Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kurtlar: Bazı Kurt Türlerinin Soyu Tükenme Eşiğine Geldi!

Kurtlar: Bazı Kurt Türlerinin Soyu Tükenme Eşiğine Geldi! CTGN
10 dakika
13,978
  • Taksonomi
  • Soy Tükenmesi

Kurtlar, ekosistemin işleyişinde çok önemli rol oynayan hayvanlardır. Bu önemli türlerin ekosistemde yok olması demek, yaşadıkları ekosistemdeki diğer canlıları da etkileyecek demektir. Kurtlar; yaralı, hasta veya yaşlı geyikleri yiyerek sağlıklı bireylerin üremesine ve türlerini sürdürmesine izin verir. Aynı zamanda ekosistemdeki diğer hayvanların beslenmesine de yardımcı olurlar; kartallar, ayı ve karga gibi diğer hayvanlar kurtların bıraktığı kalıntıları yerler. Yani, kurtların eksikliği çok fazla hissedilecektir.

Kurtların Evrimleşme Süreci

Kurt veya bozkurt (Canis lupus), köpekgiller (Canidae) familyasının en yaygın ve en iri türüdür. Gri kurt (İng. gray wolf veya grey wolf) olarak da bilinir. Dünya Memeli Türleri'ne göre (2005, 3. baskısı), Canis lupus'un taksonomik olarak listelenen 38 alt türü vardır. Bu alt türlere son 250 yılda isim verilmiştir ama bu arada bir kısmının nesli tükenmiştir. Kurtların evrimleşme geçmişi çok net olmasa da, birçok biyolog kurtların miasitler olarak bilinen ilkel etoburlardan evrimleştiğini düşünüyor. Miasitler, büyüklüğü yer sincabından köpeğe kadar değişen ve Tersiyer devrinde yaklaşık elli iki milyon yıl önce ortaya çıkan hayvanlardır.

Tüm Reklamları Kapat

Yaklaşık yirmi milyon yıl önce de Miyosen'de, köpekler ve kedigiller olarak iki ayrı familyaya ayrılmıştır. Kurtların atası olan Tomarctus'un arka ayaktaki beşinci ayak parmağı körelmiştir ve bu körelme, hem kurtlar hem de köpeklerde gözlenmektedir.

Bu görselde kurtların evrim süreçlerinde boyutlarının nasıl değiştiğini daha iyi anlayabiliriz.
Bu görselde kurtların evrim süreçlerinde boyutlarının nasıl değiştiğini daha iyi anlayabiliriz.
Tamonga Nature Park

Bozkurt (Canis lupus), Kuzey Kutup tundrasından Ortadoğu'nun çöllerine ve kuru çalılık alanlarına kadar farklı ortamlarda yaşayabilmektedir. Kurtların evcilleştirilmesi ile birlikte, insanlar kurtların habitatlarını yok ederek, son iki yüzyılda kurt popülasyonunda dramatik bir düşüşe neden olmuştur.

Tüm Reklamları Kapat

Bozkurtların soylarının tükenme endişesi şu anda olmamakla birlikte, bazı bölgelerde sayıları çok fazla azalmıştır. Yakın akraba olan köpekler ve çakallarla (Canis latrans) örtüşen habitatlar da çok sayıda melezleşme oluşumuna yol açmıştır. Örneğin; bu yazımızda kurt, çakal ve köpeklerin birleşmesiyle evrimleşen yeni bir türden bahsediliyor.

Bozkurtların dünya üzerindeki yaşam alanlar.
Bozkurtların dünya üzerindeki yaşam alanlar.
Wikipedia

Fosil kayıtları, kurtlar ve çakallar arasındaki ayrışmanın Amerika'da, 4,5 ila 1,8 milyon yıl önce bir süreçte gerçekleştiğini gösteriyor. Fosil kayıtlarına göre; bozkurt, Avrupa'da 800 bin yıl önce ortaya çıkmıştır.

