Mutasyonlar ve Etkileri...

Bu yazının içerik özgünlüğü henüz kategorize edilmemiştir. Eğer merak ediyorsanız ve/veya belirtilmesini istiyorsanız, gözden geçirmemiz ve içerik özgünlüğünü belirlememiz için [email protected] üzerinden bize ulaşabilirsiniz.

Mutasyonların bir kısmının yararlı olduğunu yayınlarımızda sıklıkla vurguluyoruz. Popülasyonların ortamlarına doğal seçilim sayesinde adapte olduğunu daha önce söylemiştik. Bir canlı grubuna mensup bireyler arasında çevreye uyumluluk açısından farklar vardır. Bu farkların büyük bir kısmı bireylerin genetik alt yapılarından kaynaklanır. Mevcut ortamda, bazı genetik özelliklere sahip bireyler bu avantajlarından dolayı daha fazla ürerler. Bir gen versiyonunu taşıyan bireylerin daha fazla üremesi, o gen versiyonun popülasyonda yaygınlaşmasına yol açar. 

Örnekler vermek gerekirse, kutup bölgesinde yaşayan bir tavşan popülasyonunda tavşanlar arasında renk farkları olabilir. Kimisinin postu daha koyudur, kimisininki daha açık. Açık renkli olanların karlı zemin üzerindeyken avcılar tarafından fark edilme olasılıkları belirgin şekilde düşüktür. Beyaz postluların daha yüksek oranda hayatta kalmaları, sonraki nesillere daha fazla döl bırakmalarını  sağlar. Bu durumda beyaz yapan gen versiyonunun (allel) gelecek nesillerde daha yaygın olması, hatta sıklığının %100'e ulaşması beklenir. Böylece tamamı beyaz bir tavşan topluluğu oluşabilir.

Bakterilerin antibiyotiklere, virüslerin antiviral ilaçlara, mantarların antifungallere, böceklerin pestisidlere, bitkilerin herbisidlere direnç kazanması da böyle olmaktadır. İlaç verildiğinde bireylerin çoğunluğu ölür ve üreyemez. Dirençlilik özelliğini taşıyan oldukça ufak bir azınlığın hayatta kalması ve üremesi sayesinde direnç sağlayan gen versiyonu sonraki nesillere aktarılır ve dirençli ortamda yaşamaya adapte olmuş bir popülasyon kurulur.

Görüldüğü gibi doğal seçilim adaptasyonların açıklanmasında oldukça başarılıdır. Ancak doğal seçilimin devamlılık arzedebilmesi için popülasyona yeni genetik özelliklerin giriş yapması gerekir. İşte yeni genetik varyasyonun ana kaynağı genetik mutasyonlardır. Evrimsel biyolojide mutasyonun dışında da çeşitlilik mekanizmaları bulunmaktadır. Var olan gen versiyonlarının değişik çeşitlerde karılması sayesinde, çok sayıda yeni kombinasyon elde etmek mümkündür. Eşeyli üreme sırasında allelerin rastgele dağılımı, crossing-over gibi mekanizmalar yeni nesillerin ebeveynlerinin birer kopyası olmasını engellemektedir. Eşeyli ve eşeysiz üreme arasındaki en temel fark da budur.

Fakat görüldüğü gibi bu mekanizmalar, popülasyonda zaten var olan genetik varyasyonun değişik kombinasyonlarda karılarak etkisinin artırılmasını sağlarlar. Doğal seçilim ve genetik sürüklenme yeterince uzun süre devam ettiğinde bu mekanizmaların yetersiz kalacağı bilinen bir gerçektir. İşte mutasyonların, yeni gen versiyonlarının ana kaynağı olarak tanımlanmasının da altında bu gerçekler yatmaktadır. Hiç mutasyonların gelmemesi halinde, adaptasyon durma noktasına gelecektir. Doğal seçilim, ancak var olan varyasyon içinde çalışabilir, yeni varyasyonlar da rastgele genetik mutasyonlarla popülasyona giriş yapar. Ancak buradan evrimsel sürecin tamamen kör tesadüflere dayandığı sonucunu çıkarmak doğru bir tavır değildir. Mutasyonların ortaya çıkması rastgele olduğu halde, sabitlenme olasılıkları rastgele değildir. 

Yeni yazı dizimizde faydalı mutasyon kavramına akademik literatürden örnekler sunacağız. Mutasyonların nasıl faydalı olabileceğini açıklayacağız. Örneklerle dolu açıklamalarımızda antibiyotiklere, antivirallere, antifungallere, pestisidlere ve herbisidlere direnç mekanizmalarına öncelik vereceğiz. Bu örnekler arasında faydalı mutasyon kavramını popülasyon genetiği açısından da ele alacağız. Popülasyon genetiğindeki matematiksel tahminlerin deneysel evrim teknikleriyle nasıl da test edildiğini gözler önüne sereceğiz. Bundan sonraki yazılarımız makale formatında olacaktır.

Cömertliğin Evrimsel Başarısı Matematiksel Olarak Gösterildi!

Kahve Kan Şekerini Düşürüyor!

Yazar

Katkı Sağlayanlar

Çağrı Mert Bakırcı

Çağrı Mert Bakırcı

Editör

Evrim Ağacı'nın kurucusu ve idari sorumlusudur. Popüler bilim yazarı ve anlatıcısıdır. Doktorasını Texas Tech Üniversitesi'nden almıştır. Araştırma konuları evrimsel robotik, yapay zeka ve teorik/matematiksel evrimdir.

Konuyla Alakalı İçerikler
  • Anasayfa
  • Gece Modu

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim