Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Ülkemizde ve Dünyada Uygulanan Kanser Tarama Programları

Ülkemizde ve Dünyada Uygulanan Kanser Tarama Programları Québec Science
Kanser, çağımızın en büyük sorunlarından biridir.
7 dakika
3,523
  • Onkoloji
  • Kamu Sağlığı

Kanser vücutta anormal çoğalma yeteneğine sahip hücreler tarafından oluşturulan ve hayatı tehdit eden bir hastalıktır. Çağımızın en büyük sorunlarından birisidir. Bu soruna yönelik ilaçlar bulunmuş olsa da kanser hücreleri yerinde durduğu gibi durmadığı, sürekli kendilerini hayatta kalmaya adapte ettikleri için bulduğumuz tedaviler de bir süre sonra belli kanserlere karşı etkisini kaybetmektedir. "Peki hiç mi çare yok?" diye sorabilirsiniz. Tabii ki çare var fakat kanser ne kadar erken evrede yakalanırsa o kadar çok seçeneğimiz vardır.

Erken teşhis için ülkemiz dahil çoğu ülkede ücretsiz şekilde bazı kanserlere yönelik tarama testleri uygulanmaktadır. Maalesef bu uygulanan tarama testlerinin sayısı çok az olsa da yine de onlardan bahsetmek istedik. Bu tarama testleri kalın bağırsak (kolon), meme ve rahim ağzı kanserleri için uygulanmaktadır. Onları derinlemesine incelemeden önce isterseniz bir testin tarama testi olması için gereken şartları inceleyelim.

Tüm Reklamları Kapat

Tarama Nedir, Prensipleri Nelerdir?

Tarama, tedavinin daha etkili olduğu bir aşamada, belirtiler ortaya çıkmadan önce hastalığı tespit etmek için geniş topluluklara uygulanan testlerdir. Her test gibi bu testlerin de belli kriterlere sahip olması gerekir. Bu testlerin önemli özelliklerinden biri de geniş topluluklar üzerinde uygulanmasıdır. Bu geniş topluluk bir ülke nüfusunun tamamı olabilir. Lafı çok uzatmadan prensipleri sıralamaya başlayalım:

  • Ele aldığımız durum önemli bir sağlık problemi olmalı,
  • Hastalık erken belirtiler verdiği dönemde ya da daha belirti vermeden tespit edilebilmeli,
  • Hastalığın seyri (belirtilerin olmadığı dönemden ağır döneme kadar) yeterli şekilde anlaşılmış olmalı,
  • Tespit edilmiş hastalığın hastalar tarafından kabul edilebilir tedavisi olmalı,
  • Yapılan test yüksek doğruluk oranına sahip olmalı,
  • Test topluluklar için uygulanabilir olmalı,
  • Testin sonucuna göre kimin hasta olarak tedavi edileceği konusunda görüş birliği olmalı,
  • Taramanın maliyeti (tanı ve tanı almış hastaların tedavi maliyeti) dengeli olmalı,
  • Tarama bir kere değil sürekli olmalıdır.

Yukarıda saydığımız kriterler genel olarak popülasyon taramasının sahip olması gereken özellikleridir. Bu özelliklerden iki tanesini daha da açmak istiyoruz: Bunlar durum ve yapılan testtir.

Tüm Reklamları Kapat

Durum

Yukarıda yazdığımız gibi ele aldığımız durum önemli bir hastalık olmalıdır. Bu hastalık daha belirtiler ortaya çıkmadan önce veya ağır hastalık oluşmadan önce yakalanmalıdır. Örneğin birçok kanser yavaş büyür ve ilerler. Organların kas dokusuna ya da bağ dokusu dediğimiz destek dokusuna ulaşmadan önce saptanabilen kanserlerin tedavisi çok iyi yapılabilmektedir. Bu nedenle bazı kanserler taramaya uygundur. Bunlardan zaten yazımızda bahsedeceğiz.

