Maymunların Kurtlarla Olan İttifakı, İnsanların Kurtları Evcilleştirmesiyle Benzerlikler Taşıyor!

Maymunların Kurtlarla Olan İttifakı, İnsanların Kurtları Evcilleştirmesiyle Benzerlikler Taşıyor!
Yazar Bob Holmes Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
2 dakika
3,049 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Doğu Afrika'nın yüksek dağlarındaki otlaklarda Etiyopya kurtları ve gelada maymunları barış içinde yaşıyor. Bir babun türü olan geladalar, yanıbaşlarında dolaşan kurtları hoşgörü ile karşılarken, kurtlar da yavru geladaları avlamak yerine maymunlar etraftayken daha kolay avlayabildikleri kemirgenleri tercih ediyor.

New Hampshire'daki Dartmouth Kolejinde primatolog olarak görev yapan Vivek Venkataraman'ın, kuzey-merkezi Etiyopya'daki Guassa Platosu'nda çalışmalar yaparken gözlemlediği bu olağandışı birliktelik, köpeklerin insanlar tarafından evcilleştirilme şekli ile benzerlikler gösteriyor. İnsanların köpekleri vahşi kurtlardan nasıl evcilleştirerek evrimleştirdiğini buraya tıklayarak öğrenebilirsiniz.

Kurtlar, ara sıra, en az geladalar kadar büyük olan koyun ve keçileri avlasa da, normal şartlarda maymunlara saldırmıyorlar ve maymunlar da bunun farkında gibi görünüyor; çünkü kurtlardan kaçmıyorlar. Venkataraman şöyle söylüyor:  "Bir kurt ve bir gelada arasında bir ya da iki metre mesafe olsa da, iki saatlik bir süre kadar birbirlerini tamamen görmezden geldiklerini görebilirsiniz." 

Reklamı Kapat

Kurtları görmelerinin aksine geladalar, kendilerine dostça yaklaşmayan ve sıklıkla geladaları avlayan vahşi köpekleri gördüklerinde hızla kayalıklara doğru kaçıyorlar. Venkataraman'ın gözlemine göre kurtlar 600 ila 700 arası bireyden oluşan gruplar halinde otlayan maymun sürüsünün arasından yürürken tehdit oluşturmayacak biçimde hareket etmeye özen gösteriyor. Bir yandan kemirgenleri avlarken bir yandan da yavaş ve sakin hareketler sergileyen kurtlar, avlanırken yaptıkları zigzag biçiminde koşma hareketinden de kaçınıyorlar.

Kurtların bu davranışları da geladalarla kasıtlı bir anlaşma içerisinde olduklarına işaret ediyor. Venkataraman, kurtların gelada gruplarının arasına girmek için kemirgenlerin en aktif olduğu öğle saatlerini seçmesinin sebebinin, geladaların, kurtların birincil avı olan kemirgenleri yakalamayı kolaylaştırması olduğu çıkarımını yapıyor.

Venkataraman ve arkadaşları kurtları ayrı ayrı olarak 17 gün takip ederek onların her kemirgen avlama denemesini ve başarısını kaydetti. Kurtlar, gelada bölgesindeki av denemelerinde yüzde 67 oranında başarı sağlarken kendi başlarına sadece yüzde 25 başarı sağlayabilmişler. Kurtları gelada bölgesinde daha başarılı birer avcı yapanın ne olduğu henüz belli değil. Venkataraman'a göre maymunların otlarken kemirgenleri yuvalarından çıkmaya zorlaması bu başarının sebeplerinden biri olabilir. Diğer olası bir sebep ise kurtlarla neredeyse aynı boyut ve renkte olan geladaların kemirgenleri şaşırtarak kurtların onlara farkedilmeden yaklaşmasına imkan vermesi. Tehlike altındaki Etiyopya kurtları üzerine çalışmalar yapan ve Oxford Üniversitesi'nde koruma biyologu olan Claudio Sillero şöyle söylüyor: "Geladaları mobil kamuflaj olarak düşünmek mümkün; kurtlar sürü içinde saklanma imkanı buluyor."

Bu anlaşma ne şekilde işliyor olursa olsun, kurtlara avlanma konusunda o kadar fazla katkı sağlıyor olmalı ki kurtlar neredeyse hiçbir zaman tahrike kapılıp geladalardan hızlıca bir ısırık almaya çalışmıyor. Venkataraman sadece bir kez bir kurdun yavru bir geladayı avlamaya çalıştığına ancak diğer maymunların hemen ona saldırdığına, yavruyu bırakmaya zorladıklarına ve o kurdun geri dönmesine izin vermediklerine şahit olmuş.

Kurtlar, geladalar dışında diğer türler ile yaptığı anlaşmalardan da fayda sağlıyor. Örneğin Sillero'nun gözlemine göre

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

kurtlar, kemirgenleri avlamayı kolaylaştırdığı için sığırların otladığı alanların çevrelerinde de avlanıyorlar. Montreal,

Kanada'daki McGill Üniversitesinde primatolog olan Colin Chapman'a göre başka yırtıcılar da kimse farkında olmadan bu tür

anlaşmalar yapıyor olabilir. Chapman şöyle söylüyor: "Yırtıcılar genelde insanlar tarafından korkutulduğu için fazla gözlemlemedik ancak bu anlaşmalar oldukça yaygın olabilir."

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Umut Verici! 1
  • Tebrikler! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: New Scientist | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/10/2021 18:09:21 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/3695

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Teknoloji
Aslan
Evrim Kuramı
İklim Değişikliği
Olasılık
Ses Kaydı
Evrim Ağacı Duyurusu
Cansız
Zooloji
Antikor
İnsanlık
Farmakoloji
Beyaz
Uçuş
Virüs
Yumurta
Kertenkele
Maske Takmak
Yağ
Dünya Dışı Yaşam
Eşey
Duygu
Kara Delik
Anne
Araştırma
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın