Gece Modu

Bu yazı, Phys.org isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 5 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Oxford Üniversitesi’nde bulunan Sinirsel Devreler ve Davranış Merkezi’nde yapılan bir araştırma, meyve sineklerinin harekete geçmeden önce “düşündüğünü” gösterdi. Sinir bilimi uzmanları meyve sineklerinin daha zor kararları daha uzun sürelerde aldığını gösterdi. 

Yapılan deneyde meyve sineklerinden bir kokunun çok yakın konsantrasyonlarını ayırt etmeleri istendi ve ortaya çıkan sonuca göre araştırmacılar; meyve sineklerinin içgüdüsel veya bir dürtüyle hareket etmedikleri, onun yerine seçim yapmadan önce ortaya çıkıp bilgileri çevreden topladıklarını keşfetti.

Bir karara varmadan önce var olan bilgileri ve verileri bir araya getirmek yüksek zekâ seviyesinin bir işareti olarak düşünülürdü tıpkı primatlarda ve insanlarda olduğu gibi. Bu yeni araştırmayı laboratuvarında yürüten Profesör Gero Miesenböck şöyle söylüyor:

Otomatik sinirsel uyarıların dışındaki hareket özgürlüğü, bilincin veya zekânın işareti olarak düşünülür. Araştırma sonucunda bulduklarımız, meyve sineklerinin sürpriz bir şekilde daha önce gözden kaçan bir zihinsel kapasiteye sahip olduklarını gösteriyordu.

Araştırmacılar ayrıca yaklaşık 200 kadar nöronda aktif olan FoxP geninin meyve sineklerinin beynindeki karar verme mekanizmasında rol aldığını gösterdi. 

Araştırma grubu sonuçları Science dergisinde yayınladı. Bu grup ayrıca the Welcome Trust, the Gatsby Yardım Vakfı, Amerika Ulusal Sağlık Enstitüsü ve Oxford Martin Okulu tarafından finansal olarak desteklendi. 

Araştırmacılar, daha önce belirli bir koku konsantrasyonundan kaçması öğretilen Drosophila meyve sineklerini dar bir odanın karşılıklı iki ucunda üretilen bir kokunun farklı konsantrasyonları arasında seçim yaparken gözlemlediler.

Kokunun konsantrasyon miktarları birbirinden çok farklı olduğunda ve buna bağlı olarak birbirinden ayırt etmesi kolay olduğunda, sinekler çok hızlı karar vererek neredeyse her seferinde odanın doğru tarafına hareket etmişlerdi. Koku konsantrasyonları birbirine çok yakın ve ayırt edilmesi zor olduğunda, sineklerin karar verme süresi daha uzun oluyordu ve daha fazla yanlış karar alıyorlardı.

Araştırmacılar, insanlarda ve primatlardaki karar alma mekanizmasını açıklayabilmek için geliştirilen matematiksel modellerin meyve sineklerinin davranışları ile uyumlu olduğunu keşfettiler. Bilim insanları, koku konsantrasyonlarını birbirinden ayırt etmenin zor olduğu ortamlarda, FoxP adı verilen gende mutasyona sahip meyve sineklerinde normal olanlarla karşılaştırıldığında karar verme süresinin uzadığı ve kararsız hale geldiklerini tespit ettiler. 

Araştırmacılar, meyve sineklerinin beyninde bulunan 200.000 nörondan 200 nöronluk bir kümede aktif olarak görev yapan FoxP geninin izini sürdüler. Sinekler, bu nöronları aynı zamanda karar vermeden önce ipucu toplama sürecinde de kullanıyorlardı. Çalışmanın başyazarı olan Dr. Shamik DasGupta şöyle açıklıyor: 

Karar almadan önce, beyinde bulunan devreler, bilgileri tıpkı bir kovanın suyu topladığı gibi toplar. Toplanan veriler belli bir seviyeye ulaştığında, karar alma mekanizması tetiklenir. FoxP geni hasarlı olduğunda ise kovaya gelen bilgi akışı ya damla damla gelmeye başlayarak yavaşlar ya da kova sızdırmaya başlar.

İnsanlarda dört adet bağlantılı FoxP geni bulunurken meyve sineklerinde bu genden sadece bir tane bulunuyor. İnsanlardaki FoxP1 ve FoxP2 genleri daha önce dil ve bilinç gelişimiyle ilişkilendirilmişti. Ayrıca bu genlerin piyano çalmak gibi dizisel hareketleri öğrenme yeteneğiyle de ilişkisi olduğu saptanmıştı. Profesör Miesenböck şöyle söylüyor: 

FoxP geninin neden bu kadar çeşitli zihinsel süreçlerde (dil, karar verme, motor öğrenme) karşımıza çıktığını bilmiyoruz, fakat bir özellik tüm bu süreçlerde ortak; hepsi zamanla gelişebiliyor. FoxP, beyindeki zamansal dizilerin üretim ve işleyiş kapasitesinin birbiriyle bağlanabilmesi için önemli olabilir.

Profesör Miesenböck ekliyor: 

FoxP bir ‘dil geni’, bir ‘karar verme geni’ hatta bir ‘zamansal işleme’ ya da bir ‘zekâ geni’ değildir. Bunlar gibi herhangi bir tanımlama da muhtemelen yanlış olacaktır. FoxP, bu süreçleri içeren beyin devrelerini anlamamız için bir araç olacaktır. Bu gen, şimdiden beynimizdeki karar verme mekanizması için önemli bir yeri bilmemizi sağladı.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Çeviri Kaynağı: Phys.org
  • S. DasGupta. (2014). Foxp Influences The Speed And Accuracy Of A Perceptual Decision In Drosophila. Science, sf: 901-904.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/12/2019 12:27:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2524

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Soru Sorun!
Öğrenmeye Devam Edin!
Evrim Ağacı %100 okur destekli bir bilim platformudur. Maddi destekte bulunarak Türkiye'de modern bilimin gelişmesine güç katmak ister misiniz?
Destek Ol
Gizle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Bilim insanları doğru cevapları veren kişiler değil, doğru soruları soran kişilerdir.”
Claude Levi-Strauss
Geri Bildirim Gönder