Tarama Testi

Tarama testi hastalığı erken evrede yüksek doğrulukta tespit etmelidir. Bu doğruluk sensitivite ve spesifite olarak iki ölçü ile değerlendirilir.

Sensitivite, bir testin hastalığı olan kişileri doğru şekilde tanımlayabilmesini ifade eder. Yani testi pozitif olanlar arasında gerçekten hasta olanları bulma oranıdır. Eğer bir test düşük sensitiviteye sahip ise sonuçların yanlış negatif çıkma ihtimali artar. Çünkü hasta olanları da negatif gösterme ihtimali artar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Spesifite, testin sağlıklı kişileri doğru şekilde tespit etmesini ifade eder. Yani test sonucu negatif çıkanlar arasında gerçekten sağlıklı oranları bulma oranıdır. Eğer bir test düşük spesifiteye sahip ise sonuçların yanlış pozitif çıkma ihtimali artar. Çünkü sağlıklı olanları pozitif gösterme ihtimali artar.

Daha iyi anlamak adına aşağıdaki görsele göz atabilirsiniz:

Sensitivite ve Spesifite
Sensitivite ve Spesifite
Hakan Turan KİRİŞ

Taramaya yönelik genel bilgiler verdik şimdi isterseniz taramanın yapıldığı kanserlere göz atalım.

Kalın Bağırsak (Kolorektal) Kanseri

Kolorektal kanser 2018 yılı verilerine göre dünyada en sık görülen 3. kanser türüdür. Maalesef çok sık görüldüğü için kanserden ölenlerin sayısı da bir o kadar yüksektir. 2018 yılı verilerine göre dünyada toplam 1 milyon 800 bin kişi kolorektal kanser tanısı almıştır. Yine Amerika Kanser Cemiyeti (American Cancer Society) 2019 yılı raporuna göre 101 bin 420 kişi kolon, 41 bin 180 kişi ise rektum kanseri tanısı almıştır. Raporda sadece kolon kanserinden ölenlerin oranı verilmiş ve 51 bin 20 kişi kolon kanseri nedeniyle hayatını kaybetmiştir.

Kanser türleri ve ölüm sayıları yukarıda sıralanmıştır. Gördüğünüz gibi kolorektal kanser nedeniyle ölen insanların sayısı hiç de az değil.
Kanser türleri ve ölüm sayıları yukarıda sıralanmıştır. Gördüğünüz gibi kolorektal kanser nedeniyle ölen insanların sayısı hiç de az değil.
Our World in Data

Yukarıdaki istatistiklerden gördüğünüz gibi kolorektal kanser önemli bir halk sağlığı sorunudur. Bu nedenle erken tanı kolorektal kanserde çok önemlidir. Peki erken tanı için ne yapılabilir? Bu soruya cevap vermeden önce kolorektal kanserin gelişme sürecini inceleyelim.

Tüm Reklamları Kapat

Kanserlerin Gelişme Süreci

Kolorektal kanser ya da daha açık bir tanımla kanserler belli gelişme dönemlerinden geçerler. Bunlar premalign denilen kötü huylu (malign) kansere dönmeden önce geçirdiği süreçlerdir. Bu süreçler sırasında epitel yüzeyinden çıkıntı şeklinde polipler oluşur. Bu polipler genelde iyice büyümeden belirti vermezler ve belirti verdiğince çok geç olabilir. İşte bu nedenle kolorektal kanserde yürütülen tarama programları çok önemlidir.

Kolorektal kanserin gelişim aşamaları
Kolorektal kanserin gelişim aşamaları
Guts UK

Erken tanı için yapılan tarama testleri ülkemizde ve dünyada uygulanan iki kolay testten ibarettir: Gaitada (dışkı) gizli kan ve 10 yılda bir yapılacak kolonoskopi. Ülkemiz koşulları dikkate alındığında her iki test de 50 ile 70 yaş arasında olan tüm kadın ve erkeklere yapılmalıdır. Eğer kişinin ailesinde kolorektal kanser öyküsü varsa bu taramalara 40 yaşından sonra başlayabilir.

