Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Yeni Elementler Nasıl Keşfediliyor? Bulunan Elementler Nasıl İsimlendiriliyor?

Yeni Elementler Nasıl Keşfediliyor? Bulunan Elementler Nasıl İsimlendiriliyor?
6 dakika
14,128
  • Kimya
  • Etimoloji

2016 yılının Ocak ayında sitemizden de duyurduğumuz gibi, periyodik tablonun (şimdilik) son satırını dolduracak olan 4 yeni elementin keşfi kesin olarak halka açıklanmıştı. Bundan birkaç ay sonra ise, bu 4 elementin isimleri, elementleri keşfeden gruplar tarafından seçildi ve IUPAC’a (IUPAC'ın ne olduğundan az sonra bahsedeceğiz) bildirildi. Ancak günümüz kimyasında element isimlendirmek bir miktar bürokrasiye tabi olduğundan, süreci siz okurlarımıza anlatabilmek adına bir yazı hazırladık. 

Ne yazıktır ki (ya da belki, "iyi ki de") yeni bulunan elementlerin isimlendirilmesi işi bu karikatürde gördüğünüz kadar basit bir olay değil. Yani söz gelimi Devrim Stadyumu’nda dolanırken ayağınıza çarpan bir maddeye bakıp “Aha da yeni element buldum, adını da dedemin anısına Hamdiyum koyacam!” demeyi beklemeyin! Tabii Rusya, A.B.D. ve Japonya’daki araştırma gruplarının sahip olduğu imkanlara siz de sahipseniz ve iki ayrı element atomunu birbirine muazzam bir kuvvetle fırlatıp yeni bir element elde etme imkanınız varsa, işler değişir.

Bu Reklamı Kapat

Konu yeni elementler oldu mu keşiflerin önemli ölçüde zorlaştığı bir dönemde yaşıyoruz ne yazık ki. Ancak burada “keşif” kelimesini de birazcık açmakta yarar var: Şöyle ki, 20. yüzyılın ortalarına kadar yapılan keşifler, gerçekten keşif kelimesinin “Var olan bir şeyin varlığını kanıtlamak, ortaya koymak” anlamına uygundular. İnsanlar tarihöncesi dönemlerden beri çeşitli maddeleri inceliyor ve bunların özelliklerini ortaya koyup, bunları insanlığın bilgi birikimine kazandırıyorlardı.

Bu durum, 19. yüzyılda Sanayi Devrimi'nin ve kimya hakkında yeni bilgi edinme yollarının (örneğin spektroskopi yönteminin geliştirilmesi ve X-Işınları ile radyoaktivitenin anlaşılması) ortaya çıkmasıyla birlikte şahlanarak devam etti. Öyle ki, Dünya’da doğal olarak bulunan 94 elementin 50 tanesi, yani yarısından fazlası 19. yüzyılda keşfedildi ve periyodik tablodaki yerlerini aldılar. 

Bu Reklamı Kapat

Geriye kalanların keşfi ise bir 42 yıl daha sürdü ve son olarak 1942 yılında Prometyum’un keşfiyle birlikte doğada bilinen bütün elementler tabloya eklenmiş oldu. Ancak asıl eğlence bundan sonra başlayacaktı!

Prometyum'dan Sonra Olanlar

Prometyum da dahil olmak üzere doğada da var olan 5 element doğada bulunmalarından önce laboratuvar ortamında sentezlenmişlerdi.

Bunlardan bir tanesi, yani Neptünyum, University of California, Berkeley’de Edwin McMillan önderliğindeki bir ekip tarafından yapılan araştırmalar sonucunda keşfedilmişti. Ancak McMillan, II. Dünya Savaşı sırasında yaptığı bu keşfin hemen ardından RADAR teknolojisi üzerinde çalışmak üzere Berkeley’deki görevini bırakınca, yerine geçen kişi Glenn T. Seaborg oldu. Glenn T. Seaborg’un devam ettirdiği çalışmalar sonucunda öncelikle Plütonyum keşfedildi, ardından ise Küriyum ve Amerikyum ile Berkelyum yaratıldı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Dikkat ederseniz bu noktada “keşfedildi” yerine “yaratıldı” kelimesini kullanıma sokuyoruz, çünkü 94. elementten sonrasındaki elementleri henüz doğada bulamadık, bulabileceğimizden de emin değiliz. Yani bu elementler sadece nükleer reaktörlerde ya da benzer araçların kullanıldığı laboratuvarlarda üretilebiliyor olabilir, hatta büyük ihtimalle öyleler. Son eklenen 4 element ile birlikte, insan yapımı toplam 24 elementten bahsedebilecek duruma gelmiş bulunmaktayız.

Elementlerin Nasıl İsimlendiriyoruz?

Elementlerin isimlendirilmesi sorunu, modern kimyanın başlangıcı olan 18. yüzyıldan beri karşımıza çıkmakta olan bir sorundur.

