Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Örümcekler Ağlarını Nasıl Yapar?

Örümcekler Ağlarını Nasıl Yapar?
Avrupa bahçe örümceği (Araneus diadematus)
Meltem Çetin Sever
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Örümcekler; kimilerimizin korkulu rüyası, kimilerimizin ise 8 bacaklı küçük dostlarıdır. Korksak da korkmasak da örümcekleri ve yaptıkları ağları büyük bir merakla gözlemleriz ve arkasında yatan bilimsel olguyu öğrenmek isteriz. Öncelikle örümcekleri böcek olarak sınıflandırmaktan vazgeçmek gerekir. Örümcekler ve böcekler eklem bacaklılardır fakat farklı alt sınıflarda yer alırlar. Ayrıca böcekler 6 bacaklı, örümcekler 8 bacaklıdır.

Örümcek ağları bilim insanlarının da uzun süre merak konusu olmuştur. Danimarkalı bilim insanları 10 Şubat 2014’te Nature dergisinde online olarak yayınladıkları makalelerinde örümcek ağında kullanılan ipeğin kimyasını açıkladılar. Makalenin yazarlarından biri olan ve Danimarka'nın Aarhus Üniversitesi Moleküler Biyoloji ve Genetik Bölümünden Prof. Daniel Otzen şöyle diyor:

‘’Örümcek, vücudunda depoladığı yoğun kıvamlı bir sıvı sayesinde çelikten bile daha güçlü bir ürün elde ediyor. Bu durum, oldukça şaşırtıcı ve doğanın ne kadar büyüleyici olduğunu kanıtlıyor.’’

Örümcek Ağının Kimyası

Örümceklerin ürettiği sıvı esasen proteinlerden oluşan jel benzeri ipeksi bir sıvıdır ve örümceğin karın bölgesinde bulunan ‘ipek bezi’ olarak adlandırılan bölgede depolanır. Örümcekler ağ yapmak istediklerinde bu sıvıyı karınlarının altındaki küçük deliklerden çıkarırlar ve bu sıvıyı bacaklarının yardımıyla ip haline getirirler.

Daha önce yapılan bir araştırmaya göre, örümceklerin ördüğü ipek ağının kendi içlerinde ürettikleri sıvı ipekten daha asidik olduğu açıklanmıştı. İpek ağının daha asidik olması daha çok proton içerdiği anlamına geliyor. Otzen’e göre bu protonlar, proteinlerin birbirine yapışmasını sağladığından sıvı ipeğin ipek liflerine dönüştürülmesi süreci için gereklidir. Bu olay sıvı ipeğin örümcek ağına dönüşmesini sağlar. Otzen, yeni bulgularla birlikte bilim insanlarının bu materyali sentetik olarak üretmeye yaklaştığına inanıyor ve şöyle diyor:

Örümceklerin ipek liflerini nasıl ürettikleri hakkında ne kadar çok şey öğrenirsek onları pratik olarak taklit edebiliriz. Bu çalışma ile süreci anlamada büyük yol kat ettik.

Örümcek Ağı Çeşitleri

Dairesel Sarmallı Ağ

Örümcekler ağlarını yapmaya arka bacaklarıyla karınlarına bastırarak ipeksi sıvının akmasını sağlayarak başlarlar. Akan sıvı herhangi bir yere yapıştıktan sonra ağlarını örmeye başlarlar. Çoğumuzun aşina olduğu örümcek ağı modeli aşağıdaki gibi dairesel sarmallı olandır (orb web). Örümcekler bu ağı yaparken ilk önce ağlarının dış çevresini hazırlayıp sonra dıştan içe doğru uzanan iplikleri örerler. Daha sonra orta bölümden başlayıp dairesel sarmallar oluşturarak örmeye devam ederler. Bu ağ ile örümcekler bir günde onlarca böcek yakalayabilirler.

Dairesel sarmallı ağ çizimi.
Dairesel sarmallı ağ çizimi.
Rachel Diaz-Bastin

Karmaşık Ağ

Bazı örümcekler aşağıdaki şekildeki gibi karmaşık ağlar örerler (tangle web). Gördüğünüz gibi ağ karmaşıktır ve belirli bir şekli yoktur. Bu ağı yapan örümceklerin amacı böcekleri ağın ortasına düşürüp dolamaktır.

Karmaşık Ağ Çizimi
Karmaşık Ağ Çizimi
Rachel Diaz-Bastin

Yün Ağı

Başka bir ağ modeli ise aşağıdaki gibi yüne benzeyen bir ağ modelidir (woolly web). Yünlü ağlar, şekil açısından değil de içeriği açısından özeldir. Bu ağları oluşturan yapışkan ipek, elektrostatik olarak yüklü ipek nanofiberlerden oluşur.

Yün Ağ Çizimi
Yün Ağ Çizimi
Rachel Diaz-Bastin

Tabakalı Ağ

Bir diğer ağ modeli ise aşağıdaki gibi tabakalı ağlardan oluşur (sheet web). Bu ağlar ölümcül bir hamak gibi davranır; bir böcek bu ipliklerden birine girdiğinde, örümcek pusuya yattığı yerden çıkar ve avını yakalar. Bu ağ normalde kalıcıdır ve düzenli olarak onarılır.

Tabakalı Ağ Çizimi
Tabakalı Ağ Çizimi
Rachel Diaz-Bastin

Huni Ağı

Son olarak huniye benzeyen bir ağ modelidir (funnel web). Örümcekler huni ağlarını pek çok amaç için kullanır; avından saklanmak için, yumurtalarını saklamak için veya çiftleşme zamanını beklemek için.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Huni Ağ Çizimi
Huni Ağ Çizimi
Rachel Diaz-Bastin

Bir tabaka huninin dışına kadar uzanır ve örümcek avını yakalamak için yaylı ağın titreşmesini bekler ve sonrası malum...

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • N. Kronqvist, et al. (2020). Sequential Ph-Driven Dimerization And Stabilization Of The N-Terminal Domain Enables Rapid Spider Silk Formation. Nature, sf: 3254 (2014). | Arşiv Bağlantısı
  • A. Hawkes. Here We Go A-Spidering. (29 Eylül 2015). Alındığı Tarih: 05 Mart 2020. Alındığı Yer: BayNature | Arşiv Bağlantısı
  • A. Abildlund. How Spiders Weave Their Webs. (26 Şubat 2014). Alındığı Tarih: 05 Mart 2020. Alındığı Yer: Science Nordic | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 30/09/2020 00:56:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/5301

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Uyku
Araştırma
Amerika
Alkol
İnsanın Evrimi
Kimya
Evrim Kuramı
Güneş
Bilim İnsanı
Covıd-19
Evrim Ağacı
Kanıt
Evrimsel Psikoloji
Ay Ve Dünya
Mantık
Psikiyatri
Hava
Dünya
Çekirdek
Doğum
Darwin
Kuyruk
Ahlak
Anatomi
Elektrik
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Günümüzde biyologların ilgilendiği en heyecan verici ve merkezi soruların neredeyse tamamı, onların hangi evrim mekanizmalarıyla gerçekleştiği ile ilgilidir.”
Sue Barnes
Geri Bildirim Gönder