Gaitada gizli kan testi, dışkıda yer alan ve insan kırmızı kan hücrelerinde yer alan hemoglobini göstermeye yarayan bir testtir. Adı üstünde bizim göremeyeceğimiz kanı tespit etmek için geliştirilmiştir. Bizim ülkemizde Aile Sağlığı Merkezleri (ASM) ve Toplum Sağlığı Merkezleri (TSM) bünyesinde yer alan Kanser Erken Teşhis, Tarama ve Eğitim Merkezleri (KETEM) tarafından ücretsiz olarak yapılmaktadır.

Özel kitleri ile yapılan testler evde herkesin kolaylıkla uygulayabildiği testlerdir. Testi alıp evde kendiniz uyguladıktan sonra sonuçları sorumlu hekiminiz ile birlikte değerlendirmelisiniz. Eğer test negatif çıkarsa sonuç normaldir ama kanser olmadığınızı ya da ileride olmayacağınızı garantilemez, 2 yıl sonra tekrar tarama yaptırmanız gerekmektedir. Yukarıda tarama kriterlerinde belirttiğimiz gibi tarama tek sefere özgü değil sürekli olmalıdır. Peki tarama testiniz pozitif ise ne yapacağız? Eğer test pozitif ise bu anormal bir sonuçtur. İleri bir merkezde kolonoskopi yaptırmalısınız anlamına gelir.

Tüm Reklamları Kapat

Diğer bir tarama programı ise her 10 yılda bir yapılacak olan kolonoskopi programıdır. Gaitada gizli kan negatif olsa dahi; her 10 yılda bir kolonoskopi yapılmalıdır.

Meme Kanseri

Meme kanseri, dünyada ve ülkemizde kadınlarda en sık görülen kanserdir. 2018 yılında dünya genelinde 2 milyon 88 bin 849 kadında görülen meme kanseri, 2019 yılı ACS (American Cancer Society) raporunda 268 bin 600 kadında, 2 bin 670 erkekte görülmüştür. Yine aynı raporda meme kanserinde kadınlarda 41 bin 760 kadın ve 500 erkek hayatını kaybetmiştir. Tedavi yöntemlerindeki ilerlemeler ile diğer kanserlere göre daha olumlu bir tablo çizse de hala büyük bir problemdir.

İşte bu büyük problem için yürütülmekte olan tarama programı meme dokusunu görüntülemek için X ışınları kullanılarak yapılan mamografidir. İdeal olarak 2 yılda bir yapılması gereken test bizim ülkemiz için 40 ile 69 yaş arasındaki tüm kadınlara uygulanmalıdır. 40 yaştan önce yapılmamasının nedeni normal meme dokusunun yanlış okumalara neden olmasıdır. Tarama için her iki meme için 2'şer film çekilmelidir. İki ayrı radyoloji uzmanı tarafından birbirinden habersiz şekilde okunmalıdır.

Testin anormal çıkması kanser olduğunuz anlamına gelmez çünkü kanser kesin tanısı ancak biyopsi ile konulabilir. O nedenle anormal sonuçlarda daha ileri incelemelere ihtiyaç vardır. Meme kanserinde erken tanı ile tedavi avantajınızı elinizde tutabilirsiniz. 20 yaş üstündeki kadınlar için de ayda bir kendi başına meme muayenesi ve 2 yılda bir de sağlık kuruluşunda meme muayenesi tavsiye edilmektedir. Yine bu taramalar KETEM'lerde ve ileri basamak sağlık kurumlarında yapılmaktadır.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Geleceğin Doğası: Biyoloji Yasaları ve İnsan Türünün Kaderi - Muhtemel İmkânsızlıklar Seti

