Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?
![Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?](https://cdn.evrimagaci.org/FVEVCsyQb31rRSgA2S6Yxs1ZAjs=/250x0/storage.evrimagaci.org%2Fcontent%2F564da176-9d4a-4241-8fc1-bf468f300cca.jpeg)
Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.
Withania somnifera, halk arasında "ashwagandha" olarak bilinen Hindistan ve Orta Doğu gibi kuru ve sıcak bölgelerde yetişen odunumsu bir çalıdır.[10] Kökeni 3000 yıl öncesine dayanan bu bitki özellikle Hint geleneksel tıbbında "Ayurveda" olarak bilinen yöntemin en önemli bitkilerindendir.
Ayurveda geleneksel tıbbı, insanların sahip olduğu hastalıkları bütüncül olarak "tedavi" etmede bitkisel maddeler, diyet ve yaşam tarzı gibi elementlerin hep birlikte kullanıldığı bir yöntemdir.[2]
Pek çok Avrupa ve Batı ülkesinde ashwagandha, sağlık durumunu iyileştirmek ve sporda fiziki performansı artırmak için gıda takviyesi olarak kullanılır. FDA ise bu bitkiyi "botanik besin takviyesi" olarak sınıflandırmıştır, ülkemizde ise bu şekilde bir sınıflandırma yapılmamıştır. ABD'nin bu sınıflandırması ashwagandhayı FDA'nın onaylı ilaçlar veya tedavilerle aynı klasmanda denetlemediği anlamına gelmektedir.
Bunlar dışında çeşitli klinik araştırmalar ashwagandhanın pek çok özelliğini araştırmıştır. Bu konu hakkında en çok dikkat çeken hipotez ise bitkinin insanların strese uyum sağlamasına yardımcı olmasıdır. Bu nedenle alternatif tıbbın bir alt kategorisinde bulunan "doğal tıpçılar" bu bitkiyi "adaptojen" olarak nitelendirmişlerdir.
Yakın zamanda yayınlanan bir çalışmada ashwagandhanın stres ve kaygı semptomlarını bir miktar azalttığına yönelik sonuçlar bulunmuştur.[3] Uzmanlar bunun hipotalamus-hipofiz-adrenal üçlüsüne etki yoluyla olduğunu düşünmektedir.[4] Vücudumuz herhangi bir stres algıladığında hipotalamus tıpkı bir emir-komuta merkezi gibi davranır ve strese karşı bir tepki oluşması için birtakım reaksiyonlar başlatır. Stres esnasında avcunuzun terlemesi, sesinizin titremesi ya da endişeli olduğunuzda odaklanmakta yaşadığınız zorluk; hipotalamusun neden olduğu bazı reaksiyonlardır.
Hipotalamus, özel bir damar sayesinde hipofiz bezine "kortikotropin salgılatıcı faktör" olarak bilinen CRF kimyasalını gönderir. CRF kimyasalı ise hipofiz bezinin lise biyolojisinden aşina olduğumuz adrenokortikotropin yani ACTH salgılamasına neden olur. Bu hormon beyinden böbrek üstünde bulunan adrenal beze kadar giderek burada kortizol üretilmesini sağlar.[5] Kortizol genel olarak "stres hormonu" adıyla geçer; çünkü önemli bir sınava giderken, ay sonu kredi kartı ekstresini hatırladığımızda, topluluk karşısında konuşma yapacağımızda ya da bir mülakata gireceğimizde kandaki seviyesi artar.
Bu hipotez, ashwagandhanın hipotalamus-hipofiz-adrenal üçlüsünden birini hedef alarak kandaki kortizol seviyelerini düşürdüğü, bu sayede stresi de azalttığını savunmaktadır. Bu hipotezi destekleyen bazı klinik çalışmalar vardır, ancak bunların da kalitesi değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmalarda sayıca az katılımcı bulunması veya kontrol-deney gruplarının rastgele dağıtılması yönünden eksiklikler bulunduğu söylenebilir.
Ashwagandha'nın Popülerliği
Ashwagandha, son iki yılda Dünya genelinde hakkında çok fazla konuşma, söylenti ve fikrin yayıldığı bir bitkidir. Yıllık piyasa değeri yaklaşık olarak 42 milyon dolar olan bu bitki, supplement mağazaları veya e-ticaret sitelerinden rahatlıkla alınabilir.
- Tıbbi Amaçlarla Kullanılan Bitkisel Ürünler Güvenli mi? Tıbbi Bitkileri Alırken Nelere Dikkat Etmeliyiz?
- Kolesterolü Düşürmekte Kullanılan Lipofilik Statin, Bunama (Demans) Riskini Artırıyor Olabilir!
- Evrimin Farmakolojik Kanıtları: Antibiyotik Direnci Kazanan Bakterilere Karşı Yeni İlaçlara İhtiyaç Duyuyoruz!
Ashwagandha hakkındaki söylentilerle birlikte yaygınlaşan pek çok iddia vardır: Bunlar kan şekeri kontrolünü iyileştirebildiği, enerji seviyesini ve testosteronu artırabildiği; kaygı, stres, menopoz sorunlarını, eklem ağrısını ve tümor büyümesi gibi fizyolojik sorunları azaltabileceği yönünde iddialardır. Her ne kadar bu iddialar çok popüler olsa da bunları destekleyen kontrollü, çift-kör veya randomize çalışma bulunmamaktadır. Aksine, bazı çalışmalara göre bitki genelde vücut tarafından iyi tolere edilse de uyuşukluk ve mide rahatsızlığına sebep olabilmektedir.
Peki bu kadar ikircikli olmasına rağmen Danimarka neden Ashwagandha'yı yasakladı?[1] Bu geleneksel tıp yöntemi, bizim bilmediğimiz kadar tehlikeli ve bu yüzden mi yasaklandı? Ya da Danimarka böyle doğal bir ilacı yasaklayarak aşırı titiz mi davranıyor?
Peki Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?
Danimarka 2023 Nisan ayında, mevcut verilere göre Ashwagandha'nın güvenli bir dozunu bulmanın imkânsız olduğunu öne sürerek bitkinin kullanımını yasakladı. Bu yasak, Danimarka Teknik Üniversitesi'nin 2020 yılında Ashwagandha'nın tiroit ve seks hormonları için muhtemelen zararlı bir etkisi olduğunu ve bu bitkinin dolaylı yoldan düşüğe sebep olabileceğine dayanan raporunu da kaynak alıyordu.
Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.
Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.
Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.
Bu rapor herhangi bir çalışma sunmamakla birlikte önceki çalışma ve makalelerin nispeten bir özetini aktarmaktaydı. Bazı çalışmalara göre bitki, kemirgenlerde sperm kalitesini ve miktarını azaltırken insanlarda ise tiroit hormonlarını artırmaktaydı.[6], [7]
Tiroit hormonu seviyelerinin çok fazla artması tirotoksikoz, kalp yetmezliği ya da dehidrasyon gibi nadir ve tehlikeli olabilecek sorunlara yol açmaktadır.[8] Bu dolaylı yan etkiler her ne kadar ürkütücü olsa da bahsi geçen rapor, bitkinin doğurganlık ya da hormonlar üzerindeki etkisin çok net bir şekilde ortaya koyamamaktadır. Yazarların raporda bahsettiği vakalar çok nadirdir ve bitkinin yüksek tiroitin neden olduğu hastalıklara yol açtığını kanıtlayamamaktadır.
Düşük iddiasıyla ilgili olaraksa ashwagandhadan dolayı düşük yapan birisi olduğuna dair hiçbir klinik rapor bulunamamıştır.[9] Üniversitenin raporunda, DSÖ'nün hamilelik veya emzirme döneminde bu bitkiyi yasaklamasına yönelik atıf ile "bitkinin düşük doğum yapmak için" kullanıldığına dair birtakım bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgiler için ne kadar kaynak belirsiz olsa da geleneksel tıp yöntemi olan Ayuverda'da kullanıldığına dair birtakım söylentiler mevcuttur.
Ayrıca DSÖ'nün yazısının aksine bazı dergilerdeki makaleler bu bitkinin hamilelik döneminde kullanılmasının doğum öncesi ve sonrası sağlık için güvenli olduğunu belirtmektedir. Bu durumda Danimarka, net bir kanıt olmadığı için ashwagandhayı geleceği düşünerek yasaklamış olmalı.
