Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Omega 3 Nedir? Yağ Asitleri İnsan Ömrünü Uzatabilir mi?

Omega 3 Nedir? Yağ Asitleri İnsan Ömrünü Uzatabilir mi?
10 dakika
4,828
  • Onkoloji
  • Gıda Bilimi

Omega 3 yağ asitleri, 3. karbon atomunda bir çift bağ bulunduran, doymamış yağ asitleridir. Bunun ne demek olduğunu daha iyi anlayabilmek için, öncelikle çoklu doymamış yağların ne olduğunu öğrenmemiz gerekmektedir. Doymamış yağlar, temelde ikiye ayrılır:

  • tekli doymamış yağlar (MUFA)
  • çoklu doymamış yağlar (PUFA)

Çoklu doymamış yağlar olarak adlandırılan bu tür içerisinde birden fazla çift bağ yapmış karbon atomu içeren yağ asitlerine verilen genel bir ismidir ve omega 3 molekülü de bu yağ asitlerinden biridir. Aynı zamanda adını sık sık duyduğumuz omega 6 yağ asitleri de bu aileye dahildir. Bu yazımızda omega 3 yağ asitlerinin etkisine biraz yakından bakacağız.

Bu Reklamı Kapat

Omega 3 ise kendi içinde pek çok türe ayrılmaktadır. Bunlardan en önemlileri şunlardır:[1]

  • ALA (alfa-linolenik asit),
  • EPA (eikosapentaenoik asit),
  • DHA (dokosaheksaenoik asit).

Bunların üçüne de genel olarak "omega 3 yağ asitleri" dense de içerdikleri karbon atomu sayısı, çift bağ sayısı ve çift bağların bulundukları yerler bakımından farklılıklar göstermektedirler. Örneğin ALA 18 adet, EPA 20 adet, DHA ise 22 adet karbon atomu içerir.

Bu Reklamı Kapat

Omega 3 yağlarının her biri insan fizyolojisinde oldukça önemli işlevlere sahiptir; ancak bu moleküller insan vücudunda üretilemezler, dolayısıyla beslenme veya takviye gıda şeklinde, dışarıdan ve düzenli olarak alınmalıdır. ALA; keten tohumu, soya fasulyesi, kanola yağı, chia tohumu veya ceviz gibi bitkisel kaynaklı gıdalarda bulunmaktadır. EPA ve DHA ise somon, ton balığı, uskumru, ringa balığı gibi yağlı soğuk su balıklarında, kabuklu deniz ürünlerinde ve alglerde bulunurlar.[2]

ALA yağ asidi, karaciğerimizde EPA ve DHA yağ asitlerine dönüşebilir; ancak bu dönüşüm oldukça kısıtlıdır ve toplam ALA'nın %15'ten daha azı dönüştürülebilir. Bu yüzden vücutta EPA ve DHA seviyelerini yükseltmenin tek yolu, doğrudan besinlerle ya da besin takviyeleri ile EPA ve DHA tüketmektir.

İnsanın omega 3 ihtiyacı büyüdükçe ve yaşlandıkça artar. Sağlık otoriteleri tarafından uygun görülen günlük tüketim miktarlarına aşağıdaki tablodan ulaşabilirsiniz:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Ne kadar omega 3 alınmalıdır?
Ne kadar omega 3 alınmalıdır?

Omega 3 Yağ Asitlerinin İnsan Vücuduna Faydaları Nedir?

Günümüzde artık her yağın sağlıksız olmadığını biliyoruz. "Sağlıklı" olarak görülen yağların önemli bir bölümünün de "doymamış", yani her karbon atomuna karşılık 4 tane hidrojen atomu içermeyen ve bu yüzden en az 1 adet çift bağ yapmak zorunda kalan yağlar olduğunu da biliyoruz. Ancak yeni bir araştırma, doymuş yağların bir kısmının da sağlıklı olabileceğine işaret ediyor.

ALA, EPA ve DHA’nın vücuda ayrı ayrı spesifik yararları olmasıyla beraber omega 3 yağ asitlerinin düzenli tüketiminin genel yararları şu şekilde özetlenebilir:[3]

  • Kan basıncını düşürür,
  • Vücuttaki trigliserit ve kötü kolestrol miktarını azaltır,
  • Arterlerde plak gelişimini azaltır,
  • Kalpteki ritim bozukluklarını düzeltir,
  • Kalp krizi ve felç risklerini azaltır,
  • Romatizmal eklem iltihabı kaynaklı ağrıları azaltır,
  • Kemikleri ve bağışıklığı güçlendirir,
  • Alzheimer, bunama ve depresyon gibi hastalıkların önüne geçmektedir.

Omega 3, Tahmini Yaşam Süresini Uzatıyor!

22 Temmuz 2021 tarihinde American Journal of Clinical Nutrition dergisinde yayınlanan bir çalışmaya göre, kandaki omega 3 yağ asidi seviyesi %1 artınca, tahmini yaşam süresi de yaklaşık 5 yıl artıyor.

Bu çalışma için 65 yaşın üzerindeki 2.240 kişi ortalama 11 yıl boyunca izlendi ve Framingham Kalp Çalışması'nda elde edilen veriler de kullanıldı. Çalışmanın amacı bugün bilinen faktörlerden farklı olarak hangi yağ asitlerinin öldürücülük üzerinde iyi bir gösterge olduğunu belirlemekti.

Doymuş Yağların Hepsi Zararlı Değildir!

Çalışmanın sonucunda, omega 3 yağ asidinin de içinde bulunduğu 4 farklı yağ asidinin yeni faktör olabilmek için gereken niteliklere sahip olduğu belirlendi. İlginçtir ki bu faktörlerden 2 tanesi doymuş yağ asidiydi. Çalışmanın yazarlarından ve Mar Medikal Araştırma Enstitüsü Hastanesi (IMIM) Kardiyovasküler Risk ve Beslenme Araştırma Grubu'ndan Dr. Alex Salavila şöyle anlatıyor:

Bu Reklamı Kapat

Doymuş yağların hepsinin kötü olması gerekmez. Bizim bu bulduğumuz doymuş yağ asitlerinin seviyeleri omega 3 yağ asidi seviyesi gibi diyetle değiştirilemez. Bizim bulduklarımız anlamsız değildir. İnsanların diyetlerinde yapabilecekleri doğru yöndeki küçük değişikliklerin beklediğimizden daha büyük değişikliklere yol açabileceğini gösteriyor. Bu değişiklikleri yapmak için hiçbir zaman çok geç ya da çok erken değildir

Omega 3 yağ asitleri, en çok yağlı balıklarda bulunuyor ve bu yüzden Amerikan Kalp Birliği (AHA) haftada 2 kez uskumru, somon, ançüez ve sardalya gibi yağlı balıkların tüketilmesini öneriyor.

Omega 3 Tüketiminin Diğer Faydaları

DHA, özellikle beyin ve göz sağlığı ile ilişkilendirilmektedir. Beyindeki çoklu doymamış yağların %40’nı DHA oluşturmaktadır; dolayısıyla hamile anne adaylarının ve emziren annelerin düzenli DHA tüketimi bebeğin doğru göz ve beyin fonksiyonlarının gelişimi için önemlidir.[4]

ALA ise özellikle vücudun enerji ihtiyacında kullanılır. Aynı zamanda EPA ve DHA türlerinin eksikliklerinde ALA'yı bu moleküllere dönüştürebilmektedir fakat bu dönüşümün verimi oldukça düşüktür yani ALA'nın çok az bir miktarı EPA veya DHA’ya dönüştürülebilmektedir.

EPA’nın ise spesifik olarak vücuttaki inflamasyonu azaltma, Alzheimer’ı geciktirme ve depresyonu önleme gibi özelliklere sahip olduğu gözlenmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Omega 3 Hakkında Bilmeniz Gereken 7 Şey

Kalbe İyi Geliyor!

Deniz ürünleri (balık ve kabuklu deniz ürünleri) ve kalp hastalığı açısından zengin diyetler üzerine yapılan araştırmaların sonuçları, haftada en az bir kez deniz ürünü yiyen kişilerin kalp hastalığından ölme olasılığının deniz ürünü nadiren veya hiç yemeyenlere göre daha düşük olduğuna dair orta düzeyde kanıt sağlamaktadır.

Amerikalılar için 2010 Diyet Rehberi, omega-3 yağ asitleri de dahil olmak üzere bir dizi besin sağladığı için yetişkinlerin haftada 226.80 gram veya daha fazla çeşitli deniz ürünü yemelerini tavsiye ediyor. (Küçük çocuklar için daha küçük miktarlar önerilir ve hamile veya emziren kadınlar için özel öneriler vardır).

Takviyeler Değil, Deniz Ürünleri Tüketilmeli!

Kanıtlar, EPA ve DHA açısından zengin deniz ürünlerinin kalp için sağlıklı bir diyete dahil edilmesi gerektiğini göstermektedir; ancak, EPA ve DHA takviyelerinin kalp hastalığına karşı koruma sağladığı gösterilmemiştir.

2012 yılında, iki grup bilim insanı, EPA/DHA takviyelerinin kalp hastalığı riski üzerindeki etkilerine ilişkin araştırmayı analiz etti. Bir grup, yalnızca kalp hastalığı öyküsü olan kişilerde yapılan çalışmaları analiz ederken; diğer grup, hem kalp hastalığı öyküsü olan hem de olmayan kişilerde yapılan çalışmaları analiz etti. İncelemelerin hiçbiri, takviyelerin koruyucu etkisine dair güçlü kanıtlar bulamadı.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Benim Adım: Nikola Tesla - Hayal Kurmanın Önemi

Hayal kuran insanları başarıya götüren şey, hayallerinden vazgeçmemeleri ve kararlı
olmalarıdır.
Bugün düşünüp üzerinde çalışmaya başladığınız bir fikir eğer vazgeçmezseniz ileride
insanlığın kaderini değiştiren faydalı bir buluş olabilir.
Başarının en büyük sırrı asla pes etmemek, sabırlı olmak ve çok çalışmaktır.

Bilgiler ve Uyarılar:

  1. Bu ürün sipariş alındıktan 1-3 gün içinde postalanacaktır.
  2. Bu eserler, okuma-yazma bilen 5-8 yaş grubuna uygundur.
  3. Lütfen sipariş vermeden önce iade ve ürün değişikliği ile ilgili bilgilendirmemizi okuyunuz.
  4. Bu kampanya, Panama Yayıncılık tarafından Evrim Ağacı okurlarına sunulan fırsatlardan birisidir.
Devamını Göster
₺30.00
Benim Adım: Nikola Tesla - Hayal Kurmanın Önemi

Romatoid Artrit Konusunda Çok Faydalı Değil!

Bilimsel literatürün 2012 yılında gözden geçirilmesi, deniz ürünleri ve balık yağında bulunan omega-3 türleri olan EPA ve DHA'nın, romatoid artrit semptomlarını hafifletmede mütevazı bir şekilde yardımcı olabileceği sonucuna varmıştır. İncelemeye dahil edilen çalışmalarda, katılımcıların çoğu, balık yağı aldıklarında daha kısa sabah tutukluğu, daha az eklem şişmesi ve ağrısı olduğunu ve semptomlarını kontrol etmek için anti-inflamatuar ilaçlara daha az ihtiyaç duyduklarını bildirdi.

Hamileyseniz, Omega 3 Tüketin!

Deniz ürünlerinin besin değeri, fetal büyüme ve gelişmenin yanı sıra erken bebeklik ve çocukluk döneminde özellikle önemlidir. Hamile veya emziren kadınlar, sağlıklı beslenme düzeninin bir parçası olarak ve kalori ihtiyaçları dahilinde kalarak, metil cıva oranı düşük çeşitli deniz ürünleri türlerinden haftada 226 ila 340 gr. deniz ürünü tüketmelidir. Hamile veya emziren kadınlar, beyaz ton balığı (“albacore” olarak etiketlenmiş) miktarını haftada 170 gramdan fazla olmayacak şekilde sınırlamalıdır. Metil cıva oranı yüksek olduğu için çini balığı, köpekbalığı, kılıç balığı ve kral uskumru yememelidirler.

