Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?

Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?
4 dakika
3,793
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Withania somnifera, halk arasında "ashwagandha" olarak bilinen Hindistan ve Orta Doğu gibi kuru ve sıcak bölgelerde yetişen odunumsu bir çalıdır.[10] Kökeni 3000 yıl öncesine dayanan bu bitki özellikle Hint geleneksel tıbbında "Ayurveda" olarak bilinen yöntemin en önemli bitkilerindendir.

Ayurveda geleneksel tıbbı, insanların sahip olduğu hastalıkları bütüncül olarak "tedavi" etmede bitkisel maddeler, diyet ve yaşam tarzı gibi elementlerin hep birlikte kullanıldığı bir yöntemdir.[2]

Pek çok Avrupa ve Batı ülkesinde ashwagandha, sağlık durumunu iyileştirmek ve sporda fiziki performansı artırmak için gıda takviyesi olarak kullanılır. FDA ise bu bitkiyi "botanik besin takviyesi" olarak sınıflandırmıştır, ülkemizde ise bu şekilde bir sınıflandırma yapılmamıştır. ABD'nin bu sınıflandırması ashwagandhayı FDA'nın onaylı ilaçlar veya tedavilerle aynı klasmanda denetlemediği anlamına gelmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

Bunlar dışında çeşitli klinik araştırmalar ashwagandhanın pek çok özelliğini araştırmıştır. Bu konu hakkında en çok dikkat çeken hipotez ise bitkinin insanların strese uyum sağlamasına yardımcı olmasıdır. Bu nedenle alternatif tıbbın bir alt kategorisinde bulunan "doğal tıpçılar" bu bitkiyi "adaptojen" olarak nitelendirmişlerdir.

Yakın zamanda yayınlanan bir çalışmada ashwagandhanın stres ve kaygı semptomlarını bir miktar azalttığına yönelik sonuçlar bulunmuştur.[3] Uzmanlar bunun hipotalamus-hipofiz-adrenal üçlüsüne etki yoluyla olduğunu düşünmektedir.[4] Vücudumuz herhangi bir stres algıladığında hipotalamus tıpkı bir emir-komuta merkezi gibi davranır ve strese karşı bir tepki oluşması için birtakım reaksiyonlar başlatır. Stres esnasında avcunuzun terlemesi, sesinizin titremesi ya da endişeli olduğunuzda odaklanmakta yaşadığınız zorluk; hipotalamusun neden olduğu bazı reaksiyonlardır.

Hipotalamus, özel bir damar sayesinde hipofiz bezine "kortikotropin salgılatıcı faktör" olarak bilinen CRF kimyasalını gönderir. CRF kimyasalı ise hipofiz bezinin lise biyolojisinden aşina olduğumuz adrenokortikotropin yani ACTH salgılamasına neden olur. Bu hormon beyinden böbrek üstünde bulunan adrenal beze kadar giderek burada kortizol üretilmesini sağlar.[5] Kortizol genel olarak "stres hormonu" adıyla geçer; çünkü önemli bir sınava giderken, ay sonu kredi kartı ekstresini hatırladığımızda, topluluk karşısında konuşma yapacağımızda ya da bir mülakata gireceğimizde kandaki seviyesi artar.

Bu hipotez, ashwagandhanın hipotalamus-hipofiz-adrenal üçlüsünden birini hedef alarak kandaki kortizol seviyelerini düşürdüğü, bu sayede stresi de azalttığını savunmaktadır. Bu hipotezi destekleyen bazı klinik çalışmalar vardır, ancak bunların da kalitesi değişkenlik göstermektedir. Bu çalışmalarda sayıca az katılımcı bulunması veya kontrol-deney gruplarının rastgele dağıtılması yönünden eksiklikler bulunduğu söylenebilir.

Tüm Reklamları Kapat

Ashwagandha'nın Popülerliği

Ashwagandha, son iki yılda Dünya genelinde hakkında çok fazla konuşma, söylenti ve fikrin yayıldığı bir bitkidir. Yıllık piyasa değeri yaklaşık olarak 42 milyon dolar olan bu bitki, supplement mağazaları veya e-ticaret sitelerinden rahatlıkla alınabilir.

Ashwagandha hakkındaki söylentilerle birlikte yaygınlaşan pek çok iddia vardır: Bunlar kan şekeri kontrolünü iyileştirebildiği, enerji seviyesini ve testosteronu artırabildiği; kaygı, stres, menopoz sorunlarını, eklem ağrısını ve tümor büyümesi gibi fizyolojik sorunları azaltabileceği yönünde iddialardır. Her ne kadar bu iddialar çok popüler olsa da bunları destekleyen kontrollü, çift-kör veya randomize çalışma bulunmamaktadır. Aksine, bazı çalışmalara göre bitki genelde vücut tarafından iyi tolere edilse de uyuşukluk ve mide rahatsızlığına sebep olabilmektedir.

Peki bu kadar ikircikli olmasına rağmen Danimarka neden Ashwagandha'yı yasakladı?[1] Bu geleneksel tıp yöntemi, bizim bilmediğimiz kadar tehlikeli ve bu yüzden mi yasaklandı? Ya da Danimarka böyle doğal bir ilacı yasaklayarak aşırı titiz mi davranıyor?

