Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

"Orman" ve "Cangıl" Arasındaki Fark: Bilimde Neden Nezaketten Ödün Vermemeliyiz?

Dijital Dünyada Giderek Saldırganlaşan Eleştiri Tonu, Bilim Anlatıcılığına Nasıl Zarar Veriyor?

"Orman" ve "Cangıl" Arasındaki Fark: Bilimde Neden Nezaketten Ödün Vermemeliyiz? Wallpaper Flare
6 dakika
12,078
  • Etimoloji
  • Sözcükbilim (Leksis)

Planet Earth, bugüne dek dünyamız, yuvamız hakkında çekilen en değerli belgesel dizilerinden biri. David Attenborough’nun harika anlatımı bir yana, yakalanan ve izleyicilere sunulan görüntülerin kalitesi, eşsizliği ve bu görüntüleri elde eden kameramanların ve yapım ekibinin özverisi tartışılmaz. İlgilenenlerin gözünden kaçmamıştır, bu muhteşem yapıma bu sene bir de altı bölümlük devam serisi çekildi: Planet Earth II.

Daha önce bir grup dostla altyazısını çevirdiğimiz Cosmos: A Space-Time Odyssey dizisinden aldığım keyif, Planet Earth II’nin çıkacağını duyduğumda büyük bir heyecan doğurdu içimde ve bunun da altyazısını Türkçeye çevirmeye karar verdim.

Bu Reklamı Kapat

Diziyi izleyenler hatırlayacaktır, üçüncü bölümün teması “Cangıllar”dı. Bu bölümün altyazısını çevirip ilgili internet sitesine yükledikten bir süre sonra geri dönüşler almaya başladım. Geri dönüşler neredeyse tamamıyla “jungle”ı “orman” değil de “cangıl” olarak çevirmem üzerinde yoğunlaşıyordu ve gelen tepkiler arasında nazik ve yapıcı eleştiriler kadar, hadsizlik boyutuna varan çıkışlar da bulunuyordu. Altyazıyı çevirirken “orman” ve “cangıl” arasında birtakım farklar olduğunu biliyordum, yine de bu durum, beni bu iki sözcük –ve dolayısıyla kavram– arasındaki farkı daha da derinlemesine araştırmaya itti.

Cangıl Nedir?

Jungle sözcüğü, var oluşuna Sanskritçede “çorak, nadiren ağaç yetişen bölge” anlamına gelen jangala sözcüğüyle başlıyor. Buradan Hintçede “çöl, orman, çorak toprak, ekim yapılmamış toprak” anlamına gelen jangal sözcüğüne dönüşüyor ve sömürge yıllarında da (1776) muhtemelen hatalı bir çeviri sonucu İngilizceye jungle olarak tam tersi bir anlamla giriş yapıyor:

Bu Reklamı Kapat

Ağaçların ve diğer bitkilerin yoğun, iç içe geçmiş bir şekilde yetiştiği yer.

Nişanyan Etimoloji Sözlüğü’ne göre bu sözcük, Türkçeye cungul olarak 1929’da geçiyor. TDK’nın Güncel Türkçe Sözlük’üne (GTS) baktığımızda isecangıl” başlığı altında alternatif olarak bir de cengel sözcüğünün verildiğini görüyoruz. Öte yandan GTS’de “cungul” başlığı altında hiçbir veri yer almıyor. Dolayısıyla TDK’ya göre cangıl, Türkçede var olan bir sözcükken, cungul öyle değil. Ayrıca GTS’deki “cengel” başlığının altında verilen tanım da kelimesi kelimesine şöyle:

Otlarla ve sık ağaçlarla örtülü geniş Hindistan ormanı, cangıl.

Aslında bu tanımdan cangılın anlamının orman değil, ormanın bir alt türü olması gerektiği sonucu kolayca çıkarılabilir. Fakat devam edelim…

Orman Nedir?

Orman sözcüğünün İngilizcedeki karşılığının forest olduğu su götürmez bir gerçek. Bu konuyu tartışmayacağız elbette, ancak jungle ve forest'ın en güvenilir İngilizce sözcüklerdeki anlamlarını karşılaştırmakla yetineceğiz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Forest (Oxford Living English Dictionaries):

A large area covered chiefly with trees and undergrowth. (“Temel olarak ağaçlarla ve çalılıklarla kaplı geniş alan.”)

Forest (Cambridge Dictionary):

a large area of land covered with trees and plants, usually larger than a wood, or the trees and plants themselves. (“genellikle koruluktan büyük, ağaçlarla ve bitkilerle kaplı geniş alan; ya da bu ağaçların ve bitkilerin kendileri.”)

Forest (Merriam-Webster):

a dense growth of trees and underbush covering a large tract. (“geniş bir toprak parçasını kaplayan yoğun bir ağaçlar ve çalılıklar bütünü.”)

Jungle (Oxford Living English Dictionaries):

an area of land overgrown with dense forest and tangled vegetation, typically in the tropics. (“tipik olarak tropik bölgelerde bulunan, yoğun orman ve karmaşık bitki örtüsüyle yoğun bir biçimde kaplı toprak parçası.”)

Jungle (Cambridge Dictionary):

Bu Reklamı Kapat

a tropical forest in which trees and plants grow very closely together. (“ağaçların ve bitkilerin birbirlerine fazlasıyla yakın büyüdüğü bir tropik orman.”)

Jungle (Merriam-Webster):

an impenetrable thicket or tangled mass of tropical vegetation. (“balta girmemiş bir çalılık ya da karmaşık tropik bitki örtüsü yığını.”)

Görüleceği gibi orman ve cangıl arasında apaçık farklılıklar var. Fakat bu farklar elbette ki yukarıdakilerle sınırlı değil. Örneğin Planet Earth II’nin mevzubahis bölümünde anlatıldığına göre Dünya yüzeyinin %6’sından daha azını kaplayan cangıllar, dünya üzerindeki kara bitki ve hayvanlarının %50’sinden fazlasına ev sahipliği yapıyor. Öte yandan tüm “orman”lar için aynı şeyi söylemek mümkün değil; çünkü…

Orman, ağaçlarla kaplı (GTS’ye göre “bakımlı”) küçük bir toprak parçası anlamına gelen korudan daha büyük, ağaçlarla kaplı her türden kara parçasına verilen isimdir. Cangıl ise ormanın bir alt türü olan tropik yağmur ormanlarının bir alt türüdür ve diğer her özelliği bir yana, sırf bu yönüyle bile ormanla eşitlenemez. Aksini iddia etmek, özel olarak Homo sapiens türü üzerine yazılmış bir kitapta insanlardan bahsedilirken sürekli primat denmesi gerektiğini söylemekle eşdeğerdir. Dolayısıyla insanların bu sözcüğe aşina olup olmaması önemini yitirmektedir; çünkü Planet Earth II’nin 3. bölümü ormanlar hakkında değil cangıllar hakkındadır.

Bu Deneyimden, Bilim ve Anlatıcılığı ile İlgili Ne Öğrenebiliriz?

Bilim, doğrulamadan çok yanlışlama üzerine birikerek ilerler. Dolayısıyla bilimsel düşüncenin temelinde yatan, çekirdeğini oluşturan şey iki tarafın, yani iddia eden ve yanlışlayan tarafların ikisinin de karşılıklı sahip olması gereken bir özelliktir: iddia eden için eleştiriye tahammül, yanlışlayan taraf içinse eleştirebilme yetisi. 

Bu Reklamı Kapat

Yayımlanmış birkaç kitap çevirisi bulunan çiçeği burnunda bir çevirmen ve lise yıllarından bugüne dek bilimle iç içe yaşayan bir yüksek lisans öğrencisi olarak sık sık eleştiriyle karşı karşıya kalırım. Çevirilerim editörümüz sevgili hocam Kerem Cankoçak tarafından birçok kez gerek yumuşak gerek sert geri dönüşler almıştır; bilimsel konular üzerine farklı çevrelerden insanlarla yaptığım tartışmalarda savlarım çokça tepki çekmiş, birçok kez de çürütülmüştür. Peki mesele ne o zaman? Bu tantana neden?

Türkiye’de bilimin, bilimsel bilginin yaygınlaşması konusunda Evrim Ağacı, Kozmik Anafor, BilimFili vb. internet sitelerinin ve sosyal medya sayfalarının önemi ve emeği yadsınamaz. Ne var ki bugün Facebook’tan dahi rahatlıkla gözlemlenebileceği gibi bu tür sayfaları istekle, keyifle takip eden birçok kimse dahi bilimsel düşüncenin beraberinde getirmesi gereken tartışma kültüründen yoksun. Gönderilerin altındaki yorumlara bakıldığında mantık safsatalarından küfürleşmelere, tehditlerden küçümsemelere, bilimsel düşünceye ve tartışma kültürüne aykırı birçok yorum görülüyor. Ancak neyse ki bu da çözümsüz değil.

İdeolojik olarak büyük bir fikir ayrılığına sahip olsam da çağımızın önemli felsefecilerinden olduğunu düşündüğüm Daniel Dennett’ın –tesadüf eseri Türkçeye benim çevirmekte olduğum– Intuition Pumps and Other Tools for Thinking isimli kitabındaki bir kısım tam da bu noktaya parmak basıyor. Bir konuda karşıt görüşten bir insanla tartışırken onu nezaketle ve kırıp dökmeden nasıl eleştirebileceğiniz ve bunun hem tartışmaya hem de kişilere sunduğu faydalar üzerinde duran Dennett, oyun kuramcısı ve sosyal bilimci Anatol Rapoport’un ortaya koyduğu dört kuralı listeliyor:

  1. Hedefinizin konumunu öylesine net, canlı ve adil bir biçimde yeniden ifade etmeye girişmelisiniz ki, hedefiniz, “Teşekkürler, keşke ben de bunu bu şekilde söyleseydim,” demeli.
  2. Üzerinde anlaştığınız tüm noktaları listelemelisiniz (özellikle de bu noktalar genel veya yaygın anlaşma meseleleri değilse).
  3. Hedefinizden öğrendiğiniz her şeyden bahsetmelisiniz.
  4. Yanlışlama veya eleştiri olarak görülebilecek tek bir sözcüğü ancak ve ancak bundan sonra söyleyebilirsiniz.

Benim gibi bilim acemileri bir yana, bilim ve felsefe tarihine damga vurmuş büyük isimlerin –ve hatta Dennett’ın kendisinin– bile zaman zaman içine düşmekten kurtulamadığı bir meseledir bu. Öte yandan herkesten her konuda ve her mecrada bu kuralları harfi harfine uygulamasını beklemek abes olacaksa da bilimsel düşünceyi yaşamının belirleyici ögelerinden biri olarak görenlerin nezaket konusuna özen göstermesi hiçbir şey için değilse bile tartışmanın salahiyeti açısından, sağlıklı ve verimli bir tartışma yürütülmesi bakımından önem taşımaktadır.

Nezaketi bir kenara bırakıp bir ego savaşı, bilgi yarışı, hakaret düellosu başlatma peşinde olanlar ise aynı biçimde karşılık görmeyi ya da en azından yok sayılıp ciddiye alınmamayı göze almakla yükümlüdür. Bu nedenle yapıcı eleştirinin kurallarını öğrenmek, herkes için faydalı ve sorunları çok daha çabuk çözmemizi sağlayan bir pratik olacaktır.

Okundu Olarak İşaretle

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 13
  • Muhteşem! 7
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • İğrenç! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 02/10/2022 02:08:49 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4799

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Doğa
Ahlak
Evrim Teorisi
Sağlık Personeli
Cinsel Yönelim
Ölçüm
Organ
Santigrat Derece
Kamuflaj
Alkol
Elektron
Deri
Evrimsel Antropoloji
Eğitim
Çin
Doğa Yasası
Afrika
Sinir Hücresi
Kanser
Mucize
Yüzey
Kuantum Fiziği
Zeka
Virüs
Aşılar
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.