Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu içerik, Evrim Ağacı'nın Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır. Yaşam Ağacı projesinin amacı, başta Türkiye'de bulunan türleri, Türkiye'deki doğa gözlemcilerimizin özgün fotoğraf ve video içerikleri ışığında, evrimsel akrabalık ilişkilerine uygun bir şekilde filogenetik bir ağaç üzerinde kategorize etmek, nihayetinde ise Dünya'daki tüm türleri yavaş yavaş Yaşam Ağacı'na eklemektir.

Bu yazı, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Aile fotoğrafı.
Aile fotoğrafı.
Süha Derbent

Gözlem Bilgileri

Süha Derbent'in Evrim Ağacı projesi olan Yaşam Ağacı'na katkı sağladığı muhteşem kolobus maymunları. Görüntüde, kolobus maymunu türü olan bir grup mantolu geriza (Colobus guereza) ailesine tanıklık ediyorsunuz.

Tanım ve Genel Bilgiler

Siyah ve beyaz renkte olan Colobus cinsi kolobus maymunlarında toplam 5 tür bulunur. Görüntüdeki mantolu kolobus veya mantolu geriza isimli Colobus guereza türüdür. Ayrıca bu türde yaklaşık 8 alt tür tanımlanmıştır. Diğer bir adları Abyssinian kolobus maymunudur. Gebelik süreleri yaklaşık 5 aydır. Renklerinin siyah-beyaz olmasına karşın, yeni doğanlar tamamen beyazdır. Doğumdan yaklaşık 3-4 ay sonra siyah kıllar çıkmaya başlar. Diğer primatlardan ayrılan en önemli farklılıkları, körelmiş başparmaklarının adeta yokmuş gibi çok kısa olması. İsmini, sırtın yanlarından uzayan beyaz kıllardan alır. Çünkü bu kıllar adeta bir manto gibidir. Yüzlerinde "üzgün" ifadesi varmış gibi gözükse de, bu antropomorfizm kaynaklıdır. Yani insana özgü mimikleri başka maddelere yansıtmak, antropomorfize etmekten kaynaklanır.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Evrimsel olarak Piliocolobus cinsi ile yakın akrabadırlar. İnsanlar ve şempanzeler gibi kuru burunlu primatlar olan Haplorhini alt takımında sınıflandırılırlar. Kuru burunlu primatların en temel ayırt edici özellikleri, isimlerinden de anlaşılabileceği gibi köpekgillere benzeyen ıslak burunlu primatların aksine burunlarının kuru yapıda olmasıdır. Kuru burunlu primatlar ile ıslak burunlu primatlar birbirlerinden 65 milyon yıl kadar önce ayrılmışlardır. Ayrıca bu primatlar C vitaminini üretebilecek enzimleri yitirmişlerdir; dolayısıyla bu vitamini diyetleri yoluyla almak zorundadırlar. Islak (kıvrık) burunlu primat kardeşlerine kıyasla rinaryum adı verilen burun dokusunu yitirmişlerdir; bunun yerine üst dudak evrimleşmiştir - ve üst dudakları doğrudan burna veya damağa bağlı değildir. Bu sayede kuzenlerine göre çok daha fazla sayıda yüz ifadesi üretebilmeye başlamışlardır. Ayrıca kuru burunlu primatların beyin-vücut oranı da kuzenlerine göre daha büyüktür.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Eski Dünya içerisinde Orta ve Batı Afrika'da endemik yaşarlar. Afrika'nın genellikle ekvatoral bölgesine denk gelir. Bu bölgelerdeki tropikal iklimleri ve ormanlık alanları tercih ederler.

Farklı bir açıdan.
Farklı bir açıdan.
Süha Derbent

Davranış ve Etoloji

Aileler ve gruplar halinde yaşarlar. Gruplarda genellikle 3-15 birey bulunur. Bu bireyler arasında genellikle tek lider erkek vardır. Sıkça evlat edindikleri gözlemlenmiştir. Yani diğer gruplardan ayrılmış, kayıp çocukları sahiplenirler ve onlarla ilgilenirler. Bu da empati ve yas duygularının bilişsel yetenekleri arasında önemli bir yer tuttuğunu göstermektedir. Çok gür kükremeleri vardır. Bu sayede gür ağaçlık ormanlarda iletişim kurabilmektedirler.

Diyet ve Metabolizma

Geviş getiren memelilerin sindirim sistemlerine benzer bir gastrointestinal sisteme sahip olmalarından ötürü genellikle otçul diyet sahibidirler. Primatlar arasında kısmen farklı sindirim sistemleri sayesinde diğer primatların bulunamadığı ekolojik nişlere yerleşebildiler. Fakat gerektiğinde bitki tohumlarını ve eklembacaklıları da yiyebilirler.

Avcı kuşlar ve şempanze, leopar gibi memelilerin sevdiği avlar arasındadırlar. Şempanzeler, genellikle bitki-temelli besinlerle, örneğin meyvelerle beslenmeleriyle bilinirler. Gerçekten de diyetlerinin büyük bir çoğunluğu otçul besinlerle doludur. Ancak şempanzeler, otçul hayvanlar değildir! Bizler gibi, hepçil hayvanlardır: Yani hem et yiyebilirler, hem de ot... Üstelik bu, öyle böcek veya küçük memeliler yemekle sınırlı da değildir! Şempanze kuzenlerimiz, organize gruplar halinde kolobus maymunları gibi diğer maymunları avlamaktadırlar! Sürüler halinde avlanan şempanzelerden söz ediyoruz. Planet of the Apes tarzı görüntüler aklınıza geliyorsa, yanılmıyorsunuz.

İnsanlarla Etkileşim ve Kültürel Referanslar

Ne yazık ki eti ve derisi için sık sık insanlar tarafından avlanılır.

Etimoloji

Colobus teriminin kökeni Yunanca κολοβός yani kolobós'tan gelir. Anlamı ise "kesik" veya "kütük" demektir. Bu da başparmaklarının körelmiş olmasına ithafen verilmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Uyarı: Bu içerikteki görseller, vahşiyaşam fotoğrafçısı Süha Derbent tarafından, Evrim Ağacı'nın "Yaşam Ağacı" projesi için hibe edilmiştir. Fotoğrafların izinsiz olarak kopyalanması, dağıtılması ve kullanılması kesinlikle yasaktır. Tüm hakları saklıdır.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • Çağrı Mert Bakırcı. Kuzenlerimizin Et Tüketimi Ve Avlanma Taktikleri. (2018, Ağustos 14). Alındığı Tarih: 14 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Evrim Ağacı | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Colobus Monkey. (2018, Ağustos 14). Alındığı Tarih: 14 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Mantled Guereza. (2018, Ağustos 14). Alındığı Tarih: 14 Ağustos 2018. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/07/2020 09:54:58 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7360

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Uçuş
Biliş
Salgın
İnsan Türü
Mutasyon
Gen
Uçma
Öğrenme
Mikoloji
Böcekler
Kan
Yumurta
Gazetecilik
Doğa Yasası
Genel Halk
Türleşme
Sahtebilim
Mitler
Parazit
Küresel Salgın
Abd
Kemik
Avrupa
Film
Radyasyon
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Eğer sıfırdan bir elma yaratmak isterseniz, Evren'i baştan yaratmanız gerekir!”
Carl Sagan
Geri Bildirim Gönder