Yunanca Tamlamalar

Lavoisier gibi ilk kimyagerler Yunanca tamlamaları tercih etmişlerdi. Örneğin Oksijen ὀξύς (oxys) ve -γενής (-genēs)’in birleşiminden “Oxigenes” olarak isimlendirilip, “Asit Üreten/Başlatan” anlamına gelen bir isme sahip olurken Hidrojen ὑδρο- (hydro) ile -γενής (genes)’in birleşiminden “Hydrogenes” ismine “Su Üreten/Başlatan” anlamına sahip oldu. 

Elementin Özelliklerinden İlham Alanlar

Benzer şekilde element isimlendirmenin tektipleştirilmesinden önceki dönemlerde elementlere belirgin özelliklerinden gelen bir isim vermek de yaygındı. Örneğin Volfram/Tungsten elementinin ismi elementin Demir, Mangan ve Oksijenle yaptığı bir bileşik olan Volframit’in ([(Fe, Mn)WO4]) çıkartılması sırasında tükettiği bol miktarda kalaya ithafen Almanca “Kurt’un Köpüğü” anlamına gelen “Wolf Rahm” tamlamasından gelmektedir, çünkü bu ismi ilk olarak elemente veren kişiler, elementin kalayı tüketmesini bir kurdun koyunları yiyip durmasına benzetmişlerdir. 

İnsan İsimlerinden İlham Alanlar

Ayrıca 19. yüzyılın sonlarına doğru ortaya çıkan bir diğer isimlendirme şekli vardır ki, o da bir insandan esinlenerek isim vermektir. Örneğin Samaryum elementi, bir Rus albayı olan Vasili Samarsky-Bykhovets’in keşfettiği Samarskit mineralinden dolayı Samaryum olarak isimlendirilmiştir. Böylece Albay Vasili, adını bir elemente veren ilk insan olarak tarihe geçmiştir. 

Bu Reklamı Kapat

Gezegenlerden İlham Alanlar

Son olarak yazımızın ortalarında bahsettiğimiz Neptünyum ve Plütonyum elementleri ise sırasıyla Neptün ve Plüton gezegenlerinden isimlerini alırlar. Bu isimlerin öncülü ise 18. Yüzyılın sonlarında keşfedilen Uranyum elementidir. Uranyum elementi de ismini(tahmin edilebileceği gibi) Uranüs gezegeninden almıştır. Şöyle ki, Uranyum’un keşfi, Uranüs’ün keşfinden 8 yıl sonrasına denk gelmiştir ve Uranyum’u keşfeden bilim insanı, Uranüs’ün keşfinden ve isimlendirilmesinden etkilenmiş olacak ki yeni keşfettiği elementi bu gezegene ithaf etmiş ve adını “Uranyum” koymuştur. 

Periyodik Cetveli Takip Edenler

İşte Seaborg’un önderliğindeki ekip de Neptünyum ve Plütonyum’un ardından bu isimlendirme yöntemlerinin çoğundan yararlanmış, ancak yeni element üretilen ilk dönemlerde daha çok periyodik tablonun halihazırdaki isimlendirme şemasına sadık kalınmıştır. Nasıl mı?

Örneğin Plütonyum’dan öteye baktığımızda Amerikyum elementi, periyodik tablonun bir üst periyodundaki element olan ve adını Avrupa Kıtası’ndan alan Evropiyum’la benzerlik oluşturması açısından Amerikyum ismini almış, ondan sonra gelen element ise yine bir üstteki element olan Gadolinyum’a bir kimyacının ad vermesi gibi Küriyum olarak adlandırılmıştı. Daha ağır elementler de genel olarak aynı şekilde ünlü bilim insanlarının (Örn. Röntgenyum, Meitneryum) ve elementlerin ilk üretildikleri tesislerin bulunduğu şehirlerin (Örn, Hassium), eyaletlerin (Örn. Kaliforniyum) ve ülkelerin isimlerinden yola çıkılarak isimlendirilmiştir.

Modern Zamanda İsimlendirmeler

“İşin tarihi arkaplanı iyi güzel de, günümüzde yeni bir element ürettiğimiz takdirde karşımıza çıkacak olan isimlendirme kısıtlamaları nedir?” diye soracak olursanız, sizi yazımızın başında bahsettiğimiz IUPAC’a yönlendirmemiz gerekir.

Bu Reklamı Kapat

IUPAC, yani “International Union of Pure and Applied Chemistry” veyahut Türkçe olarak “Uluslararası Saf ve Uygulamalı Kimya Birliği” adını verebileceğimiz bu kuruluş, aminoasit ve nükleik asitlerin isimlerini ve kısaltmalarını belirleyip sabitlemesinin yanında yeni bulunan elementlerin isimlerini de kabul eden ve uygulamaya sokan en yetkili kurum olma özelliğini taşımaktadır. 