Kurtların evrimleşme süreci için 2003'de önerilen taksonomik dallanma. Canis lupus; bozkurt, Canis rufus; kızıl kurt, Canis familiaris; köpek.
Kurtların evrimleşme süreci için 2003'de önerilen taksonomik dallanma. Canis lupus; bozkurt, Canis rufus; kızıl kurt, Canis familiaris; köpek.
Wikipedia

Bozkurdun geniş coğrafi dağılımına ve karmaşık evrimsel geçmişine rağmen, bugüne kadarki çoğu genetik analiz belirli coğrafi bölgelere odaklanmıştır. Kurtların genetik farklılaşma ve çeşitlilik açısından henüz çalışılmadığı uzak bölgeler de var. Eski kurt kalıntılarının örnekleri, çoğunlukla Avrupa ve Alaska'daki yerleşim yerlerinden toplanmış ve tarihsel dağılımın çoğunu dışarıda bırakmıştır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Kurtların Fiziksel ve Davranışsal Özellikleri

Buradaki özellikler genel olarak kurtlara özgü olsa da gri kurt yani bozkurtlar gözlemlenerek hazırlanmıştır.

Anatomik Özellikler

Yaban hayatında ortalama olarak 13 yıl yaşarlar, esaret altında ise bu süre biraz daha uzamaktadır. Bozkurtlar, kurt türleri içinde en büyük olanıdır; ağırlıkları 18 kg ile 70 kg arasında olabilir. Bozkurtlar günde 20 km kadar dolaşabilirler. Hızlı koşan hayvanlarla karşılaştırıldıklarında daha yavaş olasalar da, çok hızlı koştuklarında hızları saatte 60 km'ye çıkabilir.

Bozkurtlar köpeklere ve diğer kurt türlerine göre daha iridirler. Kafatasları daha büyük, kulakları kısa olup kuyrukları vücutlarının üçte biri uzunluğundadır. Yaşadıkları bölgelere göre renkleri de değişir; beyaz, krem rengi, sarı, kızıl, gri ve siyah renklerini içerebilirler.

Bozkurt, en büyük kurt türüdür.
Bozkurt, en büyük kurt türüdür.
Britannica

Çok keskin dişleri ve kuvvetli çeneleri vardır. Ortalama bir köpekten üç kat daha fazla ısırma gücüne sahip oldukları düşünülüyor. Kurtların tükürüğünün yeni dokuların büyümesine yardımcı olduğu ve enfeksiyon oluşma riskini azalttığı kanıtlayan çalışmalar vardır.

Sürüler Halinde Yaşarlar

Kurtlar sürüler halinde yaşarlar. Bu birlikte yaşamın belirli bir sosyal yapısı ve kuralları vardır. Sürüler, 3 ila 20 kurt civarı arasında oluşur. Sürü lideri erkek veya dişi olabilir; dolayısıyla sürüdeki üreyen veya üreten tek kurttur genellikle. Diğer hayvan sürülerinde olduğu gibi, lider kurda karşı meydan okuyan kurtlar çıkabilir. Eğer lider kurt mücadeleyi kaybederse sürüyü terk etmek zorunda kalabilir.

Tüm Reklamları Kapat

Kurtlar sürüler halinde yaşarlar.
Kurtlar sürüler halinde yaşarlar.
Science Focus

Diğer kurt sürülerine karşı saldırgan olabilirler, genellikle onları kendi yerleşik bölgelerine gelmemelerini bilgilendirmek için uluyabilirler.

Beslenme Alışkanlıkları

Uzmanlara göre kurtlar ekosistemi düzene sokan hayvanlardır. Beslenme konusunda fırsatçı olan kurtlar; küçük kemirgenlerden, orta ve çok büyük hayvanlara kadar farklı hayvanları avlayarak beslenirler. Genellikle geyik gibi büyük hayvanları avlayıp yemeyi tercih ederler ve bir seferde çok miktarda et tüketebilirler.

Kurtların diyetini et oluşturur.
Kurtların diyetini et oluşturur.
The Labrador Site

Beslenme konusunda ilginç davranışlarından biri, genellikle hareketsiz duran ava saldırmayacaklarıdır. Hayvan kaçarsa kurtlar kovalamaya başlayacak ve avlayacaklardır. Bir de kurtlar enerji tasarrufu yapmak için avlarını genellikle hasta ve zayıf hayvanlardan seçerler. Bu da daha önce söylediğimiz gibi onların ekosistemdeki faydalarından biridir.

Kurt yavruları, sürünün üyeleri tarafından kusmuş etle beslenirler. Yaklaşık altı aylıkken ava çıkmaya hazır olduklarında nasıl hayatta kalabileceklerini de öğrenirler.

