Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

"Lucy" Filminin Bilimsel Analizi: Beynimizin "Yüzde 100'ünü Kullansaydık" Ne Olurdu?

"Lucy" Filminin Bilimsel Analizi: Beynimizin "Yüzde 100'ünü Kullansaydık" Ne Olurdu? Wallpapers Wide
9 dakika
68,633
  • Sinema ve Film

2014 yılında vizyona giren ve akıl almaz bir şekilde kadrosunda Morgan Freeman'ı da barındıran Lucy isimli film, halk arasındaki en yaygın mitlerden biri olan "İnsanlar beyinlerinin yüzde onunu kullanmaktadır." inancını konusunun merkezine yerleştirip, buna bilimsel bir kılıf sunmaya çalışıyor.

Buradaki yazımızda da detaylıca izah ettiğimiz gibi, beynimizin yüzde onunu (veya üçünü, beşini, vs.) kullandığımıza dair iddia tamamen hatalıdır. Sadece beynimizin değil; böbreğimizin, karaciğerimizin ya da penisimizin de yüzde yüzden azını kullanmamaktayız. Beynin belli bir mutlak maksimum kapasitesi olduğu sahte inancı üzerine kurulu olan bu iddianın popüler medyada diri tutulması, ne yazık ki halkın da durmaksızın yanlış inançlara gömülmesine neden oluyor.

Bu Reklamı Kapat

Ayrıca içinde Morgan Freeman gibi bilimle birçok ünlü simaya göre çok daha haşır neşir olan birinin olduğu bir filmde bu kadar büyük bir bilimsel yanlışa düşülmesi bizi Evrim Ağacı ekibi olarak derinden yaralamıştır, belirtmek ve muhtemelen aynı hisleri paylaşan okurlarımıza acı ortağı olalım istedik. Eğer illa ki bu konuda bir bilim-kurgu çekilecekse, en azından film "Beyin kapasitesinin şu andakinden 10 kat fazlasına çıkarabilen bir icat" üzerine inşa edilebilirdi ve bu basit hataya (klişeye) düşülmemiş olurdu. Günümüzde bilimin halka ulaşmasında büyük bir araç olan bilimkurgu, bu kadar basit ve yaygın hataları popülizm uğruna kullanacak olursa, faydadan çok zarara neden olma potansiyeline sahiptir.

Bu yazımızda, söz konusu filmi bilimsel olarak analiz edip, hatalarından ayıklamaya çalışacağız. Umarız filmi izleyen veya izlemeyi düşünenlere yol gösterici olur.

Bu Reklamı Kapat

Yaşamın Başlangıcının Kronolojisine Yönelik Hatalar

Film, daha ilk cümlesinden hatayla başlamakta:

Yaşam, bize 1 milyar yıl önce verildi.

Halbuki günümüzde Dünya'nın 4.54 milyar yıl önce oluştuğunu, yaşamın ise en az 3.8 milyar yıl önce, muhtemelen 4 ila 4.2 milyar yıl önce başladığını biliyoruz. İlk cümlenin "milyarlarca yıl önce" gibi bir genelleme yapmaması, hatalı bir bilgi verildiğini gösteriyor.

Film içinde hata, daha sonradan Morgan Freeman tarafından da tekrar ediliyor:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yaşam eğer ki yaklaşık 1 milyar yıl önce başladıysa, ilk sinir hücrelerinin ortaya çıkması için 400.000 yıl boyunca beklememiz gerekirdi.

Burada yaşamın 1 milyar yıl önce başladığından mı, yoksa 4 milyarlık yaşamı 1 milyar yıla indirgeyecek olursak kronolojinin nasıl olacağından mı bahsedildiği net değil. Ancak yaşamın 1 milyar yıl önce başlamadığını söylemiştik. 1 milyar yıl kadar önce olan önemli olaylardan birisi, hayvanların ilk defa evrimleşmeye başladığı dönemin bu zaman dilimine denk gelmesidir. Ancak ilk sinir hücrelerinin günümüzden bu ayrılmadan yaklaşık 400.000 yıl sonra evrimleştiğine dair kesin bir bulgu bulunmamaktadır.

Dahası, sinir hücrelerinin ortaya çıkması için geçmesi gereken sabit bir süre bulunmamaktadır. Yani sinir hücrelerinin evrimleşmesi için; eğer yaşam 1 milyar yıl önce başladıysa 400.000 yıl gerekir, 4 milyar yıl önce başladıysa 1.5 milyon yıl gerekir, vb. şekilde "yaşamın başladığı zamana göre sabit/değişen" bir süre yoktur. Hangi özelliklerin evrimleşeceği son derece kaotiktir ve çevreye-bağlı bir durumdur. Başka bir gezegende, yaşam 10 milyar yıl önce başlamışsa bile sinir sistemi evrimleşmemiş olabilir. Bir diğer ortamda, 5 milyon yıl önce başlayan yaşamda bile sinir sistemi evrimleşebilir. Kimisinde bunun için 100.000 yıl gerekirken, kimisinde 5 milyar yıl yeterli olmayabilir.

Yaşamın Tanımına Yönelik Hatalar

Morgan Freeman'ın "bilimsel" konuşması sırasında, ilk sinir hücrelerinin evriminin, "bildiğimiz anlamıyla yaşamın başlangıcı" olduğu iddia edilmektedir. Halbuki yaşamın, sinir hücreleri ile hiçbir alakası yoktur. Bir bilim insanının "bildiğimiz anlamda yaşam"dan kastı, hiçbir zaman sinir hücreleriyle ilişkilendirilemez. Yaşam, belli bir fiziksel yapısı (vücut organizasyonu) ve bu yapı içerisinde entropi artışına geçici olarak karşı koymayı başarabilen biyokimyasal aktivitelere sahip yapılara verilen isimdir. Herhangi bir spesifik hücre veya yapı canlılığı "canlı" kılmamaktadır.

Sinirbilime Yönelik Hatalar

Freeman, konuşmasının bir noktasında şöyle söyleniyor:

[Sinir sisteminin evrimleşmesi sırasındaki ilk beyinler] sadece birkaç miligram büyüklüğündedir. Bu evrede henüz zeka belirtisi gözlemek mümkün değildir. Daha ziyade bir refleks gibi davranır.

Sinir sistemi evriminin ilk basamaklarındaki beyinlerin sadece birkaç miligram büyüklükte olduğu iddiası hatalıdır. Çünkü sinir sisteminin Hayvanlar Alemi'nde ilk defa evrimleştiği zamanlarda "beyin" dediğimiz devasa sinir düğümü uzunca bir süre evrimleşmemiştir. Sinir sisteminin öncüllerinin evrimleştiği denizanaları gibi hayvan gruplarında beyin bulunmaz. Beyinlerin evrimleşmesi için sinir sisteminin erken evriminden sonra milyonlarca yıl geçmesi gerekmiştir. İlk beyin benzeri yapılara, solucanlarda rastlamaktayız.

Bu Reklamı Kapat

Freeman'ın konuşmasındaki ikinci cümle de hatalıdır; çünkü zeka için beyin gerekmemektedir. Hiçbir sinir sistemine sahip olmayan mantarlarda bile labirent benzeri problemler çözmeye yönelik zeka belirtilerine rastlanmıştır. Beyin, zeka ile ilişkilendirilen özellikleri regüle edip güçlendiren bir yapı olsa da, zekanın öncülü değildir. Freeman şöyle devam eder:

Bir nöronunuz varsa, canlısınızdır. İki nöronunuz varsa, hareket ediyorsunuz demektir. Ve hareketle birlikte, ilginç şeyler olmaya başlar.

Bu kısımdaki ilk iki cümle, muhtemelen konuya edebi bir yaklaşımdan ibaret, dolayısıyla çok ciddiye almaya gerek yok. Ancak konuyu literal şekilde alacaklar için: Eğer vücudunuzda sinir hücresi varsa, evet, canlısınız demektir (sayısından bağımsız olarak). Ancak 2 adet nöron, size hareket yetisi kazandırmaz. Öte yandan hayvanların uzun süreli ve uzun mesafelerde hareket etmeye başlamasıyla birlikte evrimin yepyeni bir çeşitlilik kazandığı doğrudur.

Beyni Kullanma Kapasitesi: İnsanlar ve Yunuslar

Dünya üzerindeki hayvan yaşamı milyonlarca yıl geriye gitmektedir. Buna rağmen birçok tür, serebral kapasitelerinin sadece %3 ila 5'ini kullanır. Ancak hayvanlar zincirinin en üzerindeki insanlara ulaştığımızda, nihayet serebral kapasitesinin daha fazlasını kullanan bir tür görürüz. %10 çok fazla gibi gözükmeyebilir; ancak onunla yaptıklarımıza bir bakın.

Hiçbir hayvan serebral kapasitesinin %3-5'ini kullanmaz. Tüm türler, organlarının tamamını kullanacak biçimde evrimleşmişlerdir. Zaten organların "kapasiteleri", evrimsel süreçte değişen, seçilen, elenen unsurdur. Yani bir organın "mutlak maksimum kapasitesi" ile "o anda kullanılabilen miktarı" gibi iki ayrı niteliği yoktur. Bir organ varsa, sonuna kadar kullanılabilir.

Şimdi özel bir vakaya bakalım. Beynini bizden daha iyi kullanan tek yaşayan canlı: Yunuslar. Bu inanılmaz hayvanın serebral kapasitesinin %20'sini kullanabildiği tahmin edilmektedir.

Bu kısımda doğru olan tek şey, yunusun bir canlı olduğudur. Geriye kalan her şey hatalıdır. Devam edelim:

Bu Reklamı Kapat

Özellikle bu, [yunusların] insanın ürettiği her türlü sonardan daha da başarılı bir ekolokasyon yeteneğine sahip olmasını mümkün kılar. Ama yunuslar bu özelliği icat etmedi; doğal bir şekilde geliştirdi. Ve bu, bizim bugünkü felsefi yansımamızın en önemli parçası. İnsanlar, var olmak yerine, sahip olmaya daha fazla önem veriyor olduğu sonucuna varabilir miyiz?

Yunuslarda ekolokasyonun, yani ses yoluyla yön bulma davranışının evrimsel süreçlerle, doğal bir şekilde ortaya çıktığı doğrudur. Ancak buradan yola çıkarak, insanın var olmak ile sahip olmak arasında bir tercihte bulunduğuna dair felsefi sonuca nasıl varıldığı pek açık değildir.

Bunlar Önemli Mi?

"Ama bu film sonuçta eğlencelik, bilimsel bilgi sunmuyor ki, belgesel değil ya!" diye düşünecekler için de kısa bir açıklama yapalım. Evet, belgesel olmadığını biz de biliyoruz. Ancak şöyle bir sorun var: Eğer ki siz yaklaşık 40 milyon dolara bir film çeker, 47 ülkede aynı anda yayınlar, o ülkelerin hepsindeki AVM'lerde, sokaklarda, sağda soldaki afişlere "Normal bir insan beyninin %10'unu kullanabiliyor. O bügün %100'ünü kullanacak." yazar (ki bu resmen bir iddiada bulunmaktır, bir film spotu bile değil); halihazırda var olan hatalı bilgiyi körüklerseniz, işte böyle böyle mitler halk arasında yer eder. Mitler yanılgıları doğurur, yanılgılar da sahte sonuçları. Sahte sonuçlar sahte bilimi doğurur, sahte bilim de sahte insanları. Bu uzun bir zincir gibi gözükse de çok hızlı yol alınır ve kısa sürede bu sahte insanlardan türer.

İsterseniz forumları, blogları, vs. araştırıp, görün insanların bu mitten yola çıkarak neler uydurduğunu ve halkı nasıl zehirlediğini görebilirsiniz. Bir tarafta bilimin somut gerçeklerini halka ulaştırma mücadelesi veren bir avuç insan var. Öteki tarafta ise sahte, yalan, saçma, gerçek olmayan bilgileri sırf ilgi çekici olduğu için halk içerisine yayarak gerçekleri zehirleyen milyonlarca insan. Sanırız bu durumda sitemimize hak vereceksinizdir.

Yukarıda da izah ettiğimiz gibi... Bu saçmalığı yaymaksızın; hatta Morgan Freeman gibi bir üstadın gücüyle sonsuza kadar ortadan kaldırabilecek bir senaryo hazırlanabilecekken, sahtebilim, dolayısıyla sahte insanlar desteklenmiş oldu. Bu, en kibar tabiriyle "üzücü"dür.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
C ile Programlama
  • Boyut: 16,5*23,0
  • Sayfa Sayısı: 947
  • Basım: 7
  • ISBN No: 9786053556237
Devamını Göster
₺240.00
C ile Programlama

Bilimkurgunun Bilimde Yeri Nedir?

Hemen akla gelebilecek bir diğer itiraz olan "Ohoo bilim kurgudan ne anlıyorsunuz o zaman?" sorusunu da ele almakta fayda var.

Bilim-kurgudan insanın hayal gücünü tetikleyen, bilime olan ilgisini kabartan, hatta bilimle ilgili halk tarafından pek bilinmeyen konuları (karadelikler gibi) ilgi çekici bir şekilde aktarabilen, bunu yaparken bir araç olarak aksiyon, aşk, gerilim, vb. unsurları kullanan bir sanat türü anlıyoruz. 3. sınıf mitleri gerçekmiş gibi pazarlayarak "para kaldırmayı" hedefleyen, hayal gücüne değil mistisizme ve boş safsatalara bel bağlayan ucuz çabalar değil. Ne demek istediğimizi anlamak için Planet of the Apes ya da Jurassic Park gibi filmlerde ve içeriğindeki ögelerle, bunun gibi safsata temelli filmleri kıyaslamayı deneyebilirsiniz.

Saydığımız bu filmlerde bilimsel hatalar yok mudur? Elbette var (örneğin hiçbir DNA 65 milyon yıl boyunca korunamaz); bizim kastımız bilimsel hatalara hiç düşmemek değil, yoksa zaten o eser "kurgu" olmazdı. Bizim vurguladığımız nokta, saçma mitleri gerçekmiş gibi pazarlamanın yanlışlığı. İkisi arasında çok fark olduğu kanısındayız. Uzaylıların var olabileceği varsayımıyla film çekmek ile örneğin insanların "şempanzeden var olduğunu" ileri sürerek film çekmek arasında fark olmalı. İlki kabul edilebilir, ikincisi asla kabul edilemez; "kurgu" bahanesi arkasına sığınılamaz.

Bize göre Lucy'nin içeriği de böyledir. Tavsiye ettiğimiz şekilde bir senaryo yazılsaydı, bu mite inananların sayısı azaltılabilir, halk bilime bir adım daha yaklaştırılmış olurdu. Şimdi ise filmin varlığı ve içeriği 1 ay sonra unutulup gidecek; ancak arkadaş sohbetlerinde "Abi o değil de insan beyninin sadece %10'unu kullanabiliyormuş; kim bilir n'olurdu %100'ünü kullansak..." diyenlerin varlığı sürecek, önüne geçilememiş olacak, hatta sayı artacak (yeni neslin de bu filmden etkileneceği düşünülürse). Takdiri tabii ki okurlarımıza bırakıyoruz; bize söylemesi düşer. 

Bilim Camiasından Lucy'e Tepki

Bilim insanları da bu bariz hataya tepki göstermişlerdir. Örneğin Ulusal Sağlık Enstitüsü'nde nörobiyolog olan Prof. Dr. Douglas Fields (B.A. UC Berkeley, M.A. San Jose State University, PhD UCSD, post-doc Stanford University, Yale University ve National Health Institute), Dünya Bilim Festivali internet sitesi için konuyla ilgili yazdığı çürütme yazısını kendi blogundan da yayınladı, buradan okuyabilirsiniz. Roket bilimcisi Olympia LePoint, Lucy filmini "heyecan verici bir şekilde bilimin hatalı tanıtımı" olarak yorumladı.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 45
  • Bilim Budur! 13
  • Muhteşem! 12
  • Umut Verici! 5
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Üzücü! 5
  • Grrr... *@$# 5
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • İğrenç! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Korkutucu! 1
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/06/2022 06:59:07 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2541

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Biyoloji
Hücreler
Psikiyatri
Evrimsel Psikoloji
Spor
Oyun
Kadın Sağlığı
Nobel Ödülü
Toprak
Öğrenme
Moleküler Biyoloji Ve Genetik
Renk
İhtiyoloji
Primat
Antikor
Wuhan Koronavirüsü
Evrim Kuramı
Genetik Değişim
Antik
Yıldız
Biyocoğrafya
Saldırı
Asteroid
Gaz
İklim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.