Beyin ve Göz Konusundaki Faydaları Net Değil!

Omega-3 yağ asitleri ve beyin ve göz hastalıkları hakkında devam eden araştırmalar var, ancak bu durumlar için omega-3'lerin etkinliğiyle ilgili bir sonuca varmak için yeterli kanıt yok. DHA, beynin ve gözün işleyişinde önemli roller oynar. Araştırmacılar, beyin ve gözle ilgili çeşitli rahatsızlıkları önlemede veya tedavi etmede DHA ve diğer omega-3 yağ asitlerinin olası faydalarını aktif olarak araştırıyorlar.

Prostat Kanserini Artırdığı İspatlanmış Değil!

Deniz ürünlerinde ve balık yağında (EPA/DHA) bulunan omega-3 yağ asitleri ile prostat kanseri riskinin artması arasında bir bağlantı olup olmadığına dair çelişkili kanıtlar var. Omega-3 tüketimi ve prostat kanseri riski arasındaki ilişki üzerine ek araştırmalar devam etmektedir.

Diyetinize Deniz Ürünlerini Ekleyin!

Sonuç olarak: Beslenmenize deniz ürünleri dahil etmek sağlıklıdır. Omega-3 takviyelerinin faydalı olup olmadığı belirsizdir. Omega-3 takviyeleri almayı düşünüyorsanız, sağlık uzmanınızla konuşun. Hamileyseniz veya emziriyorsanız, kan pıhtılaşmasını etkileyen bir ilaç kullanıyorsanız, deniz ürünlerine alerjiniz varsa veya bir çocuğa omega-3 takviyesi vermeyi düşünüyorsanız, doktorunuza (veya çocuğunuzun) sağlık uzmanına danışmanız özellikle önemlidir.

Omega 3 Yağ Asitlerinin, Kanser Tedavisi ile Bir Bağlantısı Olabilir mi?

Omega 3 yağ asitleri bağışıklık sistemini güçlendirmesi açısından oldukça değerlidir bir besindir. Hücreler arası sinyalleşmeden, hücre zarlarının yapısının oluşturulmasından ve hücre zarlarının akışkanlığından sorumludur.[5] Tüm bu faydalarına rağmen omega 3, kanser hastalıklarının tedavilerinde doğrudan bir etkiye sahip değildir. Kolon, prostat ve meme kanserleri üzerine yapılan deneyler, omega 3 yağlarının terapötik yetenekleri hakkında sınırlı bilgi göstermiştir.[6] Yine de tedavi etmeseler de kansere bağlı komplikasyonlarda azalma sağladığından tedavi süreçlerine dolaylı yoldan bir etkisi vardır.

Bu etkilerinden en önemlisi vücuttaki inflamasyonu azaltmasıdır. İnflamasyon bağışıklık sisteminin vücuttaki yaralanmalara ve hastalıklara karşı verdiği iltihaplanma cevabına verilen addır. İnflamasyon her ne kadar kendi bağışıklık sistemimizin verdiği doğal tepkilerden biri olsa da bu durumun kronikleşmesi başta kanser olmak üzere pek çok hastalığa sebebiyet vermektedir. Kronik inflamasyon, özellikle kolon olmak üzere bazı kanser hastalıklarının en önemli faktörlerinden biri olduğu kabul edilmektedir. Sürekli iltihaplanma esnasında vücuda inflamatuar sitokinler adı verilen zararlı kimyasallar salınır. Bu kimyasallar epitel dokuda dejenerasyona dolayısıyla hasara yol açar.[7], [8] Hayvanlar ve insanlar üzerinde yapılan deneyler sonucunda omega 3 yağ asitleri ile inflamatuar sitokinler arasında ters bir ilişki olduğu görülmüştür.[9] Düzenli omega 3 tüketimi vücutta dejenerasyona yol açan kimyasalların miktarını azaltmaktadır.

Bunların yanında, kanser hastalığı esnasında pek çok yan etkiler de görülmektedir. Örneğin kaşeksi sendromu bu yan etkilere örnek verilebilir. Aşırı kilo kaybı, kas kütlesinde veya deri altı yağ dokusunda azalma ve hatta iltihaplanma ve iştah azalması nedeniyle iç organlarda küçülme anlamına gelen kaşeksi sendromu, kanser hastalarının %85'inde görülen yaygın bir yan etkidir.[10] Kas kaybının vücutta fonksiyonel bozukluklara yol açması hastanın daha kısa bir ömre sahip olmasına neden olabilir; bu nedenle bu kadar sık rastlanan bir yan etkinin kontrol altına alınması oldukça önemlidir.

Omega 3 yağ asitlerinin düzenli tüketimi iştahın yerinde olması ve aşırı kilo kaybını önlemesi aşısından kanser hastalarının kaşeksiye bağlı düşen yaşam standartlarını yukarıya çekebilir[11] Örneğin hem ileri derece kanser hastalığına sahip hem de aşırı kilo kaybı gözlenen insanlarla yapılan bir deneyde, uzun bir süre boyunca günde en az 1.5 gram omega 3 yağ asidini düzenli tüketmesi sağlanan hastalarda kaşeksi belirtilerinin azaldığı, biyolojik ve fonksiyonel parametrelerin iyileştiği gözlemlenmiştir. Dolayısıyla omega 3'ün, anti-kaşeksi özelliğe sahip olduğu düşünülmektedir.[12]

Kanser hastalıklarının, tedavi süreçlerinin ve yan etkilerinin yaratmış olduğu başka bir olumsuzluk da hastalarda sıklıkla depresif bozuklukların belirmesidir. Bu hastalarda şiddetli depresif bozuklukların görülmesi sağlıklı insanlara oranla yaklaşık 4 kat daha olasıdır.[13] Yapılan pek çok deney sonucunda, EPA’nın tek başına veya doğru orana sahip DHA ve EPA kombinasyonlu karışımların düzenli tüketiminin, başta depresyon olmak üzere çeşitli duygu durum bozuklarını tedavi ettiği gözlemlenmiştir.[14]

Bu Reklamı Kapat

Aynı zamanda kanser ilerledikçe, hastalarda şiddetli ağrılarda sık sık gözlenen bir durumdur. Tümör büyümesi, metastik evre veya kemoterapiye bağlı nörotoksisite nedeniyle oluşabilecek kanser ağrıları hastalarının yaklaşık %90’ı tarafından hissedilmektedir.[15] Düzenli omega 3 yağ asitlerinin tüketimi bu ağrıların azalmasında da etkilidir.

Sonuç

Omega 3 yağ asitlerinin düzenli tüketimi vücutta bir anti-tümör etkiye sahip olmasa da (diğer bir deyişle tümör oluşumunu engelleme veya tümör boyutlarında ciddi azalmalara neden olmasa da) kanser hastalığının en önemli bazı yan etkilerini azaltmada oldukça faydalıdır. Bu nedenle tedavi edici olmasa bile tedaviyi tamamlayıcı bir rolü olduğu söylenebilir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Umut Verici! 2
  • Güldürdü 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ L. Kent. (Doktora Tezi, 2009). Çoklu Doymamiş Yağ Asi̇tleri̇ Eldesi̇: Tepki̇ Yüzey Metodoloji̇si̇ Ile Opti̇mi̇zasyonu.
  • ^ Ş. Çelebi, et al. (2017). Omega-3 Yağ Asitlerinin İnsan Sağlığı Üzerine Etkileri. Alinteri Journal of Agriculture Science, sf: 105-112. doi: 10.28955/alinterizbd.319437. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ C. H. S. Ruxton, et al. (2004). The Health Benefits Of Omega-3 Polyunsaturated Fatty Acids: A Review Of The Evidence. Wiley, sf: 449-459. doi: 10.1111/j.1365-277X.2004.00552.x. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ İ. Aktaş. (2021). Omega Yağ Asi̇tleri̇ni̇n İnsan Sağlığı Açısından Önemi. Yayınevi: İksad Yayınevi.
  • ^ İ. Ayhan, et al. (2020). Yağ Asidi Kompozisyon Değişikliklerinin Kalp Damar Hastalıkları Açısından Önemi. Turkish Journal of Clinics and Laboratory, sf: 323-333. doi: 10.18663/tjcl.687043. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. Gerber. (2012). Omega-3 Fatty Acids And Cancers: A Systematic Update Review Of Epidemiological Studies. The British journal of nutrition, sf: S228-S239. doi: 10.1017/S0007114512001614. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. X. Kang, et al. (2008). Modulation Of Inflammatory Cytokines By Omega-3 Fatty Acids. Springer, Dordrecht, sf: 133-143. doi: 10.1007/978-1-4020-8831-5_5. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ S. A. Hulea, et al. (2021). Low-Grade Chronic Inflammation.
  • ^ Z. Uzdil, et al. (2020). Yağ Asitlerinin İnflamasyonla İlişkili Süreçlere Etkisinin Değerlendirilmesi. Beslenme ve Diyet Dergisi, sf: 68-74. doi: 10.33076/2020.BDD.1359. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ J. M. Argilés, et al. (2019). Inter-Tissue Communication In Cancer Cachexia. Nature Reviews Endocrinology, sf: 9-20. doi: 10.1038/s41574-018-0123-0. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ D. S. Lavriv, et al. (2018). Should Omega-3 Fatty Acids Be Used For Adjuvant Treatment Of Cancer Cachexia?. Clinical Nutrition ESPEN, sf: 18-25. doi: 10.1016/j.clnesp.2018.02.006. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ A. Giacosa, et al. (2008). Fish Oil And Treatment Of Cancer Cachexia. Genes & Nutrition, sf: 25. doi: 10.1007/s12263-008-0078-1. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. D. S. Freitas, et al. (2019). Protective Effects Of Omega-3 Fatty Acids In Cancer-Related Complications. Nutrients, sf: 945. doi: 10.3390/nu11050945. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ M. D. Mischoulon. Omega-3 Fatty Acids For Mood Disorders. (3 Ağustos 2018). Alındığı Yer: Harvard Health | Arşiv Bağlantısı
  • ^ R. D. S. Freitas, et al. (2019). Protective Effects Of Omega-3 Fatty Acids In Cancer-Related Complications. Nutrients, sf: 945. doi: 10.3390/nu11050945. | Arşiv Bağlantısı
  • ScienceDaily. Higher Levels Of Omega-3 Acids In The Blood Increases Life Expectancy By Almost Five Years: A 1% Increase In This Substance In The Blood Is Associated With A Change In Mortality Risk Similar To That Of Quitting Smoking.. Alındığı Tarih: 28 Aralık 2021. Alındığı Yer: ScienceDaily | Arşiv Bağlantısı
  • M. F. Hjalmarsdottir. 12 Foods That Are Very High In Omega-3. (30 Eylül 2019). Alındığı Tarih: 28 Aralık 2021. Alındığı Yer: Healthline | Arşiv Bağlantısı
  • Office of Dietary Supplements. Omega-3 Fatty Acids. Alındığı Tarih: 28 Aralık 2021. Alındığı Yer: Office of Dietary Supplements | Arşiv Bağlantısı
  • NCCIH. 7 Things To Know About Omega-3 Fatty Acids. Alındığı Yer: NCCIH | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/08/2022 04:09:01 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11239

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Ağrı
Uterus
İletişim
Yüzey
Besin Değeri
Darwin
Makina
Anne
Mühendislik
Canlılık
Dinozor
Video
Araştırma
Kadın
Elektron
Köpekgil
Kimyasal Bağ
Sahte
Avcı
Böcek
Hidrotermal Baca
Sinir
Doğru
Görme
Doğa
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.