Evrim Ağacı Logo Evrim Ağacı
Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Kripton

Kripton Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Kripton
Kripton spektrum
Kripton
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
3 dakika
644 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat

Özellikler

Kripton (Kr) periyodik tablodaki Grup 18'de bulunan nadir gazlar grubuna dahil olup (soy gazlar), nispeten az sayıda kimyasal bileşik oluşturur. Kripton soy gazının atom numarası 36'dir. Havadan yaklaşık üç kat daha ağır olan kripton; renksiz, kokusuz, tatsız ve tek atomludur. Göktaşlarında ve minerallerde de izlerinin bulunmasına rağmen, hacmi milyonda 1,14 parça kripton içeren Dünya atmosferinde kripton daha bol miktarda bulunur.

Kaynama noktası -152.3°C veya -242.1°F olan bu element, havanın ana bileşenlerinden yaklaşık 30-40 °C (50-70 °F) daha yüksek sıcaklıkta kaynadığından, kripton, sıvı havadan fraksiyonel olarak kolayca ayrılır. Ksenon ile kripton gazları, silika jel üzerine tutunma, yeniden damıtma ve diğer soy gazlar dışındaki tüm safsızlıkları gideren sıcak titanyum metal üzerinden geçiş ile daha da saflaştırılabilir.

Radyoaktif kripton-85, sızdırmaz kaplardaki sızıntıları tespit etmek için kullanışlıdır ve kaçan atomlar radyasyon yoluyla tespit edilir. Düşük basınçta kripton içeren bir cam tüpten elektrik akımı geçtiğinde mavimsi beyaz bir ışık yayılır. Doğal kripton, altı kararlı izotop karışımıdır: kripton-84 (%57.0), kripton-86 (%17.3), kripton-82 (%11.6), kripton-83 (%11.5), kripton-80 (%2.25), ve kripton-78 (%0.35). Kripton, 69'dan 100'e kadar her kütle numarasında izotoplara sahiptir; bu izotoplardan; yirmi beşi radyoaktiftir ve uranyumun bölünmesi ve diğer nükleer reaksiyonlarla üretilir.

Bulunma Sıklığı

Dünya Helyum oluşumunda yer alan tüm soy gazları barındırmaktadır. Kripton da aynı şekilde dünya atmosferinde bulunmaktadır. Kripton'un yüksek yüksekliğe yaklaşık 1 ppm'dir. Fraksiyonel damıtma ile sıvı havadan ayrıştırılabilir.[1] Uzaydaki kripton belirsizdir; çünkü ölçüm meteorik aktiviteden ve rüzgarlarından elde edilir. Ancak eldeki ilk ölçümler, uzayda bol miktarda kripton bulunuyor olabileceğini göstermektedir.[2]

Reklamı Kapat

Uygulama ve Kullanım Alanları

Kriptonun çoklu emisyon hatları, iyonize kripton gazının deşarjlarının beyazımsı görünmesini sağlar ve bu da kripton bazlı ampullerin fotoğrafçılıkta beyaz ışık olarak kullanılmasını sağlar. Kripton, yüksek hızlı fotoğrafçılık için bazı fotoğraf flaşlarında kullanılır. Kriptonun beyaz boşalması, gaz deşarjı "neon" tüplerde sanatsal bir etki olarak kullanılır.

Kripton fluorür lazeri, hapsetme deneylerinde nükleer füzyon enerjisi araştırmalarında önemlidir. Bu araştırmalardaki önemli olmasının sebepleri ise lazerinin yüksek ışın homojenliğine, kısa dalga boyuna sahip olması ve nokta boyutu, patlayan bir peleti izlemek için değiştirilebilir olmasıdır.[5]

Deneysel parçacık fiziğinde, sıvı kripton yarı homojen elektromanyetik kalorimetreler oluşturmak için kullanılır. Dikkate değer bir örnek vermek gerekirse, CERN'deki NA48 deneyinin kalorimetresi yaklaşık 27 ton sıvı kripton içermektedir. Ancak sıvı argon daha ucuz olduğu için kripton kullanımı daha nadirdir.

Tarihi

Kripton 30 Mayıs 1898'de İskoç kimyager Sir William Ramsay ve İngiliz kimyager Morris M. Travers tarafından sıvılaştırılmış hava üzerinde çalışırken keşfedildi. Yapılan deneyde sıvı havanın daha uçucu bileşenleri kaynadıktan sonra, az miktarda geriye kalanın sıvı kripton olduğu keşfedildi. Dünya atmosferinin yaklaşık %0.0001 kriptondur. Havadan kripton elde etmenin yüksek maliyeti, element üzerinde yapılabilecek pratik uygulamaları sınırlamıştır. 1960 yılında, metrenin uzunluğu, bir kripton izotopu olan kripton-86'nın turuncu-kırmızı spektral çizgisi olarak tanımlandı.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Etimolojisi

Kaşifleri Sir William Ramsay ve Morris W. Travers tarafından Yunan kriptonundan türetilen bir soy gaz elementi olan Kripton "gizli" sıfatının nötr hali olan Kripto olarak adlandırılmıştır. Bunun sebebi ise çok uzun süre keşfedilmemiş olması ve doğada bulunmasının çok zor olmasıdır.

Önlem ve Güven

Kriptonun Sağlığa Etkileri

Bu gaz durağandır ve boğucu madde olarak sınıflandırılır. Fazla yoğun bir şekilde solunması baş dönmesi, mide bulantısı, kusma, bilinç kaybı ve hatta ölüme neden olabilir. Bunların yanı sıra muhakeme hataları, kafa karışıklığı veya bilinç kaybı da yapabileceğinden dolayı oldukça riskli bir elementtir. Düşük oksijen bulunan ortamlarda maruz kalındığında, saniyeler içinde bilinç kaybı veya ölüm meydana gelebilir.

Kriptonun Çevresel Etkileri

Kripton, nadir bulunan atmosferik bir gazdır ve bu nedenle toksik değildir. Bununla birlikte kimyasal olarak durağan bir gazdır. Aşırı soğuk sıcaklıkta (-244oC) temas halinde organizmaları dondurur, ancak uzun vadeli ekolojik etkiler yaratması beklenmemektedir.

İlginç Bilgiler ve Diğer

Kimyaya en uzak insanın bile bir yerlerden duymuş olacağı bu element, çizgi roman dünyasının en bilindik karakterinden gelmektedir. Süpermen çizgi romanları ilk çıktığı zamanlarda, yok edilmiş Kripton gezegeninin tüm sakinlerinin süper güce sahip olduklarını belirtilmişti. Tabii daha sonra hikaye değişti; fakat Kripton gezegeni, hikayede sabit kaldı. Burada dikkatli olmakta fayda var: Kripton, Süpermen'in güçlerini yok edecek olan Kriptonit değildir. Hayali bir mineral olan Kriptonit, kırmızıdan yeşile ve siyaha kadar değişen renklerde bulunan, radyoaktif bir katı olarak tanımlanır (Sırbistan'da keşfedilen bir mineral buna çok benzer özelliklere sahiptir). Kripton, anlattığımız gibi renksiz, kokusuz, tatsız bir gazdır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 1
  • İnanılmaz 1
  • Tebrikler! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Sıkça Sorulan Sorular

Kripton elementinin atom numarası 36'dır.

Kripton, periyodik tabloda Grup 18'de bulunan bir soygazdır.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 26/01/2021 15:58:28 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9833

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Kuantum
Sars Mers
Fosil
Deney
Kozmoloji
Evrim Ağacı
Periyodik Cetvel
Gıda
Sanat
Test
Mikrop
Hamilelik
Sürüngen
Hayatta Kalma
Maske Takmak
Botanik
Epigenetik
Kozmik Mikrodalga Arkaplan Işıması (Cmb)
Uydu
Solunum
Aşı
Avrupa
Salgın
Zehir
Kanıt
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Reklamı Kapat
Soru Sor
Not Ekle
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Özgür bir toplum, içinde güvenle sevilmeyen kişi olabildiğiniz toplumdur.”
Adlai Stevenson
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Takipçi UP İçerik Soru Cevap

Devamını Oku