Tüm Reklamları Kapat

Üreme Özellikleri

Ocak'dan Nisan'a kadar sürebilen uzun bir çiftleşme dönemleri vardır. Alfa dişi sadece beş ila yedi gün östrusa sahiptir. Östrus, bazı memelilerin belli fizyolojik ve psikolojik semptomlar göstererek erkeği kabul ettiği zamanlardır. Bu süre zarfında, alfa çifti, diğer sürü üyelerinden geçici olarak sürünün dışına çıkabilir.

Genellikle alfa erkek, alfa dişi de dahil olmak üzere tüm sürüye hakimdir. Ancak bu her zaman böyle olmaz; çiftleşme mevsimi boyunca, alfa dişi, yavrular hala yuvadayken bile tam hakimiyet kazanabilir. Bu, sürünün geri kalanının hizmet edecek kişinin kendisi olduğunu bilmesi içindir.

Gebelik süreleri 63 gündür ve yavrular ilkbaharda doğarlar. Genellikle 4-6 yavru doğururlar ve doğan yavrular kör ve sağırdır. 3 ila 5 haftalık olduklarında görmeye ve duymaya başlarlar. Yaklaşık üç haftalık olana kadar anneleri ile birlikte inlerinde kalırlar. Sürüdeki tüm kurtlar yavrulardan sorumludur.

Kurt yavruları yeteri kadar büyüdüklerinde inden çıkarak etrafı keşfetmeye başlarlar ve çok oyuncudurlar.
Kurt yavruları yeteri kadar büyüdüklerinde inden çıkarak etrafı keşfetmeye başlarlar ve çok oyuncudurlar.
National Geographic

Yavrular 5 ila 10 haftalık olduklarında "buluşma yeri" adı verilen başka bir yere taşınırlar. Burada, diğer yetişkin sürü üyeleri avlanmaya giderken, yavrular bir "bebek bakıcısı" ile zaman geçirirler.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Edgar ve Allan Poe'nun Gizemli Serüvenleri Seti (3 Kitap)

Edgar ve Allan Poe’nun Gizemli Serüvenleri (3’lü Set)

Gordon McAlpine

Edgar ve Allan Poe’nun Gizemli Serüvenleri 1: Hikâye Başlıyor

Birbirinin eşi iki kişi, hem dışları bir, hem içleri,
Okuyabilirler birbirlerinin zihinlerini,

Zalim eşek şakalarıyla efsane ikili.

Adamın biri ikizlerin anne babasının peşindeydi,

Aynı kişi onları takip ediyor şimdi.

Mizah, gizem, kuantum, komik kurabiye falları, şifreli mesajlarla dolu Edgar ve Allan Poe’nun Gizemli Serüvenleri‘ne Hoş Geldiniz!

Poe ikizleri, çok sevdikleri kedileri Roderick Usher kaçırılıp evden uzaklara götürülünce, amca ve yengeleriyle birlikte yollara düşerler. Yolculukları sırasında karmaşanın, gizemin ve pek tabii ki soruların ardı arkası kesilmez: İkizler birbirlerinin akıllarını nasıl okuyor? Onlara yol gösteren tuhaf mesajları kim gönderiyor? Öbür Dünya’dan onlarla iletişime geçen Edgar Allan Poe’nun ta kendisi mi? Neden çılgın bir bilimci Poe ailesini yıllardır izliyor?

Edgar ve Allan Poe’nun Gizemli Serüvenleri  2: Tüyler Ürperten Bir Gece Yarısı

Birbirinin eşi iki kişi, hem dışları bir, hem içleri,

Okuyabilirler birbirlerinin zihinlerini…

Edgar ve Allan Poe kardeşlerin mizah, gizem, kuantum, komik kurabiye falları, şifreli mesajlarla dolu yepyeni serüvenine hoş geldiniz!

Edgar ve Allan, kendilerini çılgın bir deney için kullanmak isteyen baş düşmanları Profesör Perry’i zekice planlarıyla alt ettikten sonra bütün ülkede ünlü olurlar. Büyük-büyük-büyük-büyük amcaları Edgar Allan Poe’nun hayatı üzerine çekilecek filmde kedileri Roderick Usher ile birlikte rol almak üzere New Orleans’a giderler. Ancak orada da hayatları tehlikededir, çünkü şimdi başka birileri peşlerindedir. Acaba Poe Kardeşler filmdeki rol arkadaşları Em ve Milly Dickinson ikizleri, öbür dünyada yaşayan ataları ve yeni tanıştıkları hayaletlerin yardımlarıyla yeni düşmanlarını yenebilecekler midir?

Edgar ve Allan Poe’nun Gizemli Serüvenleri  3: Kedi ve Sarkaç

Birbirinin eşi iki kişi, hem dışları bir, hem içleri,

Okuyabilirler birbirlerinin zihinlerini…

Mizah, gizem, kuantum, komik kurabiye falları, şifreli mesajlarla dolu Edgar ve Allan Poe’nun Gizemli Serüvenleri heyecanlı ve eğlenceli bir macerayla sona eriyor!

Perry ailesinin kötü kalpli üyelerini alt edip işleri yoluna koyan afacan ikizlerimiz Edgar ve Allan, hiç beklemedikleri bir düşmanın tuzağına düşerler. Hayatları büyük tehlike altındadır. Acaba ortak işleyen keskin zekaları, Öbür Dünya’da yaşayan amcaları, kedileri Roderick ve arkadaşları sayesinde bu hain plandan sağ salim kurtulabilecekler midir?

Devamını Göster
₺108.00
Edgar ve Allan Poe'nun Gizemli Serüvenleri Seti (3 Kitap)

Genç kurtlar tamamen olgunlaşana kadar sürüde kalmaya devam ederler. Yaklaşık iki yaşına geldiklerinde, kendi sürülerini oluşturmak için sürüden ayrılabilirler. Çiftleşme dürtüsü genellikle onları bunu yapmaya iten şeydir.

Davranış Özellikleri

Kurtlar beden dilleri ile, kokularla işaretler koyarak, hırlayarak ve uluyarak iletişim kurarlar. İletişimlerinin çoğunu, bulundukları sürülerin sosyal hiyerarşisini güçlendirmek için kullanmaktadırlar. Bir kurt, başka bir kurda itaatkar olduğunu göstermek istediğinde çömelir, inler, kuyruğunu sıkıştırır, diğer kurdun ağzını yalar veya sırt üstü yuvarlanır. Bir kurt başka bir kurda meydan okumak istediğinde, hırlar ya da kulaklarını diker.

Daha çok kurtlara özgü olan bir iletişim şekli olan ulumak.
Daha çok kurtlara özgü olan bir iletişim şekli olan ulumak.
abc News

Kurtlar uluyarak iletişim kurarlar; kurt sürüsünün dikkatini çekmek için uluyabilirler veya bir sürüden diğerine bölgesel mesajlar göndermek için de ulurlar. Uluma uzun mesafeli iletişimde çok önemlidir; bir sürüyü tehlikelere karşı uyarmak veya diğer kurt sürülerine mesaj iletmek için kullanılır. Aşağıdaki videoda kurtların nasıl uluduklarını göreceksiniz.

Köpekler Evcilleştirilmiş Kurtlardır

Hayatımızda çok fazla yeri olan evcil köpekler (Canis lupus familiaris), gri kurtların (Canis lupus) soyundan gelirler, yani köpekler evcilleştirilmiş kurtlardır. Köpekler davranış ve boyut olarak kurtlardan farklıdır; esas olarak daha küçüktürler ve daha küçük dişlere sahiptirler. 1997'de yayınlanan DNA analizine göre, kurtların köpeklere dönüşümü yaklaşık 130.000 yılda gerçekleşmiştir. Bu da kurtların, insanlar yerleşik tarıma başlamadan çok önce insan toplulukları ile uyumlu yaşamayı başladığını gösterir.

Kurtlarla köpekler çok yakın akrabalardır.
Kurtlarla köpekler çok yakın akrabalardır.
The Bark

Hikaye şöyle başlar; on binlerce yıl önce insanlar bozkurtlarla beklenmedik bir yakınlaşma kurdular. Bu yakınlaşma ile kurtların vücut ve mizaçları değişti; kafatasları, dişleri ve pençeleri küçüldü ve kulakları aşağıya sarktı. Bu halleri ile daha az korkulu hale gelen uysal bir eğilim kazandılar. Köpekler ilk evcilleştirilen hayvanlardır.

