Gece Modu

Bu yazı, Burke Museum isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

38 milyon yıl önce, Güney Amerika'ya özgü memelilerde, Kuzey Amerika'daki atlara ve develere benzer dişler evrimleşmeye başladı. Benzer ortamlara mı adapte oldular acaba?

Hayvanlar Nasıl Adapte Olur?

Adaptasyon, bir organizmanın davranışında veya anatomisinde, ortamına daha iyi uyum sağlaması için gerçekleşen evrimsel değişikliklerdir. Bunlar, doğal seçilimin bir ürünüdür; ancak belirli bir adaptasyonun "neden" evrimleştiğini bulmak çok daha zor bir sorudur.

İklim değişiyor, çimenler çoğalıyor. Adapte ol ya da öl!
İklim değişiyor, çimenler çoğalıyor. Adapte ol ya da öl!
Burke Museum

Burke Müzesi Paleobotanik Küratörü Dr. Caroline Strömberg ve Washington Üniversitesi yüksek lisans öğrencisi Regan Dunn, bu soruyu cevaplamak için eski zamanların çimenlerinin fosil kalıntılarını incelediler.

Ot Yemek, Zımpara Kağıdı Üzerinde Çiğnemek Gibidir!

Fitolit denilen küçük cam benzeri parçacıklar otlara dokunulmasını ve çiğnenmesini zorlaştırır [Ç.N.: Yunancada bitki taşı anlamına gelen fitolitler; bazı bitki dokularında bulunur ve bitkinin çürümesinden sonra da fosillerinde bulunabilir, ayrıca silikadan oluşan sert ve mikroskobik yapılardır.)

Bunun sonucunda ot yiyen hayvanların dişleri aşınır. İnek ve at gibi çoğunlukla ot yiyen hayvanların dişleri, fitolitlerin neden olduğu aşınma ve yıpranmaya rağmen uzun süre dayanacak şekilde evrimleşmiştir. Dişlerinin emaye ile kaplanan kısımları yüksektir (İng. "crown"). Dişin üst kısmı aşındığından, dişler çeneden yukarı doğru itilir.

Yüksek tepeli dişlere sahip bir zebra çenesi.
Yüksek tepeli dişlere sahip bir zebra çenesi.
Burke Museum

Bir bitki ölüp çürüdüğünde ve hatta topraklar kayaya dönüştükten uzun süre sonra bile, fitolitler milyonlarca yıl boyunca korunabilir. Dr. Stromberg eski zamanların doğasını anlayabilmek için fitolitleri inceliyor.

Bir Hipotezi Test Etmek...

Eğer yüksek tepeli dişler, çimenliklerin yayılmasına karşılık olarak evrimleşmişse; bu dişleri takip ettiğizde, fosil kayıtlarında farklı zamanlarda ve yerlerde bol miktarda çimen fitolitleri görmek gerekir. Bitkilerde ve hayvanlarda bu tür koordineli değişikliklere karşılıklı evrim (İng. "coevolution") denir.

Dr. Strömberg ve Regan Dunn, yüksek tepeli dişli hayvanların 38 milyon yıllık fosillerinin bulunduğu Güney Arjantin'e gittiler. Görevleri, bu hayvanlar evrimleşirken etraflarındaki bitkilerin ne olduğunu bulmaktı.

Örnek Toplama...

Bunu yapmak için, kayaya dönüşmüş eski topraklardan örnekler topladılar. Bu fosilleşmiş topraklar 18 ila 43 milyon yıllıktır. Çekiç, harç, havan, elek ve çeşitli asit işlemlerini kullanarak kaya içinde korunmuş fitolitleri çıkardılar. Fitolitleri mikroskop altında inceleyerek hangi bitkileri geride bıraktıklarını belirlediler.

Mikroskop altındaki fitolitler. Bir fitolitin büyüklüğü sadece 10 mikrometre.
Mikroskop altındaki fitolitler. Bir fitolitin büyüklüğü sadece 10 mikrometre.
Burke Museum

Güney Amerika'daki Yüksek Tepeli Dişler Neden Evrimleşti?

Hipotezlerinin aksine, Burke araştırmacıları, Güney Arjantin'deki fosil kayıtlarında çimenliklere dair kanıt bulamadılar. Topladıkları örnekler, yüksek tepeli dişleri olan Güney Amerika otçullarının subtropikal ormanlarda palmiye ağaçlarını yiyerek yaşadığını gösterdi.

Bu, Güney Amerika otçullarının, başka yerlerdeki çimen yiyicilerle aynı adaptasyonu kazandığı anlamına gelir. Başka bir deyişle, hayvanlarda belirli bir fonksiyonel özelliğin çok farklı nedenlerle evrimleşebileceğidir. Güney Amerika otçullarının dişleri; volkanik kül gibi diyetlerindeki diğer kumlara yönelik bir adaptasyon olabilir. Dr. Strömberg şunları söylüyor:

Daha önce hiç kimse bitki kayıtlarındaki kanıtlara ayrıntılı bir şekilde bakmamıştı. Bulgularımız, adaptasyonun her zaman aynı şekilde gerçekleşmediğini ve adaptayonu tetikleyen ortamın her zaman aynı olmadığını gösteriyor.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Üzücü! 2
  • Grrr... *@$# 2
  • İğrenç! 2
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Çeviri Kaynağı: Burke Museum
  • Wikipedia. Phytolith. (2019, Kasım 26). Alındığı Tarih: 26 Kasım 2019. Alındığı Yer: Wikipedia

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/12/2019 06:53:44 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8068

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“İyi bir kitap okumak, geçmiş asırların en iyi beyinleriyle sohbet etmek gibidir.”
Rene Descartes
Geri Bildirim Gönder