Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Kuantum Dünyası: En Temel Bilim Dalından En Meşhur Zırvalara Kuantum Röportajı (Emre Oral, Pozitif İnfotropizma)

Kuantum Dünyası: En Temel Bilim Dalından En Meşhur Zırvalara Kuantum Röportajı (Emre Oral, Pozitif İnfotropizma)
14 dakika
2,761
  • Kuantum Mekaniği
  • Kuantum Fiziği
Evrim Ağacı Akademi: Evrim Ağacı Röportajları Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrim Ağacı Röportajları yazı dizisinin 13. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Mühendislik, Biyoloji ve Evrimsel Robotik Röportajı (Çağrı Mert Bakırcı)" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
  • Konular: Kuantum Mekaniği, Paradokslar, Kuantum Alan Kuramı, Kuantum Bilgisayarlar, Kuantum Şifacılık, Kuantum Bilinç
  • Cevaplayan: Emre Oral, 2013 yılı itibariyle Pozitif İnfotropizma isimli Facebook sayfasının kurucusu ve Evrim Ağacı'nda fizik yazıları yazmış bir fizik öğrencisidir.
  • Not: Lütfen bu röportajda sorulara yanıt veren kişilerin kendi yorumlarından sorumlu olduklarını, aradan geçen zamanla bazı düşüncelerini değiştirebileceklerini ve bizim her yazılanla %100 hemfikir olmayabileceğimizi aklınızda bulundurunuz.

Röportaj

1. Soru: Uzun bir aradan sonra sorularımıza cevap vermeyi tekrardan kabul ettiğiniz için teşekkür ederiz. Konumuz ''Kuantum'' hakkındadır. Öncelikle Kuantum Mekaniği nedir? Kuantum Mekaniği ile Kuantum Fiziği farklı şeyler midir?

Emre: Teşekkür ediyoruz. Soru sormak ve cevap vermek, birer sanattır ve bilimi sanatla birleştirdiğiniz için, biz teşekkür ediyoruz. Kuantum fiziği ve kuantum mekaniği, esasen farklı şeylerdir; ancak dirsek teması içerisinde çalıştıkları için, aynı şeyler gibi görünürler. Kuantum fiziği, örneğin enerji gibi bir kavramı kuantize edecek olan, yani nicelendirecek olan herhangi bir fiziksel teori arar. Burada ''enerjiyi nicelendirmek'' ifadesi, bizlere enerjinin en küçük paketlerini hatırlatmalıdır. Bu, kuantum fiziğinin en temel uğraşlarından biridir.

Buradan genellersek, kuantum fiziği, evrenin en küçük ölçeklerini ve bu ölçeklerin ''sakinlerini'' tanımaya çalışır. Kuantum mekaniği ise, evrenin en küçük bileşenlerinin davranışlarıyla ilgili teorilere ulaşmaya çalışır. Atomdan başlayarak, daha küçük ölçeklere inildiğinde, Einstein öncesi, hatta Bohr öncesi fiziğin yasaları, bu bileşenlerin davranışlarını açıklamakta yetersiz kalıyordu. Dolayısıyla, yeni gözlem ve deneylerle beraber, atomların ve atom altı parçacıkların davranışlarını açıklamak adına yeni yasa setleri gerekti ve ''kuantum mekaniği'' doğdu.

Tüm Reklamları Kapat

Birleşik bir açıklamaya da şöyle gidebiliriz: kuantum fiziği, evrenin bileşenlerini tanımaya çalışırken, kuantum mekaniği, bu bileşenlerin davranışlarına dair yorumlar getirmeye çalışır, derine iner. Bir anlamda kuantum mekaniğinin, kuantum fiziğinden türediğini de söyleyebiliriz.

2. Soru: Klasik Fizik ile Kuantum Mekaniğin arasındaki temel farklar nelerdir?

Emre: Kısa cevap: boyut. Uzun cevap ise çok uzun. Elimizden geldiğince kısaltacağız. Boyut sorunu, insanlığın derli toplu düşünmeye başladığı çağlardan beri kendisini göstermiştir. Galileo, Jüpiter'i ve uydularını tanımaya çalışırken, onunla neredeyse aynı yıllarda, mikroskop gelişiyordu. Newton, çalıştığı odasından, Ay'ın neden Dünya üzerine düşmediğini hesaplarken, aynı zamanda ışığın da belirli bileşenlerden (parçacıklardan) oluştuğuna dair fikirler geliştiriyordu. Bunlar, insanlığın artık etrafında gördüğü şeylerden sıkıldığı dışında, daha derin anlamlar da taşır.

Tüm Reklamları Kapat

Elmanın Dünya üzerine düşmesini, Newton sayesinde, evrensel kütleçekim yasasıyla açıkladık. Ya ışığı oluşturan parçacıklar? Onlar da Dünya yüzeyine düşüyorlar mı? Her şeyden önce, onlar da -tıpkı Dünya yüzeyine düşen elma gibi- belirli bir kütleye ve hıza sahipler mi? İşte burada, cevaplar, deneyler ve gözlemlerle beraber ''Hayır.'' çıkınca, yeni teorilere ihtiyaç duyuluyor.

Bu teoriler, atomdan başlayarak, daha alt ölçeklere özgü teorilerdir. Bu teorileri kullanarak, atom altı dünyanın ''elmalarının'' davranışlarını açıklayan alan ise kuantum mekaniği olmuştur. Klasik fizik, etrafımızı saran ve hiç de yabancı olmadığımız dünyayı açıklarken, kuantum mekaniği, bu dünyanın esasında bizler için çok yabancı yönlerinin de olduğunu hatırlatır ve o yönü tanımaya çalışır.

3. Soru: EPR Paradoksu, Heisenberg'in Belirsizlik İlkesi, Pauli Dışlama İlkesi, Schrödinger'in Kedisi ve Feynman Diyagramı hakkında özet bilgiler verebilir misiniz? Fizik konularını iyi bilmeyenlere bunları nasıl anlatırsanız öyle yazmanızı isteriz.

Emre;

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • EPR Paradoksu: Neden EPR? O dönemlerde, Einstein'ın, bazı kuantum fizikçilerine karşı kurduğu fizikçiler mafyası olan ve kendisi ile beraber, Boris Podolsky ve Nathan Rosen'den oluşan grubun üyelerinin soy adlarının baş harfleri, açıklayıcı olacaktır. Peki nedir bu paradoks?

Tam şu anda, ayaklarınızın bastığı yere bir arkadaşınızı çağırdığınızı, arkadaşınızın da geldiğini düşünün. Bu noktada, arkadaşınızla sırt sırta durduğunuzu düşünün. Ağzınızdan çıkan bir talimat ile aynı hızlarda, tam olarak zıt yönlere hareket etmiş olun. Belli bir mesafe ya da süre sonra bir talimat daha vererek durduğunuzu düşünün. Siz, kaç metre hareket ettiğinizi biliyorsunuz ve hâlâ arkanız dönük; aynı şekilde, arkadaşınız da aynı durumda. Hızlar aynı, geçen süre aynı, yönler zıt. Demek ki alınan yollar eşit ve zıt yönde. Ancak siz, arkadaşınızı görmeden, bu çıkarımı yapabiliyorsunuz. Siz, başlangıç noktasından 10 metre hareket ettiyseniz; arkadaşınız -10 metre hareket etmiş demektir ve siz de bu bilgilere sahipsinizdir. Aranızdaki mesafe de, doğal olarak 20 metredir.

İşte Einstein ve arkadaşları, bu gibi bir analojiyi, parçacıklar dünyasında denemek istediler: bir parçacıkla etkileşime girmeden, bir başka parçacığın özelliklerini açıklamak. Oysa kuantum fiziğine göre, uzak parçacıkların durumu, ölçümden önce ''gerçek'' değildir. Ancak parçacıklardan birine yapılan ölçüm, uzaktaki diğer parçacığın durumunu anlık olarak etkilemektedir. EPR'ye göre bu iletişim, ''yerellik'' (locality) ilkesinin ihlali anlamına gelmektedir. Einstein'a göre parçacıklar arasındaki bu etki, mutlaka gözden kaçırılan yerel bir etki olmalıydı.

Einstein ve arkadaşlarının hazırladığı makalede, paradoksa dair bir deney önerisi yoktur; ancak bir kaynaktan çıkan iki parçacığın fiziksel nicelikleri tartışılır. Deney önerisi ise daha sonra, 1951'de, David Bohm adlı fizikçi ile beraber gelmiştir. Bu makale, bir kaynaktan çıkan iki parçacığın özelliklerinin birbirine bağlılığı, bu bağlılığın yerellik ve özel göreliliği ihlal edip etmediği, parçacık özelliklerinin önceden belirlenmiş olup olmadığı konularının tartışıldığı, hem bilimsel hem de felsefi bir belge niteliği taşır. EPR Makalesi ise, kuantum mekaniğine yönelik bir mantıksal itirazdır ve bu itiraz, yalnız teoride değil, deneysel olarak da çürütülmüştür. Fakat, bu itiraz, hem kuantum mekaniğinin kurucularından olan Einstein tarafından yapılmış son büyük itiraz olması, hem de kuantum mekaniğinin anlaşılmasını sağlaması nedeniyle büyük öneme sahiptir.

Sonuç olarak EPR paradoksunun, parçacıkların birbirine ''dolaşık'', yani bir şekilde birbirlerine bağlı olup olmadığı tartışmasına dahil olan bir paradoks olduğunu söyleyebiliriz. Sonuç ise, dolaşıklığın ispatı ile kendisini göstermiştir.

  • Belirsizlik İlkesi: Bu ilke, belki de gelmiş geçmiş en önemli ilke olma potansiyeline sahiptir. Bir voleybolcunun topa hangi açıyla vurduğunu bilmeniz, topun tam olarak nereye düşeceğini bilmenize yeter mi?

Görünüşe göre, başka unsurlar da söz konusu: voleybolcunun topa uyguladığı kuvvet ve havadaki moleküllerin oluşturacağı ufak çaplı sürtünme kuvveti gibi. Bütün bu verilerin ve daha fazlasının bize sağlandığını düşünelim. Yani voleybolcunun topa vuruşu sırasındaki tüm veri setleri elimizde ve biz, bu verilerle hesaplamalar yapabiliriz. Şu durumda topun düşeceği noktayı belirlememizi engelleyen bir şey yok gibi görünüyor. İşte bu, bize belirli bir durumu işaret etmektedir: Belirli bir andaki belirli verilerden hareketle, sonraki herhangi belirli bir anda, belirli bir durumu öngörmemiz durumu.

Tüm Reklamları Kapat

Ancak atom altı düzeyde, bir parçacığın ''ne yapacağını'' belirlemek istediğimizde, bazı veri setlerine (hız, konum, momentum gibi) ihtiyacımız olur ve bunları ölçmeye kalktığımızda, çarpıcı bir şeyle karşılaşırız: voleybol topunun hızı ve konumunu aynı anda bilmemize rağmen, burada parçacığın hızını ve konumunu, aynı anda, aynı kesinlikle bilemiyoruz! Eğer parçacığın hızını, %64'lük bir kesinlikle saptayabiliyorsak, konumunu %36'lık bir kesinlikle saptayabiliriz. Yani bu özelliklerin belirlilikleri arasında bir ödünleşim söz konusudur.

Peki belirsizlik ilkesini neden etrafımızdaki dünyada gözlemleyemeyiz? Werner Heisenberg'in ortaya koyduğu bu ilkeye yeniden göz atmak istersek, parçacığın pozisyonunun belirsizliği çarpı hızının belirsizliği çarpı kütlesi, daima belirli bir nicelikten fazla olmalıdır. Bu belirli nicelikse, bir parçacığın enerjisinin frekansına oranı olan Planck sabitidir. Eğer siz, parçacığın pozisyonundaki belirsizliği 2 katına çıkarırsanız, hızındaki belirsizliğini yarıya indirmelisiniz demektir. Bunun yanında, ''parçacığın kütlesi'' ne kadar büyük olursa, eşitsizliğin sol tarafının geri kalanını oluşturan iki belirsizlik de o kadar az olmak zorundadır. Bu bize biraz tanıdık gelmiş olmalı: Ay'dan Dünya'mıza bakan hiçbir astronot, Dünya'nın kaybolup yeniden oluştuğuna rastlamamıştır. Zira kütle çok yüksektir, dolayısıyla belirsizlikler, yok denecek kadardır.

  • Pauli Dışlama İlkesi: Çoğu kez, elektronların, atom çekirdeği etrafında çarpışıp çarpışmadığını merak edenlerimiz olmuştur. Elbette çarpışmazlar. Buna her şeyden önce, elektriksel yükleri izin vermez, birbirlerini iterler. Ancak atomun etrafında bir ''bulut'' oluşturan bu parçacıklar nasıl hareket ederler?

Bu elektronlar, atom çekirdeği etrafındaki enerji seviyelerinde hareketlerini sürdürürler. Bunun yanında iki elektron, asla aynı hareket durumunda, aynı enerji seviyesinde bulunamaz. ''Hareket durumu'' ifadesinden anlamamız gereken, ''spin'' dediğimiz özelliktir ve elektronların, bir anlamda, dönüşlerine göre ''yukarı'' ve ''aşağı'' gibi iki değer alan fiziksel özellik anlamına gelir. Bunu, rastlayanların bileceği, ''sağ el kuralı'' ile anlatabiliriz. Bir parçacığı, baş parmağımızın dışında kalan 4 parmağımız, dönüş yönünü gösterecek şekilde avucumuzun içine aldığımızı varsayalım. Bu durumda baş parmağımız eğer yukarıyı gösteriyorsa, parçacık ''yukarı spin''e sahiptir. Aşağıyı gösteriyorsa da tam tersi.

Yine kimya derslerimizden hatırlayanlar olabilir: Çemberler içine çizilen iki ok vardır ve bu oklardan biri yukarıyı gösterirken, diğeri aşağıyı gösterir. Her orbitalde elektronun biri yukarı, diğeri aşağı spin durumundadır. Pauli'nin prensibi, en temel haliyle bunu belirtir.

Tüm Reklamları Kapat

  • Schrödinger'in Kedisi: Bu adla ünlü düşünce deneyinde, bir kutuya hapsedilmiş kedidir. Kutuda, kediden başka bir şey daha vardır: bozunma ihtimali %50 olan bir radyoaktif izotop. Bu izotop bozunduğunda, kedi için zehirli olan bileşenler kutunun içine yayılarak, kedinin ölümüne sebep olacaktır; ancak %50 ihtimalle. Bizler için burada önemli olan, bizim, kedinin yaşayıp yaşamadığı konusundaki bilgimizdir. Bizler kutuya gözlemci olarak katılana kadar, kedi ''hem ölü hem de diridir''. Ancak biz kutuyu açtığımız andan itibaren, kedi, ölü ya da diri olması durumlarından birine ''çöker''. Diğer bir deyişle, dalga fonksiyonu, bu iki seçenekten birine çöker. Bu yönden Schrödinger'in kedisi, paralel evrenler fikri için de bir dayanak oluşturur.
  • Feynman Diyagramları: Parçacıklar bozunduğunda veya diğer bazı parçacıklarla etkileşime girdiğinde temel olarak ne olduğunu, ne bekleyebileceğimizi gösteren şemalardır. Feynman'ın bu grafik yöntemi, kuantum dünyasında, parçacıkların davranışları ile ilgili tüm olasılıkları gözümüzde canlandırabilmemizi sağlar. Aynı zamanda modern fiziğin en önemli araçlarından biri olan bu diyagramlar, basit biçimde açıklamak gerekirse, elektromanyetik kuvvet ile birbirinden uzaklaşan iki elektronun gideceği bazı olası yönleri görmemizde önemli rol oynar. Diyagramlarda rastladığımız düz çizgiler her zaman elektronları, dalgalı çizgiler ise her zaman fotonları temsil eder. Burada da zamanın bir oku vardır; zamanın, aşağıdan yukarıya doğru ilerlediği düşünülür. Diğer yandan çizgilerin birleştiği noktalar, fotonların oluştuğu veya elektron tarafından soğurulduğu, enerji olarak hapsedildiği noktalardır. Feynman diyagramlarının sayısında bir sınır yoktur. Kuantum fiziği aslında bize, böylesi olası süreçlerin tümünün gerçekleşebileceğini ve bunların farklı olasılıklarla da meydana geldiğini söyler.

4. Soru: Peki Kuantum Alan Kuramı nedir?

Emre: Kuantum alan kuramı, bildiğimiz parçacıkların, noktasal parçacıklar olarak değil de, alanların birer parçaları olarak düşünüldüğü kuramdır. Örneğin, elektromanyetik alanın parçacığı olan foton, kuantum alan kuramına göre, esasında elektromanyetik alan içerisindeki ufak bir titreşimdir. Aynı şekilde, elektron alanındaki küçük bir titreşim elektron iken, kuarklar da ayrı ayrı, kendilerine has alanların birer parçalarıdırlar. Böylece, Sombrero Galaksisi'ndeki olası bir yaşam formunun yapısındaki elektronla, kelimelerin üzerinde dolaşan gözlerimizin yapısındaki herhangi bir elektronun aynı elektronlar olmasını da açıklayabiliyoruz. Neden? Zira bu elektronlar, aynı alanın parçaları.

5. Soru: Kuantum Işınlanmanın ne olduğunu kısaca anlatabilir misiniz?

Emre: Kuantum ışınlanma, yani diğer adıyla ''kuantum teleportasyon'', ''foton çiftleri'' dediğimiz parçacık çiftlerine dayanır. Yukarıdaki EPR Paradoksu konusuna güzel bir atıfta bulunur. Bunun sebebi, Jüpiter'in yüzeyinde kontrol altında tuttuğumuzu varsayacağımız bir foton ile, burada, Dünya'da kontrol altında tuttuğumuz bir fotonun dolaşık olmasıdır. Yani bizler, buradaki fotonu bir şekilde uyardığımızda, buradaki fotonla aynı anda, Jüpiter'deki foton da tepki verir. Bu foton çiftleri, iki merkez arasında veri alışverişini sağlayacaklardır. Birinci merkezdeki fotonların istenilen şekilde uyarılması sonucu, ikinci merkezdeki fotonlar değişeceklerdir ve sonuçta, birinci merkezdeki veriler ve ikinci merkezdeki veriler eşitlenecektir. İşin bundan sonrası, ikinci merkezdeki veriler toplamının işlenmesi ve maddenin elde edilmesidir; ki, en zor kısım da budur. Zira bu veri setini maddeye dönüştürmek, çok zordur. İşte bu yüzden bilim insanları, kuantum teleportasyonu şimdilik, parçacık dolaşıklıklarını kullanarak başarmaktadırlar.

6. Soru: Kuantum Bilgisayar nedir ve nasıl geliştirilmiştir?

Emre: Masamızdaki bilgisayarlar, kısaca ''bit'' olarak bilinen bilgi parçalarını, ikili rakamlara işleyerek çalışır. Normal olarak bir devre içindeki elektrik akımında meydana gelen değişiklikler yoluyla temsil edilen bitler, sadece iki değere sahip olabilir (0 veya 1). Ancak 20. yüzyılın ikinci yarısında bilim insanları, bu yol haritasına, maddenin atomaltı düzeye indiğimizde ortaya çıkan özel durumlarını da ekleyebileceklerini anladılar. Bu özelliklerin birincisi, ''süperpozisyon'' olarak bilinir.

Basit bir ifadeyle süperpozisyon, atom çekirdeği etrafında dönen elektronlar gibi fiziksel sistemlerin, aynı anda teorik olarak mümkün olan tüm durumlarda bulunabildiği anlamına gelir. Aslında bilim insanları, eğer bu gibi sistemleri kullanabilirlerse, her bir bilginin kuantum bitinin (diğer adıyla ''qubit''), eş zamanlı olarak 0 veya 1 olabileceğini fark ettiler. Bizler daha fazla bit ekledikçe, bu süperpozisyon durumu, bizlere, gücü katlanarak artan kuantum bilgisayarlar sunabilecektir.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Keep the Aspidistra Flying (George Orwell)

Gordon Comstock has ‘declared war’ on what he sees as an ‘overarching dependence’ on money by leaving a promising job as a copywriter for an advertising company called ‘New Albion’—at which he shows great dexterity—and taking a low-paying job instead, ostensibly so he can write poetry. Coming from a respectable family background in which the inherited wealth has now become dissipated, Gordon resents having to work for a living. The ‘war’ (and the poetry), however, aren’t going particularly well and, under the stress of his ‘self-imposed exile’
from affluence, Gordon has become absurd, petty and deeply neurotic.

Comstock lives without luxuries in a bedsit in London, which he affords by working in a small bookshop owned by a Scot, McKechnie. He works intermittently at a magnum opus he plans to call ‘London Pleasures’, describing a day in London; meanwhile, his only published work, a slim volume of poetry entitled Mice, collects dust on the remainder shelf. He is simultaneously content with his meagre existence and also disdainful of it. He lives without financial ambition and the need for a ‘good job,’ but his living conditions are uncomfortable and his job is boring.

Warning: Unlike most of the books in our store, this book is in English.
Uyarı: Agora Bilim Pazarı’ndaki diğer birçok kitabın aksine, bu kitap İngilizcedir.

Devamını Göster
₺80.00
Keep the Aspidistra Flying (George Orwell)

Tüm kuantum bilgisayar fikrinin dayanak noktası olan ''dolaşıklık'' kavramı, esasen tek bir qubitin durumunu değiştirdiğinizde, o sistemde dolanmış olduğu diğer tüm qubitleri etkileyeceği anlamına gelir. Esasında kuantum bilgisayarları diğerlerinden ayıran özellik, parçacıkların durumlarının aynı anda değişmesidir. Elektrik, tipik bir kablo içerisinde, ışık hızının %66'sı kadar bir hızla; muhafazasız bir bakır iletkende ise ışık hızının yüzde 95 ila 97'si kadar bir hızla ilerler. Ancak qubitler söz konusu olduğunda, bu süre kısalmıyor, tamamen bitiyor. Bir parçacığı etkilediğinizde, anında diğer parçacıklar da bu durumdan etkileniyor.

7. Soru: Günümüzde kuantum şifacılığı ve kuantum bilinç gibi şeylerle karşılaşmaktayız. Bunlar hakkında neler düşünüyorsunuz? Kuantum Mekaniğini öğrenmek isteyenlere tavsiye edebileceğiniz kaynaklar nelerdir?

Emre: Bunlar, hiçbir şekilde işe yaramamasına rağmen, insanların kendilerini şartlandırmasına sebep olurlar. ''Placebo ilaç'' örneği, burada bunu çok güzel bir şekilde açıklayacaktır. Kuantum, kelime anlamı olarak ''miktar'' demektir. Yan yana koyduğumuzda bile anlamsız iki kelime durumuna gelir: ''Miktar şifacılığı''. Evet; komik olmasına rağmen, bunu yapıyorlar. İlk soruda açıkladığımız ''kuantizasyon'', yani en küçük paketleri (miktarları) belirleme işlemi, burada ne kadar komik bir kullanıma dahil oluyor; görüyorsunuz. Öncelikle tıpta, ''tedavi'' gibi bir olgu vardır. ''Kuantum tedavi'' diye bir şey duydunuz mu? Neden? Çünkü ''şifa'', daha cazip bir kelimedir. Okumayı sevmeyen toplumlarda, bu böyledir.

''Kuantum bilinç'' ise, yukarıdaki ''kuantum şifa'' ifadesine göre biraz daha sinsi bir tavır takınır. Sombrero'daki elektron ile gözümüzdeki elektronun birbirinden ''haberi olmasını'' nasıl açıklayabiliriz? Bu inanılmazdır (!). Hayır, hiç de değildir. Evren, bir noktadan genişlemeye ve şişmeye başlamıştır. bileşenleri arasında bir bağın olması yadsınacak bir olgu değildir, olmamalıdır. Kuantum dolaşıklık olgusunun üzerinden defalarca geçtik. Bu mekanizma belirlidir; atom altı parçacıklara bilinç atfetmemizi kaldırmaz. Atom altı parçacıklar, belli yasalar dahilinde davranırlar. Gelgelelim, sahte kuantum uzmanları iş başında! ''kuantum sıçrama'' bahanesiyle, insanların umutlarını sömüren bu utanmazların iddiası, elektronların insan vücudunda bu sıçramaları, örneğin korku anında yapabildikleri ve bir üst kabuğa sıçradıkları, böylece yaydıkları fotonlar aracılığıyla insanın korktuğunun başına gelmesine sebep olduklarıdır. Ne kadar dokunaklı ve mükemmel bir mekanizma! Olsa ne güzel olurdu; atomları bir şekilde kontrol altına alır, korku duygusunu yok ederdik.

Bununla da kalmıyorlar: olumlu düşüncenin, yine bu mekanizma aracılığıyla insan hayatını daha iyi bir duruma getirdiğini iddia ediyorlar. Bu iddiaların kuantum teorisi ve modern fizikle uzaktan yakından alakası yoktur. Fotonların düşünce olduğu iddiasının hiçbir bilimsel temeli yoktur. Aynı şekilde, kişi korktuğu ya da sevindiği zaman vücudunda elektronların bir üst seviyeye sıçradığını gösteren hiçbir çalışma olmadığı gibi, bunu sağlayabilecek bir mekanizma da mevcut değildir.

Kuantum mekaniği konusunda tavsiye edebileceğimiz kaynaklar da şunlar:

  1. Büyük Tasarım - Stephen Hawking
  2. Evrenin Dokusu - Brian Greene
  3. Yaşam Nedir? - Erwin Schrödinger
  4. The Trouble with Physics - Lee Smolin
  5. İzafiyet Teorisi - Albert Einstein
  6. Fizik ve Felsefe - Werner Heisenberg
  7. Fizik Yasaları Üzerine - Richard Feynman
  8. Kuantumu Anlamak - Barry Parker

8. Soru: Kuantum Mekaniği ile neleri başarabiliriz ve bizlere (biraz pragmatik gibi gözükse de) ne tür faydalar sağlayabilir?

Emre: Kuantum mekaniği, bize birçok şey katmıştır. Öncelikle yine yukarıda bahsettiğimiz kuantum bilgisayarların geliştirilmesine az bir zaman kalmıştır. Bunun yanında, bildiğimiz gibi, kuantum mekaniğine dair, CERN adlı bir laboratuvar söz konusudur. Buradaki bilim insanları, çalışmaları sırasında internet ağını bizlere bağışlamışlardır. Evet, bu yazıyı, o bilim insanlarının sayesinde sizlere ulaştırabiliyoruz. Tüm bunların dışında, gelecekte uzaya gönderilecek, jeosenkronize olmayan (yani yermerkezli olmayan) teleskoplarla yapılacak veri alışverişlerinin de hızlanması, kuantum mekaniksel çalışmalarla beraber mümkün olacaktır. Kuantum mekaniğinin, hayatımıza en basit katkıları bunlardır, ancak bunlarla sınırlı da değildir. Birçok karmaşık sürece dayalı çalışmalar yapılmaktadır

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
8
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Evrim Ağacı Akademi: Evrim Ağacı Röportajları Yazı Dizisi

Bu yazı, Evrim Ağacı Röportajları yazı dizisinin 13. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Mühendislik, Biyoloji ve Evrimsel Robotik Röportajı (Çağrı Mert Bakırcı)" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 06/12/2022 13:07:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8682

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Yılan
Mantık
Bilgisayar
Modern
Öne Çıkan
Hormon
Hastalık Dağılımı
Video
Biyokimya
Abiyogenez
Genel Görelilik
Amerika Birleşik Devletleri
Kuantum Fiziği
Makale
Aile
Bağışıklık Sistemi
Nükleer
Viral Enfeksiyon
Çevre
Teyit
Ara Geçiş Türleri
Kitap
Mistik
Malzeme
Hidrojen
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Kafana takılan neler var?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. B. Acar. Kuantum Dünyası: En Temel Bilim Dalından En Meşhur Zırvalara Kuantum Röportajı (Emre Oral, Pozitif İnfotropizma). (13 Şubat 2013). Alındığı Tarih: 6 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/8682
Acar, A. B. (2013, February 13). Kuantum Dünyası: En Temel Bilim Dalından En Meşhur Zırvalara Kuantum Röportajı (Emre Oral, Pozitif İnfotropizma). Evrim Ağacı. Retrieved December 06, 2022. from https://evrimagaci.org/s/8682
A. B. Acar. “Kuantum Dünyası: En Temel Bilim Dalından En Meşhur Zırvalara Kuantum Röportajı (Emre Oral, Pozitif İnfotropizma).” Edited by Arsel Berkat Acar. Evrim Ağacı, 13 Feb. 2013, https://evrimagaci.org/s/8682.
Acar, Arsel Berkat. “Kuantum Dünyası: En Temel Bilim Dalından En Meşhur Zırvalara Kuantum Röportajı (Emre Oral, Pozitif İnfotropizma).” Edited by Arsel Berkat Acar. Evrim Ağacı, February 13, 2013. https://evrimagaci.org/s/8682.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.