Peki Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?

Danimarka 2023 Nisan ayında, mevcut verilere göre Ashwagandha'nın güvenli bir dozunu bulmanın imkânsız olduğunu öne sürerek bitkinin kullanımını yasakladı. Bu yasak, Danimarka Teknik Üniversitesi'nin 2020 yılında Ashwagandha'nın tiroit ve seks hormonları için muhtemelen zararlı bir etkisi olduğunu ve bu bitkinin dolaylı yoldan düşüğe sebep olabileceğine dayanan raporunu da kaynak alıyordu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Bu rapor herhangi bir çalışma sunmamakla birlikte önceki çalışma ve makalelerin nispeten bir özetini aktarmaktaydı. Bazı çalışmalara göre bitki, kemirgenlerde sperm kalitesini ve miktarını azaltırken insanlarda ise tiroit hormonlarını artırmaktaydı.[6], [7]

Tiroit hormonu seviyelerinin çok fazla artması tirotoksikoz, kalp yetmezliği ya da dehidrasyon gibi nadir ve tehlikeli olabilecek sorunlara yol açmaktadır.[8] Bu dolaylı yan etkiler her ne kadar ürkütücü olsa da bahsi geçen rapor, bitkinin doğurganlık ya da hormonlar üzerindeki etkisin çok net bir şekilde ortaya koyamamaktadır. Yazarların raporda bahsettiği vakalar çok nadirdir ve bitkinin yüksek tiroitin neden olduğu hastalıklara yol açtığını kanıtlayamamaktadır.

Düşük iddiasıyla ilgili olaraksa ashwagandhadan dolayı düşük yapan birisi olduğuna dair hiçbir klinik rapor bulunamamıştır.[9] Üniversitenin raporunda, DSÖ'nün hamilelik veya emzirme döneminde bu bitkiyi yasaklamasına yönelik atıf ile "bitkinin düşük doğum yapmak için" kullanıldığına dair birtakım bilgiler bulunmaktadır. Bu bilgiler için ne kadar kaynak belirsiz olsa da geleneksel tıp yöntemi olan Ayuverda'da kullanıldığına dair birtakım söylentiler mevcuttur.

Ayrıca DSÖ'nün yazısının aksine bazı dergilerdeki makaleler bu bitkinin hamilelik döneminde kullanılmasının doğum öncesi ve sonrası sağlık için güvenli olduğunu belirtmektedir. Bu durumda Danimarka, net bir kanıt olmadığı için ashwagandhayı geleceği düşünerek yasaklamış olmalı.

Ashwagandha Tüketimi Konusunda Endişelenmeme Gerek Var mı?

Danimarkalıların bu yasağa uyup uymayacağı belirsizken, üniversitenin yayınladığı raporda yeterince kaliteli kanıt olmaması ve bitkinin düşüğe sebep olduğuyla ilgili iddialara yer vermesi insanları şüpheye düşürüyor. Avrupa İlaç Ajansı veya diğer büyük bir ilaç denetleme kurulu olan FDA ise ashwagandha konusunda herhangi bir yasak açıklamadı. Bu Danimarka'nın hatalı olduğu anlamına gelmiyor, ancak eldeki çok az veriyle bir bitkiyi yasaklamak ülkenin büyük ilaç düzenleme kurullarının bildirgelerine yeterince güvenmediği anlamına gelebilir.

Eğer ki hali hazırda ashwagandha kullanıyorsanız veya kullanmayı düşünüyorsanız, özellikle hamile veya emziren, prostat ya da testosteron sorunu olan bir bireyseniz mutlaka doktorunuza danışmanız sizin faydanıza olacaktır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
16
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 6
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: McGill | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/07/2024 17:11:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/17270

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Element
Venüs
Haber
Köpekgil
Doğru
Elementler
Evrim Ağacı
Elektrik
Diş Gelişimi
Nöronlar
Beyin
Abd
Yörünge
Kertenkele
Su
Gazetecilik
Müzik
Elektromanyetik
Evrimsel Süreç
Evrim Teorisi
Dünya Dışı Yaşam
Hücre
Aşı
Beslenme Davranışı
Kalıtım
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. McKeown, et al. Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?. (13 Mayıs 2024). Alındığı Tarih: 22 Temmuz 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/17270
McKeown, M., Basmacı, T., Alparslan, E. (2024, May 13). Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?. Evrim Ağacı. Retrieved July 22, 2024. from https://evrimagaci.org/s/17270
M. McKeown, et al. “Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Taha Basmacı, Evrim Ağacı, 13 May. 2024, https://evrimagaci.org/s/17270.
McKeown, Maya. Basmacı, Taha. Alparslan, Eda. “Ashwagandha Nedir? Danimarka Ashwagandha'yı Neden Yasakladı?.” Edited by Eda Alparslan. Translated by Taha Basmacı. Evrim Ağacı, May 13, 2024. https://evrimagaci.org/s/17270.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close