Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, Burke Museum isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

38 milyon yıl önce, Güney Amerika'ya özgü memelilerde, Kuzey Amerika'daki atlara ve develere benzer dişler evrimleşmeye başladı. Benzer ortamlara mı adapte oldular acaba?

Hayvanlar Nasıl Adapte Olur?

Adaptasyon, bir organizmanın davranışında veya anatomisinde, ortamına daha iyi uyum sağlaması için gerçekleşen evrimsel değişikliklerdir. Bunlar, doğal seçilimin bir ürünüdür; ancak belirli bir adaptasyonun "neden" evrimleştiğini bulmak çok daha zor bir sorudur.

İklim değişiyor, çimenler çoğalıyor. Adapte ol ya da öl!
İklim değişiyor, çimenler çoğalıyor. Adapte ol ya da öl!
Burke Museum

Burke Müzesi Paleobotanik Küratörü Dr. Caroline Strömberg ve Washington Üniversitesi yüksek lisans öğrencisi Regan Dunn, bu soruyu cevaplamak için eski zamanların çimenlerinin fosil kalıntılarını incelediler.

Ot Yemek, Zımpara Kağıdı Üzerinde Çiğnemek Gibidir!

Fitolit denilen küçük cam benzeri parçacıklar otlara dokunulmasını ve çiğnenmesini zorlaştırır [Ç.N.: Yunancada bitki taşı anlamına gelen fitolitler; bazı bitki dokularında bulunur ve bitkinin çürümesinden sonra da fosillerinde bulunabilir, ayrıca silikadan oluşan sert ve mikroskobik yapılardır.)

Bunun sonucunda ot yiyen hayvanların dişleri aşınır. İnek ve at gibi çoğunlukla ot yiyen hayvanların dişleri, fitolitlerin neden olduğu aşınma ve yıpranmaya rağmen uzun süre dayanacak şekilde evrimleşmiştir. Dişlerinin emaye ile kaplanan kısımları yüksektir (İng. "crown"). Dişin üst kısmı aşındığından, dişler çeneden yukarı doğru itilir.

Yüksek tepeli dişlere sahip bir zebra çenesi.
Yüksek tepeli dişlere sahip bir zebra çenesi.
Burke Museum

Bir bitki ölüp çürüdüğünde ve hatta topraklar kayaya dönüştükten uzun süre sonra bile, fitolitler milyonlarca yıl boyunca korunabilir. Dr. Stromberg eski zamanların doğasını anlayabilmek için fitolitleri inceliyor.

Bir Hipotezi Test Etmek...

Eğer yüksek tepeli dişler, çimenliklerin yayılmasına karşılık olarak evrimleşmişse; bu dişleri takip ettiğizde, fosil kayıtlarında farklı zamanlarda ve yerlerde bol miktarda çimen fitolitleri görmek gerekir. Bitkilerde ve hayvanlarda bu tür koordineli değişikliklere karşılıklı evrim (İng. "coevolution") denir.

Dr. Strömberg ve Regan Dunn, yüksek tepeli dişli hayvanların 38 milyon yıllık fosillerinin bulunduğu Güney Arjantin'e gittiler. Görevleri, bu hayvanlar evrimleşirken etraflarındaki bitkilerin ne olduğunu bulmaktı.

Örnek Toplama...

Bunu yapmak için, kayaya dönüşmüş eski topraklardan örnekler topladılar. Bu fosilleşmiş topraklar 18 ila 43 milyon yıllıktır. Çekiç, harç, havan, elek ve çeşitli asit işlemlerini kullanarak kaya içinde korunmuş fitolitleri çıkardılar. Fitolitleri mikroskop altında inceleyerek hangi bitkileri geride bıraktıklarını belirlediler.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Mikroskop altındaki fitolitler. Bir fitolitin büyüklüğü sadece 10 mikrometre.
Mikroskop altındaki fitolitler. Bir fitolitin büyüklüğü sadece 10 mikrometre.
Burke Museum

Güney Amerika'daki Yüksek Tepeli Dişler Neden Evrimleşti?

Hipotezlerinin aksine, Burke araştırmacıları, Güney Arjantin'deki fosil kayıtlarında çimenliklere dair kanıt bulamadılar. Topladıkları örnekler, yüksek tepeli dişleri olan Güney Amerika otçullarının subtropikal ormanlarda palmiye ağaçlarını yiyerek yaşadığını gösterdi.

Bu, Güney Amerika otçullarının, başka yerlerdeki çimen yiyicilerle aynı adaptasyonu kazandığı anlamına gelir. Başka bir deyişle, hayvanlarda belirli bir fonksiyonel özelliğin çok farklı nedenlerle evrimleşebileceğidir. Güney Amerika otçullarının dişleri; volkanik kül gibi diyetlerindeki diğer kumlara yönelik bir adaptasyon olabilir. Dr. Strömberg şunları söylüyor:

Daha önce hiç kimse bitki kayıtlarındaki kanıtlara ayrıntılı bir şekilde bakmamıştı. Bulgularımız, adaptasyonun her zaman aynı şekilde gerçekleşmediğini ve adaptayonu tetikleyen ortamın her zaman aynı olmadığını gösteriyor.

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

İlginizi Çekebilecek Sorular
Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Burke Museum | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 28/09/2020 09:49:13 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8068

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Instagram
Savunma
Zihin
Lipit
Türleşme
Dağılım
Endokrin Sistemi
İhtiyoloji
Psikiyatri
Hafıza
Covıd-19
Köpekler
Mitler
Diş
Kalıtım
Yaşam
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Kadın
Abd
Tehlike
Gelişim
Bitki
Nöron
Ornitoloji
Bilim İnsanı
Fare
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilgi, güçtür.”
Francis Bacon
Geri Bildirim Gönder