Filogenetik sınıflandırmada köpek, bozkurt, çakal ve koyotenin yeri.
Filogenetik sınıflandırmada köpek, bozkurt, çakal ve koyotenin yeri.
Wikipedia

Kurtların evcilleştirilmesine dair çok farklı kaynaklar ve yorumlar vardır; bazıları kurtların yaklaşık 10.000 yıl önce evcilleştirildiğini söylerken, diğerleri çok daha uzun yıllar önce gerçekleştiğini söyler. Bazı uzmanlar, avcı-toplayıcı insanların kurtları aktif olarak evcilleştirdiğini ve yetiştirdiğini düşünüyor. Bazıları ise kurtların, insanların bıraktığı leşleri toplayarak ya da kamp ateşlerinin etrafında dolanarak kendi kendilerine evcilleştiğini düşünüyor.

Son yıllarda bilim insanları, fosillerden DNA ipliklerini çıkarmak ve dizmek konusunda daha başarılı hale geldiler. Dolayısıyla her bulunan fosil kanıtla, köpeklerin evrimleşme süreci de ortaya çıkacaktır.

Soyları Tükenmekte Olan Kurt Türleri

Kızıl Kurt

Kızıl kurt (Canis rufus), Kuzey Amerika'da yaygın olan bir kurt türüdür. Bozkurtlarla ile çok yakın akrabadır. Kızıl kurt bozkurttan daha küçüktür. Nasıl gri kurtlar hep gri renk olmaz, onlar da hep kızıl renkte olmazlar. Çoğunlukla tarçın kırmızısı renkli olmakla birlikte, gri ve siyahımsı renklere de sahip olabilirler. Bozkurtlara göre daha küçük oldukları için, avladıkları hayvanlar da daha küçük boyutludur; rakun, tavşan ve kemiricileri avlarlar.

Kızıl kurt (Canis rufus)
Kızıl kurt (Canis rufus)
WHSV

En nadir görülen kurt türüdür, 20. yüzyılın ortalarında neredeyse yok olmuştur. Son kırmızı kurtlar 1973'te koruma altına alındığında, geriye sadece 14 saf birey kalmıştı. Bugün bu nüfus, yetiştirme merkezlerinde yükseltilse de yaban hayatındaki kızıl kurt sayısı yok olma aşamasına gelmiştir.

Ağustos 2020 itibariyle, bilinen sadece 9 kızıl kurt, kuzeydoğu Kuzey Carolina'nın yaban hayatında var olmaya çalışıyor ve yaklaşık 250 tane kızıl kurt yetiştirme programlarında esir tutulmaktadır. Kızıl kurt nüfusu 2006 yılında 130'un üzerine çıkarak zirveye ulaşmış olsa da, USFWS'nin eylemsizliği ve kötü yönetimi, yasadışı cinayetlerle birleştiğinde büyük bir düşüşle sonuçlanmıştır. 2019 veya 2020'de yaban hayatında kızıl kurt doğmamıştır. Kızıl kurt sayısının bu kadar az olmadığı zamanlarda, ABD'nin tüm güneydoğusunda yaygındılar.

Tüm Reklamları Kapat

Habeş Kurdu

Habeş kurdu (Canis simensis), Etiyopya kurdu ya da Habeş çakalı olarak da bilinir. Soyu tükenmekte olan Canis türlerinden biridir. Habeş kurtları dış görünüş olarak daha çok çakalı andırmaktadır. Bozkurtlarla karşılaştırıldığında daha küçük yapılı, tilkiler gibi uzun çenelere sahiptirler. Diyetinin çok büyük bir kısmını fare türleri oluşturur.

Habeş kurdu ya da Etiyopya kurdu (Canis simensis)
Habeş kurdu ya da Etiyopya kurdu (Canis simensis)
Born Free

Sayılarının yaban hayatında beş yüzden daha az kaldığı tahmin edilmektedir. Habeş kurdu dünyanın en nadir köpekgilleridir ve gri kurtların ve çakalların yakın akrabasıdır. Etiyopya kurtları yalnızca Etiyopya'nın dağlık bölgelerinde bulunur ve Afrika'nın en fazla tehdit altındaki etoburudur.

İnce ve uzun bacakları, kendine özgü kırmızı renkli tüyleri ve gür kuyrukları vardır. Etiyopya kurtları, güçlü bir hiyerarşi ile 18 yetişkine kadar birbirine sıkı sıkıya bağlı olarak bölgesel gruplar halinde yaşarlar. Şafakta, öğlen ve akşamları sosyal bir araya gelirler ve geceleri birlikte dinlenirler. Gruptaki baskın dişi yalnızca sürünün baskın erkeği ile çiftleşir ve aynı zamanda komşu gruplardan erkeklerin yaklaşımlarına da açık olur

Meksika Kurdu

Meksika kurdu (Canis lupus baileyi) Kuzey Amerika'da yaşayan kurt türüdür. Bozkurtlara göre daha küçük yapılı, daha dar kafatasına sahip, sarımsı gri renkli, sırt ve kuyruğu siyaha çalan yapıları ile kolayca ayırt edilirler.

Tüm Reklamları Kapat

Meksika kurdu (Canis lupus baileyi)
Meksika kurdu (Canis lupus baileyi)
Defenders of Life

Genellikle "El lobo" olarak bilinirler. ABD'de, Meksika kurtlarının büyük bir kısmı 1970'lerin ortalarına kadar öldürüldü ve sadece sayılı denecek kadar kurt hayvanat bahçelerinde tutulmaya başlanmıştır. 1998'de, Arizona'da yaban hayatına 11 Meksika kurdu salındı. Sayıları yavaşça artmıştır ama nesli tükenme aşamasında olan bir türdür. Bu kurt türü 15 yıla kadar esaret altında yaşayabilir, ancak yaşam sürelerinin yaban hayatında 10 yıldan fazla olmadığı öne sürülüyor.

Meksika kurtları da diğer kurt türleri gibi sosyal bir türdür. Sürüde alfa erkek ve dişi ve yavruları dahil olmak üzere karmaşık sosyal yapılara sahip bireyler bulunur. Kurtlar genellikle sürüleriyle seyahat ederler. Bölgelerini, havlayaraak, hırlayarak, uluyarak veya koku işaretleri koyarak tanımlarlar. Sürüler 7 ila 30 bireyden oluşabilir.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Korkutucu! 4
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Kurtlar; yaralı, hasta veya yaşlı geyikleri yiyerek sağlıklı bireylerin üremesine ve türlerini sürdürmesine izin verir. Diğer hayvanların beslenmesine de yardımcı olurlar; kartallar, ayı ve karga gibi diğer hayvanlar, kurtların bıraktığı kalıntıları yerler.

Kurtların evrimleşme geçmişi çok net olmasa da, birçok biyolog kurtların miasitler olarak bilinen ilkel etoburlardan evrimleştiğine inanır. Yaklaşık yirmi milyon yıl önce de Miyosen'de, köpekler ve kedigiller olarak iki ayrı familyaya ayrılmıştır.

Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 27/11/2022 14:21:02 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9209

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Kültür
Uzay
Küresel Salgın
Şüphecilik
Zeka
Dünya Dışı Yaşam
Memeli
Asit
Şehir
Güneş
İhtiyoloji
İlaç
Evrimsel Süreç
Biyokimya
Aşırı
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Sinek
Sars
Malzeme
Sayı
İklim
Deri
Aile
Elektromanyetizma
Kilo
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
M. Ç. Sever. Kurtlar: Bazı Kurt Türlerinin Soyu Tükenme Eşiğine Geldi!. (20 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 27 Kasım 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9209
Sever, M. Ç. (2020, September 20). Kurtlar: Bazı Kurt Türlerinin Soyu Tükenme Eşiğine Geldi!. Evrim Ağacı. Retrieved November 27, 2022. from https://evrimagaci.org/s/9209
M. Ç. Sever. “Kurtlar: Bazı Kurt Türlerinin Soyu Tükenme Eşiğine Geldi!.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, 20 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/9209.
Sever, Meltem Çetin. “Kurtlar: Bazı Kurt Türlerinin Soyu Tükenme Eşiğine Geldi!.” Edited by Meltem Çetin Sever. Evrim Ağacı, September 20, 2020. https://evrimagaci.org/s/9209.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.