Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Vervet Maymunu (Chlorocebus pygerythrus)

Vervet Maymunu (Chlorocebus pygerythrus) Vervet Maymunları
8 dakika
2,736
  • Primatoloji
  • Taksonomi
Vervet Maymunu
  • Bilimsel Adı Chlorocebus pygerythrus
  • Halk Arasındaki Türkçe Adı Vervet Maymunu
  • Halk Arasındaki İngilizce Adı Vervet Monkey
Taksonomi
  • Bu içerik, Evrim Ağacı'nın tür gözlemleri ve türlere dair bilgileri barındıran Yaşam Ağacı projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Vervet maymunları (Chlorocebus pygerythrus), uzun kuyruklara sahip bir primat türüdür. Dişilerde kuyruk uzunluğu 50-65 cm iken erkeklerde ise 60-75 cm'dir. Yetişkin bir erkek vervet maymunu, 100-130 cm uzunluğunda ve 4-8 kg ağırlığındayken yetişkin dişi, 95-110 cm uzunluğunda ve 3,5-5 kg aralığındadır. Genellikle ağaçlarda uyurlar fakat beslenmek ve sosyal amaçlar için yerde de zaman geçirirler. İki ayak üzerinde durabilirler. Özellikle bir şeye dikkat kesildiklerinde veya tımarlanırken iki ayak üzerinde durdukları görülebilir. Yetişkin vervet erkekleri, oldukça dikkat çekici, turkuaz renkte genitallere sahiptirler. Ortalama 15-20 yıl yaşarlar.

Evrimsel Tarih ve Taksonomi

Vervet maymunları (Chlorocebus pygerythrus), "yeşil maymun" anlamına gelen Chlorocebus cinsinin altında yer alan bir eski dünya maymun türüdür. Bununla birlikte altı türe ayrılan Chlorocebus cinsinin tamamı da (Chlorocebus aethiops, Chlorocebus cynosuros, Chlorocebus djamdjamensis, Chlorocebus sabaeus ve Chlorocebus pygerythrus), genel olarak "vervet" olarak da adlandırılmaktadır. Türün konumu tartışmalı olduğundan bazı yerlerde, Cercopithecus pygerythrus olarak sınıflandırıldığı da görülmektedir.

Ekolojik Dağılım ve Habitat

Orta ve Güney Afrika'da doğal yaşam alanları olan vervetler, bazı Asya ülkelerinde de görülmektedir. Hem arboreal (ağaçlarda yaşayan) hem de terrestrial (karada yaşayan) hayvanlardır. Ormanlık ve çalılık alanlarda yaşadıkları gibi köy ve kasabalara yakın alanlarda da yaşayabilirler. Bu açıdan habitat yelpazeleri oldukça geniştir.

Vervet Maymunları uzun kuyruklara sahiptir
Vervet Maymunları uzun kuyruklara sahiptir
Elif Karakoç, Güney Afrika

Popülasyon ve Koruma Statüsü

Vervet maymunları, IUCN listesine gore "en az tehlikede olan tür" statüsünde yer almaktadır; fakat popülasyon sayısı giderek düşmektedir. Afrika çalılıklarından veya ormanlarından çıkıp köy yaşamına bile adapte olan vervet maymunları bulunmaktadır. Ne yazık ki maymunların bu alanlarda yaşaması, insan-maymun ilişkisi açısından zararları da beraberinde getirmektedir. İnsanlar ile aynı besinleri tüketebildikleri için tarım alanlarına girip beslenebilirler. Bununla birlikte, turistlerin ellerindeki yiyecekleri çaldıkları da bilinmektedir. Özellikle Afrika kıtasında, yerleşim alanlarına yakın yaşayan vervetler, insanların yiyeceklerini çaldıkları için kötü bir üne sahiptirler.

Bu Reklamı Kapat

Davranış ve Etoloji

Sosyal ve Cinsel Yaşam

Vervet maymunları, gruplar halinde yaşarlar. Gruptaki birey sayısı 8'den başlayarak 100'e kadar çıkabilir. Bu gruplar, genellikle farklı ailelerden ve gruba göç eden yetişkin erkeklerden oluşur. Bir aile ise genellikle yetişkin dişiler, onların yavruları ve gençlerden oluşur. Yetişkin erkekler genellikle grubun biraz daha dışında bulunurken gençler ve yetişkin dişiler birbirlerine daha yakın bulunurlar. Çiftleşme döneminde ise yetişkin erkekler, grubun merkezinde daha çok yer almaya başlar. Vervet maymunları, tek eşli değillerdir; farklı partnerler ile çiftleşebilirler. Yaklaşık 7 aylık bir hamilelik süresi olan dişiler, bebeklerine karşı oldukça korumacıdır.

Yetişkin erkek vervet maymunlarında, mastürbasyon davranışı gözlemlemek mümkündür
Yetişkin erkek vervet maymunlarında, mastürbasyon davranışı gözlemlemek mümkündür
Elif Karakoç, Güney Afrika

Anneler, bebeklerini 1 yaşına kadar emzirirler. Bu yaşa kadar bebekler, annelerine oldukça bağlıdır. Fakat bu süreçte, gruptaki diğer dişiler de bebeklerle ilgilenebilir. Her ne kadar diğer yetişkin dişiler bebekleri tımarlama, taşıma gibi aktivitelerde yer alsa da bebekler yalnızca annelerinden süt emer. Süt emme, ortalama olarak bir yaşından sonra sona erer. Bu süreçten sonra bebekler, daha bağımsız hale gelir. Gençlik dönemindeki dişiler 4 yaşına geldiklerinde veya bebek sahibi olduklarında erişkinliğe geçmiş sayılırlar. Özellikle 4 yaşına yaklaşan genç dişiler, bebeklerle ilgilenmeye (kucaklama, tımarlama, çağrılara cevap verme) başlar. Ekekler 4 yaşına geldiklerinde ise sub-adult kategorisinde yer alırlar. Bu yaşta, gruplarından ayrılıp (İng: "disperse") başka gruplara katılırlar. Dişiler ise genellikle hep aynı grupta kalır.

Anne vervet, bebeğini kucağında taşıyor
Anne vervet, bebeğini kucağında taşıyor
Elif Karakoç, Güney Afrika

Tımarlama

Tımarlama, sosyal yaşamın büyük bir parçasıdır. Bir bireyin, diğeri üzerindeki kene vb. parazitleri ayıklama işlemine tımarlama denir. Yalnızca aile içerisinde değil, grubun tüm bireyleri arasında hatta gruplar arasında bile görülür. Tımarlama yalnızca karşılıklı menfaat işlemi (temizlenme ve temizleme) değil, aynı zamanda bir iletişim çeşididir. Vervet maymunlarında bulunan sosyal hiyerarşi ve ilişkiler, tımarlamada kendini göstermektedir. Örneğin dominant olan dişi, genellikle gruptaki tüm bireyler tarafından tımarlanırken daha düşük statüye sahip olan birey, diğer maymunlar tarafından daha az tımarlanır. Bu yüzden statü değişimleri ve bireylerin birbirine olan yaklaşımı da kendini en çok tımarlamada belli eder. Bunun dışında tımarlama, grubun stres seviyesini azaltmada ve ödüllendirmede de kullanılır. Başka bir vervet grubu ile karşılaşma esnasında ve sonrasında aynı gruptaki bireylerin birbirlerini aynı anda tımarladığı gözlemlenmiştir. Bu tür stresli zamanlarda kendini kaşıma eylemi de ayrıca artar. Aynı zamanda bu karşılaşmalar sırasında, alan savunması yapan ve kendini gösteren bireyler, diğer bireyler tarafından tımarlanarak ödüllendirilir. Bu tür ödüllendirmeler, grup içi anlaşmazlıklar sonrasında da birbirini destekleyen bireyler arasında kendini gösterir. Sonuç olarak tımarlama, sosyal ilişkilerin biçimlenmesinde ve dışavurumunda büyük bir rol oynar.

Tımarlama işlemi
Elif Karakoç, Güney Afrika

İletişim

Vervet maymunları ile ilgili en ilginç özelliklerden biri de kompleks iletişim yetenekleridir. Özellikle Vervet maymunlarının alarm çağrıları üzerine birçok çalışma yapılmıştır. Bu çalışmalar sonucunda, vervet maymunlarının farklı avcı türleri için farklı alarm çağrıları kullandıkları gözlemlenmiştir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Vervet maymunlarını avlayabilecek çok sayıda yırtıcı kuş ve avcı hayvan vardır. Ayrıca bölgelerinde, onları avlayamayacak olan fakat avlayabilecek bazı diğer kuşlara benzeyen de kuşlar vardır. Yetişkin vervetler, farklı kuşlar için farklı çığlıklar ve sesler kullanırlar. Vervet maymunları, bu kuşların ve diğer avcıların her birini bilip ayırt etmek zorundadırlar. Yoksa hatalı çığlıklar atabilirler ve beslendikleri yerden kaçarak ellerinde kaynakları yitirebilirler. Bu, evrimsel açıdan ölümcül bir hatadır.

Yaşadıkları habitat içerisinde vervet maymunları için tehlikeli olan üç avcı türüne (kartal, yılan ve leopar) verdikleri tepkiler gözlemlenmiştir. Bu gözlemler sonucunda maymunların, her bir kategorideki avcı için farklı akustik özelliklere sahip alarmlar ürettikleri ve aynı zamanda farklı davranış biçimleri sergiledikleri görülmüştür (kartal alarmında, sık dalların arasına saklanmak; leopar alarmında, yüksek ağaca tırmanmak; yılan alarmında ise ağaçtan yere bakmak). Avcı alarmının vervetlerde bu kadar zengin olmasının nedeninin ise hayatta kalmak için farklı avcılara karşı farklı kaçış tutumları sergilemeleri gerekliliği gösterilmektedir.

Bu davranış vervetler için son derece hayati olduğu için, yavru vervetler de bir çeşit eğitim sürecinden geçerler. Fakat bu eğitim süreci, deneyimli olanların deneyimsiz çaylaklara "Bakın şu hayvan gelirse şöyle, bu hayvan gelirse böyle çığlık atacaksınız." diye dikte etmesi şeklinde olmaz! Bunun yerine, yavruların çeşitli kuşlar gördüklerinde "içlerinden geldiği gibi" (genellikle genlerin şekillendirdiği doğrultuda) çığlıklar atmasına izin verirler. Ancak bir yavrunun attığı uyarı çığlığının sürü tarafından dikkate alınması için bir veya birkaç yetişkinin de aynı çığlığı atması gerekir. Yoksa sürü harekete geçmez.

Bu sayede vervet maymunlarının yavruları, doğru çığlıklar attığı zaman yetişkinler tarafından teşvik edilirler ve sürü ona göre hareket eder. Böylece doğru zamanda doğru tip çığlığı attıklarını yavrular öğrenebilmiş olur. Eğer ki hatalı çığlık atarlarsa, yetişkinler onları desteklemez ve böylece kimse harekete geçmez. Bu, yavruların hatalı bir zamanda veya hatalı bir tipte bir çığlık attıklarını anlamalarını sağlar. Böylece ortada bir "dikte" süreci değil, bir "davranışı deneyimle anlatma" olayı yaşanır.

Bu Reklamı Kapat

Buna rağmen bazı araştırmacılar, bu alarm çağrılarının, dışarıdaki bir referansa işaret etmediğini fakat yalnızca duygusal uyarılma sonucu bireyin içsel durumunu dışavuran sesler olduğunu savunmaktadır. Fakat alarm veren bazı maymunların kaçış davranışı sergilemesi, bu alarmların duygusal boşalmadan fazlası olduğunu yönündeki görüşü güçlendirmektedir. Literatürde bu tartışma, "intentionality" yani "hakkındalık/yönelimsellik" olarak geçmektedir.

Bu konu hakkındaki bir diğer tartışma konusu ise alarm çağrılarının ne anlama geldikleri yönündedir. Farklı bölgelerde yapılan çalışmalar göstermiştir ki bu alarmlar yalnızca bu üç türdeki tehlike için değil daha genel (sürüngen, kuş, karasal tehdit) bağlamda kullanılmaktadır. Bazıları bu çağrıların, "kartal", "leopar", "yılan" gibi türlere işaret etmek yerine "kaç", "saklan" gibi daha genel anlamlara gelen çağrılar olduğunu savunmaktadır. Bununla birlikte, yanlış alarmlar da genellikle gençler ve bebeklerde yaygındır.

Bebek vervet maymunu
Bebek vervet maymunu
Elif Karakoç, Güney Afrika

Vervet maymunları aynı zamanda zengin bir ethograma sahiptir. Mimik ve jestler, vervet iletişiminde önemli bir rol oynar. Örneğin bir uyarı çeşidi olarak vervet maymunları, kaşlarını kaldırarak karşısındakine dik dik bakar. Başka bir örnek vermek gerekirse, eğer bir maymun elini, başka bir maymunun başının üstüne koyuyarsa, dominantlığını gösteriyordur. Bu ve bunun gibi birçok jest ve mimikten oluşan iletişimleri ile vervetler yalnız akustik değil aynı zamanda görsel iletişimde de kompleksite göstermektedir.

Vervet maymunlarının alarm çağrılarının bir diğer önemli noktası daha vardır. Vervet maymunları ile aynı bölgede yaşayan diğer hayvanların da vervet maymunlarının alarmlarına ve kaçış davranışlarına göre pozisyon aldıkları düşünülmektedir. Vervet maymunları, sık çalılıklar arasından veya ağaçların tepelerinden uzaktaki ve yaklaşmakta olan tehlikeleri görebilirler. Bu tehlikelere verdikleri alarm çağrıları sayesinde yakınlardaki hayvanlar da avcıların farkında olabilir. Bu açıdan vervetler, yaşadıkları bölgenin "muhbir"leridir.

Bu Reklamı Kapat

Diyet ve Metabolizma

Vervet maymunları omnivordurlar. Diyetlerinde çekirge, termit, karınca, kuş yumurtası ve hatta bazı kuş türleri ile birlikte çeşitli otlar ve meyveler bulunmaktadır. Özellikle Afrika denilince akla gelen ağaçlar yani Afrika akasyasının (Vachellia nilotica, Vachellia tortillis) meyvelerini çok severler. Bununla birlikte, ağaçların gövdelerinde bulunan likenler ile de beslenirler. Vervet maymunları, yanaklarında bulunan keselerde besin depolayabilirler. Beslenme sırasında meyve, tohum gibi besinleri bu keselere doldurup daha sonrasında yemek için burada saklayabilirler. Sınırlı sayıda besin olduğu zaman genellikle düşük statüdeki maymunun besine yaklaşmasına izin verilmez, önce yüksek statüdekiler beslenir.

Vervetler, yanaklarının altında bulunan keselerde yiyecek depolayabilirler
Vervetler, yanaklarının altında bulunan keselerde yiyecek depolayabilirler
Elif Karakoç, Güney Afrika

Vervet maymunları ağaçlardaki meyveler ile beslenirken birçok yenmemiş meyveyi de düşürmektedir. Bu da başka hayvanların bu meyvelere ulaşmasına ve bu meyveler ile beslenmesine olanak tanır. Bu vesile ile vervetler, ekosistemin işlemesine katkıda bulunur.

Vervetlerin düşürdükleri meyveleri yiyen impalalar
Vervetlerin düşürdükleri meyveleri yiyen impalalar
Elif Karakoç, Güney Afrika

Gözlem Bilgileri

Bu tür, Kwazulu-Natal (Güney Afrika) bölgesinde bulunan Mawana Game Reserve'de gözlemlenmiştir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 2
  • Tebrikler! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • R. M. Seyfarth, et al. (1980). Vervet Monkey Alarm Calls: Semantic Communication In A Free-Ranging Primate. Animal Behaviour, sf: 1070-1094. doi: 10.1016/S0003-3472(80)80097-2. | Arşiv Bağlantısı
  • D. L. Cheney, et al. (1985). Vervet Monkey Alarm Calls: Manipulation Through Shared Information?. Behaviour, sf: 150-166. doi: 10.1163/156853985X00316. | Arşiv Bağlantısı
  • T. T. Struhsaker. (1967). Social Structure Among Vervet Monkeys (Cercopithecus Aethiops). Behaviour, sf: 83-121. doi: 10.1163/156853967X00073. | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 14:19:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12042

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Cansız
Kuantum Fiziği
Beslenme
Evren
Göç
Fosil
Sinek
Anksiyete
Görüş
Araştırmacılar
Böcek
Genel Halk
Hastalık Kontrolü
Göğüs Hastalığı
Uydu
Abd
Teknoloji
Eşcinsellik
Nobel Ödülü
Skeptisizm
Biyolojik Antropoloji
Eğitim
İnsanlar
Asteroid
Ekoloji
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.