19/06/2024 11:29:20 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11114

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Metabolizma
Evrim Ağacı Duyurusu
Çiftleşme
Evrim Tarihi
Uzun
Toprak
Olumsuz
Dinozor
Kartal
Tahmin
Video
Botanik
Diş Sorunları
Sayı
Savaş
Primat
Nöroloji
Allah
Nüfus
Bilim Tarihi
Zeka
Makroevrim
Demir
Avcı
Tohum
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Osmanlı'da Bir Meteor Felaketi: Tarihin Resmi Kayıtlara Geçen İlk Ölümlü Meteorit Kazası Osmanlı Topraklarında Yaşandı!. (30 Ekim 2021). Alındığı Tarih: 19 Haziran 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/11114
Bakırcı, Ç. M. (2021, October 30). Osmanlı'da Bir Meteor Felaketi: Tarihin Resmi Kayıtlara Geçen İlk Ölümlü Meteorit Kazası Osmanlı Topraklarında Yaşandı!. Evrim Ağacı. Retrieved June 19, 2024. from https://evrimagaci.org/s/11114
Ç. M. Bakırcı. “Osmanlı'da Bir Meteor Felaketi: Tarihin Resmi Kayıtlara Geçen İlk Ölümlü Meteorit Kazası Osmanlı Topraklarında Yaşandı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 30 Oct. 2021, https://evrimagaci.org/s/11114.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Osmanlı'da Bir Meteor Felaketi: Tarihin Resmi Kayıtlara Geçen İlk Ölümlü Meteorit Kazası Osmanlı Topraklarında Yaşandı!.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 30, 2021. https://evrimagaci.org/s/11114.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close