Geleceğin Doğası: Biyoloji Yasaları ve İnsan Türünün Kaderi

Dünyanın önde gelen ekologlarından Rob Dunn, Dünya denen bu narin gezegende hayatta kalacaksak insanlığın onun değişmez yasalarını anlaması ve bu yasalara uyması gerektiğini savunuyor. Türümüz doğa hakkında şimdiye kadar örneği görülmemiş çeşit ve miktarda bilgi topladı, fakat bu bilgiyi yaşamı hâkimiyeti altına almak ve gezegeni iradesine boyun eğdirmek için kullandı. Geleceğin Doğası’nda Rob Dunn bu türden çabaların beyhude olduğunu ileri sürüyor. Kendimizi yaşamın ve doğanın efendisi gibi görüyor olabiliriz, halbuki aslında onun insafına kalmış durumdayız. Antibiyotik direncinde, doğal seçilimin biyoçeşitlilik üretme kudretinde ve hatta Londra Metrosu’nun şaşırtıcı yeraltı dünyasında Dunn, hiçbir insan faaliyetinin ortadan kaldıramayacağı yaşam kanunları buluyor. Yapay ekin adacıkları yarattığımızda, doğaya toksik atıklarımızı boca etiğimizde veya çeşitli topluluklar kurduğumuzda, aslında kadim yasaların işleyişine yeni malzemelerle katkıda bulunmaktan başka bir şey yapmıyoruz. Gelecekte Dünya üzerinde yaşamın serpilip gelişeceğinde en ufak bir kuşku yok, ama insan türünün geleceği hayli kuşku altında. Edward Wilson’ın Sosyobiyoloji’si kadar iddialı ve Elizabeth Kolbert’in Altıncı Yok Oluş’u kadar vakitli bir kitap olan Geleceğin Doğası, yaşamın çeşitlilik ve kaderini anlamak için yeni bir standart ortaya koyuyor.

Muhtemel İmkânsızlıklar

Ünlü bilim insanı ve yazar Alan Lightman’dan hiçlik ve sonsuzluğun imkân ve imkânsızlıklarına, kozmostaki yerimizin bu ikisi arasındaki salınıp durmasına dair derinlikli denemeler.

Uzam nihayetsiz olarak gitgide daha küçük birimlere bölünebilir mi? Ya da sonsuzluğa varıncaya dek gitgide daha büyük alanları kapsayacak şekilde genişlemekte midir? Bilinç dediğimiz şey, tamamen maddeden oluşan beynimize ve beyindeki nöronlara indirgenebilir mi? Hayatın kökeni nedir ve biyologlar laboratuvar ortamında sıfırdan yaşam yaratabilir mi?

The Washington Post’un “bilim yazarlarının baş şairi” diye nitelediği fizikçi ve roman yazarı Alan Lightman, Muhtemel İmkânsızlıklar’da bu soruları ve gülümsemenin anatomisinden hafızanın öngörülemezliğine, evrende yaşamın aslında çok özel bir şey oluşundan Büyük Patlama’nın öncesinde neler olduğuna kadar pek çok ilginç meseleyi yer yer felsefi bir bakışla, ama bilim insanı kimliğini asla bırakmadan tartışıyor.

Muhtemel İmkânsızlıklar, evren hakkında, yaşam ve zihin hakkında, bizlerden son derece büyük ve son derece küçük şeyler hakkında okurları derin bir tefekküre davet ediyor.

Devamını Göster
₺97.00
Geleceğin Doğası: Biyoloji Yasaları ve İnsan Türünün Kaderi - Muhtemel İmkânsızlıklar Seti

Mamografi
Mamografi
Cancer Research UK

Rahim Ağzı (Serviks) Kanseri

Rahim ağzı (serviks) kadın üreme organı içinde yer alır. Rahimin vajinaya açıldığı yerde bulunur.