Temel Kurallar

Günümüzde yeni bulunan elementlere verilecek olan isimler, aşağıdaki kategorilerden birine uymak zorundadırlar:

  • (a) (Gökcisimleri de dahil olmak üzere) Bir mitolojik kavram ya da karakter
  • (b) Bir mineral ya da benzeri bir madde
  • (c) Bir yer ya da coğrafi bölge
  • (d) Elementin bir özelliği
  • (e) Bir bilim insanı

Aynı zamanda yeni bulunan elementlerin sonu “tarihi ve kimyasal tutarlılığı yansıtacak ve devam ettirecek” bir şekilde bitmelidir. Bunun Türkçesi ise, genelde 1-16. Grup elementlerinin sonunun “–yum/-iyum” ile, 17. Grup elementlerinin adının “-in” ile ve 18. Grup elementlerinin adının ise “-on” ile biteceğidir. Son olarak, İngilizce verilen isimlerin diğer dillere çevirisi sıkıntı yaratmamalıdır.

Bunlar temel kurallar. Bunlara ek olarak bir de önceden bir elemente verilmesi önerilen fakat kabul edilmeyen isimlerin ve kısaltmaların kullanılamayacağı şeklinde bir kural daha var ama çok belirli durumlar dışında(örneğin “Hahnium” isminin kullanılamaması) bu kuralın pek de bir önemi yok diyebiliriz. 

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Kuantum Evreninin Gizemi

Kuantum fiziği baktığımız her yerde, hem sonsuz büyük olanda

hem de sonsuz küçük… Ama onun bizi çevreleyen dünya hakkında
söyledikleri ile bizim gündelik hayatımızda gözlemlediklerimiz
arasında adeta bir uçurum var.
Fransa’da çoksatan listelerine giren ve pek çok dile çevrilen bilim
grafik romanı Kuantum Evreninin Gizemi, modern fiziğin
yaratıcılarıyla rastlaşıp onların ufuk açan kuramlarıyla
tanışacağımız bir zaman yolculuğuna çıkarıyor bizleri.
Yolda Max Planck ile krep atıştırıp Einstein ile atomları
çekiştireceğimiz, Prens Louis de Broglie’yi malikânesinde
ziyaret edip Heligoland Adası’nda Heisenberg’in efkârına
ortak olacağımız eğlenceli bir yolculuk bu.
Thibault Damour, teorik fizik alanındaki çalışmalarını Paris’teki
Institut des Hautes Etudes Scientifiques’te sürdürmektedir. Fransız
Bilimler Akademisi’nin de üyesi olan Damour’un kara delik,
kütleçekimsel dalga ve kuantum kozmolojisi gibi alanlardaki öncü
çalışmaları ona uluslararası bilinirlik ve Albert Einstein Madalyası
dahil pek çok prestijli ödül kazandırmıştır.
Mathieu Burniat, Shrimp, La Passion de Dodin-Bouffant ve Une
mémoire de Roi kitaplarıyla övgü toplamış, Belçikalı grafik roman
yazarıdır.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  3. Bu kampanya, Domingo Yayınevi tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺68.00
Kuantum Evreninin Gizemi

Son Keşfedilen 4 Elementin İsimleri

İşte son keşfedilen 4 element de isimlerini bu kriterlerin 3. ve 5. sıradakilerinden alıyorlar. 

Japonya’dan bir ekibin yarattığı 113. Elemente “Nihonyum” ismi verilmiş. Bu isim, Japonya’nın Japoncası olan “Nihon” kelimesinden geliyor.

Dubna, Rusya’dan bir ekibin ve ABD’den 3 farklı ekibin ortaklaşa çalışmaları sonucu üretilen 2 elemente ise “Moskoviyum”(Element 115) ve “Tennessin”(117) adları verilmiş. Bunlar da Rusya’daki ekibin araştırmalarını yaptığı laboratuvarın bulunduğu Moskova bölgesi ile Amerika’nın Tennessee eyaletini temsil ediyor.

Son olarak, yine Rusya ve ABD’deki araştırmacıların ortak çalışmaları sonucu üretilen 118. Elemente ise aşırı ağır elementler konusunda yaptığı çalışmalarıyla tanınan bilim insanı Yuri Oganessian’ın anısına “Oganesson” ismi verildi.

Ancak önceden de bahsettiğimiz gibi işin içinde bir miktar bürokrasi var olduğundan dolayı, bu elementlerin isimleri henüz tam olarak kesinleşti diyemeyiz. Zira IUPAC, yeni keşfedilen elementlerin isimlerini öncelikle 5 aylık bir deneme süresine tabi tutuyor. Bu süre içerisinde herhangi bir itiraz gelmezse(Örneğin, başka bir ekip elementleri ilk olarak kendilerinin keşfettiğini iddia etmez ya da isimlerin kurallara aykırı olduğunu savunmazsa) isimler kabul ediliyor ve kimya nomenklatürüne ekleniyorlar.

Teşekkür: Bu yazıyı hazırlayan Doruk Dörücü'ye teşekkür ederiz.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/08/2022 04:36:03 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4424

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Asit
Kuvvet
Doğa Olayları
Transkripsiyon
Meteor
Abiyogenez
Astrofotoğrafçılık
Taksonomi
Mikoloji
Mantık
Dişler
Çekirdek
Kanıt
Adaptasyon
Doğa Yasası
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Ses Kaydı
Yatay Gen Transferi
Bağışıklık
Zehirli Mantar
Gen İfadesi
Araştırmacılar
Su
Bağışıklık Sistemi
Homeostasis
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.