Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Tunguska Olayı: İnsanlığın Kaydettiği En Güçlü Meteor Olayı! 30 Haziran, Neden "Asteroit Günü" Olarak Kutlanıyor?

Tunguska Olayı: İnsanlığın Kaydettiği En Güçlü Meteor Olayı! 30 Haziran, Neden "Asteroit Günü" Olarak Kutlanıyor? Reader's Digest
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Her ne kadar Dünya tarihinde çok ama çok daha büyükleri yaşanmış olsa da, insanlar tarafından bugüne dek gözlenebilen ve kayıt altına alınan en büyük asteroit çarpması, 30 Haziran 1908 günü sabahında, Sibirya’da gerçekleşti. Günümüzde Tunguska Olayı olarak bilinen bu olayın yıl dönümü olan 30 Haziran'ı Asteroit Günü olarak kutluyoruz. Doğu Sibirya’daki az nüfusa sahip ücra bir bölge olan Krasnoyarsk Krai'de meydana gelen bu patlama, sonrasında bir krater oluştuğu gözlenmemesine rağmen, olay bir "çarpma olayı" olarak sınıflandırılıyor.

Yapılan son araştırmalara göre Dünya yüzeyinin yaklaşık 5-24 kilometre kadar üzerinde patlayan asteroidin, 50-190 metre büyüklüğünde olduğu ve atmosfere 54.000 km/s gibi bir hızla girdiği ön görülüyor.[1] Bu olay sonrasında yaklaşık 185 Hiroşima atom bombasına eşit miktarda, kabaca 3-30 megaton enerji açığa çıktığı hesaplanıyor. Bir diğer deyişle, bu patlama büyük bir şehir üzerinde (mesela New York Şehri veya İstanbul'da) yaşanacak olsaydı, şehrin tamamını yok edebilirdi. Yere bile çarpmayan bu asteroitin etkisiyle en az 5 büyüklüğünde depremler yaşandığı düşünülüyor.[2]

Ancak o dönemde bölgede çok az kişinin yaşanmasından ötürü, Tunguska Olayı bu kadar büyük bir yıkıma neden olmadı. Patlama, bölgede bulunan yaklaşık otuz insandan en az üçünün ölümüne, 2000 küsür kilometrekarelik alandaki 80 milyon kadar ağacın devrilmesine ve hasar merkezine yakın 200 kilometrekarelik alandaki ağaçlarda radyasyon yanıklarına sebep olmuştur.[3] Aşağıdaki figürde devrilen veya radyasyon yanıkları görülen ağaçların ve bu yanıkların sebep olduğu orman yangınlarının yüzey alanları karşılaştırılıyor.

Tunguska Olayı'nda devrilen veya radyasyon yanıkları görülen ağaçların ve orman yangınlarının yüzey alan karşılaştırması
Tunguska Olayı'nda devrilen veya radyasyon yanıkları görülen ağaçların ve orman yangınlarının yüzey alan karşılaştırması
ScienceDirect

Bunlara ek olarak Asya ve Avrupa’nın çeşitli yerlerinde sismik dalgalar ve düşük frekanslı ses dalgaları tespit edildi ve İrlanda’ya kadar gece parlayan bulutlar (İng: "noctilucent clouds") gözlendi. Bu tür bulutlar, insan yapımı roketlerin uzaya çıkışı sırasında da gökyüzünde görülmektedir.

O yıllarda Sibirya’nın ücra köşelerine ulaşmak bir hayli zordu. Bu nedenle bölgeye ancak 1927 yılında Leonid Kulik önderliğindeki bir Sovyet ekibi ulaşabildi. Ekip, yapılan keşifte yerli halkla görüştü ve ağaçların devrildiği alanı inceledi. Kulik’in konuştuğu yerliler, ilk başta ona patlamayla ilgili bilgi vermekten çekindi. Çünkü bu olayın, Dünyayı ziyaret eden ateş ve gök gürültüsü tanrısı Ogda’nın bölgeyi lanetlemesi sonucu yaşandığını düşünüyorlardı. Daha sonra yapılan bir röportajda patlamaya tanık olan bir görgü şahidi yaşananları şöyle tanımlıyor: "Gökyüzü ikiye ayrıldı ve orman ateşle kaplandı."