Kadın üreme sisteminin gösterildiği görselimizde rahim ağzı cervix olarak belirtilen kısımdır.
Kadın üreme sisteminin gösterildiği görselimizde rahim ağzı cervix olarak belirtilen kısımdır.
South Shore Women's and Children's Hospital

Serviks kanseri kadınlarda en sık görülen 4. kanser türüdür. Erkeklerde böyle bir yapının var olmaması nedeniyle görülmemektedir. 2018 yılında dünyada 569 bin 847 kadında görülen kanser, 2019 ACS raporunda ABD'de 13 bin 170 kadında görülürken 4 bin 250 kadının ölümüne neden olmuştur.

Serviks kanseri Human Papilloma Virus (HPV) olarak adlandırılan bir virüs türü ile ilişkilidir. Yine kolorektal kanserde olduğu gibi kas ve bağ dokusuna doğru ilerlemeden önce saptanabilen lezyonları bulunan bu kanser türünde erken tanı, tedavi şansını artırmaktadır. Erken tanı için iki test mevcuttur: HPV testi ve adını testi bulan George Papanicolau'dan alan Pap yayması (smear).

Pap yayması aşamaları: 1) Spekulum ile vajina duvarları ayrılır. 2) Fırça yardımı ile serviks hücreleri toplanır.  3) Örnek için alınan hücreler patoloji laboratuvarında incelenir.
Pap yayması aşamaları: 1) Spekulum ile vajina duvarları ayrılır. 2) Fırça yardımı ile serviks hücreleri toplanır. 3) Örnek için alınan hücreler patoloji laboratuvarında incelenir.
Verywell Health

HPV testi ve Pap smear 30-65 yaş arası kadınlara uygulanan ve her 5 yılda bir tekrarlanan bir tarama testidir. Testlerin anormal çıkması durumunda daha ileri inceleme için hastaların ilgili birimlere sevkleri yapılır.

Tarama Testinin Potansiyel Zararları

Tarama testleri yapılması her koşulda gereklidir fakat yukarıda belirttiğimiz sensitivite ve spesifite olarak %100 olmadığı için yanlış negatif veya yanlış pozitif ihtimali vardır. Eğer yanlış negatiflik durumu sizin için söz konusu olursa bu durumda var olan kanser tanınız gecikebilir. Eğer yanlış pozitif durum sizin için geçerli olursa uykularınız kaçabilir. Çünkü kanser olmadığınız ya da kanser riski taşımadığınız halde test sizi ileri incelemelere yönlendirebilir.

Ama her ne olursa olsun erken tanı kanser için hayat kurtarıcı bir durumdur. Unutmayın "erken tanı daha çok anı!"

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
23
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/02/2023 10:27:15 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8133

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Beslenme Davranışları
Yok Oluş
Kuş
Hormon
Makroevrim
Genetik Mühendisliği
Doğa Gözlemleri
Eşey
Antikor
Biyocoğrafya
Doğa Yasası
Böcek Bilimi
Hız
Vejetaryen
Bilim İnsanı
Besin
Köpekgil
Kozmoloji
Radyasyon
Komplo
Kromozom
Bakteri
Robot
Enerji
Epidemik
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. T. Kiriş, et al. Ülkemizde ve Dünyada Uygulanan Kanser Tarama Programları. (23 Ocak 2020). Alındığı Tarih: 3 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8133
Kiriş, H. T., Özdil, A. Ş. (2020, January 23). Ülkemizde ve Dünyada Uygulanan Kanser Tarama Programları. Evrim Ağacı. Retrieved February 03, 2023. from https://evrimagaci.org/s/8133
H. T. Kiriş, et al. “Ülkemizde ve Dünyada Uygulanan Kanser Tarama Programları.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 23 Jan. 2020, https://evrimagaci.org/s/8133.
Kiriş, Hakan Turan. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Ülkemizde ve Dünyada Uygulanan Kanser Tarama Programları.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, January 23, 2020. https://evrimagaci.org/s/8133.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.