Ashwagandha Tüketimi Konusunda Endişelenmeme Gerek Var mı?
Danimarkalıların bu yasağa uyup uymayacağı belirsizken, üniversitenin yayınladığı raporda yeterince kaliteli kanıt olmaması ve bitkinin düşüğe sebep olduğuyla ilgili iddialara yer vermesi insanları şüpheye düşürüyor. Avrupa İlaç Ajansı veya diğer büyük bir ilaç denetleme kurulu olan FDA ise ashwagandha konusunda herhangi bir yasak açıklamadı. Bu Danimarka'nın hatalı olduğu anlamına gelmiyor, ancak eldeki çok az veriyle bir bitkiyi yasaklamak ülkenin büyük ilaç düzenleme kurullarının bildirgelerine yeterince güvenmediği anlamına gelebilir.
Eğer ki hali hazırda ashwagandha kullanıyorsanız veya kullanmayı düşünüyorsanız, özellikle hamile veya emziren, prostat ya da testosteron sorunu olan bir bireyseniz mutlaka doktorunuza danışmanız sizin faydanıza olacaktır.
İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!
Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Soru & Cevap Platformuna Git- 6
- 1
- 1
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- 0
- Çeviri Kaynağı: McGill | Arşiv Bağlantısı
- ^ K. Knight. Eu Regulatory Update On Ashwagandha. (20 Nisan 2023). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2024. Alındığı Yer: Vitafoods Insights | Arşiv Bağlantısı
- ^ NCCIH. Ayurvedic Medicine: In Depth. Alındığı Tarih: 7 Nisan 2024. Alındığı Yer: NCCIH | Arşiv Bağlantısı
- ^ A. B. Speers, et al. (2021). Effects Of Withania Somnifera (Ashwagandha) On Stress And The Stress- Related Neuropsychiatric Disorders Anxiety, Depression, And Insomnia. Current neuropharmacology, sf: 1468-1495. doi: 10.2174/1570159X19666210712151556. | Arşiv Bağlantısı
- ^ @neurochallenged. Know Your Brain: Hpa Axis. Alındığı Tarih: 7 Nisan 2024. Alındığı Yer: @neurochallenged | Arşiv Bağlantısı
- ^ Healthy Relationships. Understanding Cortisol, The Stress Hormone. (10 Kasım 2023). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2024. Alındığı Yer: Healthy Relationships | Arşiv Bağlantısı
- ^ A. Singh, et al. (2013). Spermicidal Activity And Antifertility Activity Of Ethanolic Extract Of Withania Somnifera In Male Albino Rats. Semantic Scholar. | Arşiv Bağlantısı
- ^ K. R. Chengappa, et al. (2014). Subtle Changes In Thyroid Indices During A Placebo-Controlled Study Of An Extract Of Withania Somnifera In Persons With Bipolar Disorder. Journal of Ayurveda and integrative medicine, sf: 241. doi: 10.4103/0975-9476.146566. | Arşiv Bağlantısı
- ^ C. Blick, et al. (2023). Thyrotoxicosis. StatPearls [Internet]. | Arşiv Bağlantısı
- ^ S. Bradley. Ashwagandha During Pregnancy: Is It Safe?. (27 Haziran 2022). Alındığı Tarih: 7 Nisan 2024. Alındığı Yer: Healthline | Arşiv Bağlantısı
- ^ GKGM - Risk Değerlendirme Daire Başkanlığı. Withania Somnifera (L.) Dunal Kök Kısmının Gıdalarda Kullanımının Güvenilirliğinin Değerlendirilmesi Hakkında Bilimsel Görüş. Alındığı Tarih: 28 Nisan 2024. Alındığı Yer: Tarım ve Orman Bakanlığı Gıda ve Kontrol Genel Müdürlüğü | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?
Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:
kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci
Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/09/2024 02:17:55 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17270
İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.
This work is an exact translation of the article originally published in McGill. Evrim Ağacı is a popular science organization which seeks to increase scientific awareness and knowledge in Turkey, and this translation is a part of those efforts. If you are the author/owner of this article and if you choose it to be taken down, please contact us and we will immediately remove your content. Thank you for your cooperation and understanding.