1921-1929 yılları arasında patlama bölgesine yapılan keşiften fotoğraflar
1921-1929 yılları arasında patlama bölgesine yapılan keşiften fotoğraflar
ScienceDirect

Yapılan incelemelerde, 2.150 kilometrekarelik bir alanda, adeta bir kelebeği andıran bir hasar oluşumu tespit edildi. Bu kelebeğin kanat açıklığı 70 kilometre kadardı ve vücut uzunluğu 55 kilometre civarındaydı. Sonraki 10 sene boyunca yapılan incelemelerde, asteroid tarafından oluşturulduğu düşünülen 10-50 metre büyüklüğünde düzinelerce delik bulundu. Ancak bunların gerçekten de asteroid tarafından oluştuğu tartışmalıdır.

1938 yılında bölgenin gökyüzünden çekimi yapılmıştır. Bu işlem sırasında çekilen 1500 kadar negatif fotoğraf (her biri 18x18 santimetrekaredir), 1975 yılında Sovyetler Birliği Bilim Akademisi Meteorit Komitesi Başkanı Yevgeny Krinov tarafından, alev alabilen nitrat filmlerin yok edilmesine yönelik bir çabanın parçası olarak yok edilmiştir. Ancak negatiflerden üretilen pozitifler, Rusya'nın Tomsk kentinde saklanmaktadır.

Yıllarca Tunguska Olayını açıklamak için çeşitli iddialar ortaya atıldı. Bu iddialardan bazıları Dünya'ya çarpan bir uzay aracının veya küçük bir kara deliğin patlamaya neden olduğunu savunuyordu. Rus araştırmacılar ise ilk gözlemlerinden sonra, Dünya'ya çarpan bir kuyruklu yıldızın hasara sebep olduğunu düşündüler. Kuyruklu yıldızların büyük bir çoğunluğun buzdan oluşması, bölgede bulunamayan kaya parçalarını açıklar nitelikteydi. Buna göre, buz Dünya atmosferine girdiğinde erimiş olmalıydı.

Daha sonra, 1958 yılında bölgeye yapılan başka bir keşifte ise, araştırmacılar toprakta çok küçük boyutlarda silikat ve manyetit kalıntılarına rastladı. Analizler, bu kalıntıların yüksek miktarda nikel içerdiğini ve bu nedenle bir meteora ait olduğunu gösteriyordu. 2013’te Victor Kvasnytsya ve ekibinin bölgedeki araştırmaları sonucunda buldukları kaya parçalarının da meteora ait olduğu saptandı.[4]

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Çalışmalara rağmen patlamaya bir kuyruklu yıldızın mı yoksa bir asteroidin mi neden olduğu kesin olarak bilinemiyor. Bir gezegen bilimci olan David Morrison’a göre Tunguska Olayı, modern insanlar tarafından tanık olunan en büyük kozmik patlamadır. Her ne kadar Dünya'ya her gün irili ufaklı çok sayıda asteroitler çarpıyor olsa da, istatistiksel analizler bu büyüklükteki bir olayın 300 yılda bir gerçekleştiğini tahmin etmektedir. Bu nedenle, Tunguska günümüzde yeni asteroitler bulan ve onların yörüngelerini takip ederek Dünyaya çarpma tehdidini ortadan kaldırmaya çalışan tüm araştırmacılar için ilham kaynağı olmaya devam ediyor.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Korkutucu! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • İnanılmaz 2
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/11/2020 08:50:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9551

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Hominidae
Uçma
Çin
Memeli
Mantar
Uçuş
Evrimsel Biyoloji
Bilgisayar
Galaksi
Sosyal Mesafelendirme
Epidemik
Antropoloji
Epigenetik
Alkol
Viral
Madde
Dinozorlar
Koronavirüs
Kan
Kimya
Yemek
Nöron
Canlılık
Evrenin Genişlemesi
Ağız
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Derin bir cahilliğe gömülmüş olan insanlık, icat ettikleri ile hayatta kalmak zorundadır.”
Barbara Grizzuti Harrison
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol