Toplumsal Hafıza Akımı ve Akademi

Bilgi çağında yaşadığımız söylenir. Her şeyin erişilebilir olduğu, gerçeğe ulaşmanın hiç olmadığı kadar kolaylaştığı iddia edilir. Ancak bu iddianın arkasında görmezden gelinen temel bir gerçek vardır: Yanlış bilgi bu kadar yaygınken, doğru bilginin sesi aynı ölçüde duyulmamaktadır.

Ve bunun en önemli nedenlerinden biri akademinin sessizliğidir.

Bugün toplumda dolaşan pek çok yanlış bilgi, yalnızca bilgisizlikten değil; o yanlışın zamanında ve güçlü bir şekilde karşılık bulmamasından kaynaklanır. Çünkü bilgi üretmek ile o bilgiyi savunmak aynı şey değildir. Akademi ilkini yapar, ancak çoğu zaman ikincisini ihmal eder.

Oysa yanlış bilgi boşlukta yayılmaz.

Yanlış bilgi, karşısında güçlü bir doğru bulamadığında büyür.

Bugün akademik çevreler sayısız makale, tez ve araştırma üretmektedir. Ancak bu üretim, toplumda karşılığı olan yanlış anlatılarla doğrudan yüzleşmediği sürece, kendi sınırları içinde kalmaya mahkûmdur. Akademik metinlerin varlığı, yanlış bilginin etkisini kendiliğinden ortadan kaldırmaz.

Çünkü toplum akademik makale okumaz.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Neden Desteğe İhtiyacımız Var?

Aslında maddi destek istememizin nedeni çok basit: Çünkü Evrim Ağacı, bizim tek mesleğimiz, tek gelir kaynağımız. Birçoklarının aksine bizler, sosyal medyada gördüğünüz makale ve videolarımızı hobi olarak, mesleğimizden arta kalan zamanlarda yapmıyoruz. Dolayısıyla bu işi sürdürebilmek için gelir elde etmemiz gerekiyor.

Bunda elbette ki hiçbir sakınca yok; kimin, ne şartlar altında yayın yapmayı seçtiği büyük oranda bir tercih meselesi. Ne var ki biz, eğer ana mesleklerimizi icra edecek olursak (yani kendi mesleğimiz doğrultusunda bir iş sahibi olursak) Evrim Ağacı'na zaman ayıramayacağımızı, ayakta tutamayacağımızı biliyoruz. Çünkü az sonra detaylarını vereceğimiz üzere, Evrim Ağacı sosyal medyada denk geldiğiniz makale ve videolardan çok daha büyük, kapsamlı ve aşırı zaman alan bir bilim platformu projesi. Bu nedenle bizler, meslek olarak Evrim Ağacı'nı seçtik.

Eğer hem Evrim Ağacı'ndan hayatımızı idame ettirecek, mesleklerimizi bırakmayı en azından kısmen meşrulaştıracak ve mantıklı kılacak kadar bir gelir kaynağı elde edemezsek, mecburen Evrim Ağacı'nı bırakıp, kendi mesleklerimize döneceğiz. Ama bunu istemiyoruz ve bu nedenle didiniyoruz.

Destek Ol

Toplum, kendisine ulaşanı benimser.

Tam da bu noktada sorun derinleşir. Akademi, yanlış bilgiye karşı açık bir duruş sergilemediğinde, bu alan daha görünür ama çoğu zaman daha yüzeysel aktörlere kalır. Bu aktörler, doğru ya da yanlış, toplumla daha hızlı ve doğrudan iletişim kurar. Sonuç olarak bilgi değil, anlatı kazanır.

Bu, doğrudan bir sorumluluk problemidir.

Çünkü akademi yalnızca bilgi üretmekle değil, o bilginin doğruluğunu kamusal alanda savunmakla da yükümlüdür. Yanlış bilgi karşısında susmak, tarafsızlık değildir. Aksine, o yanlışın yayılmasına zemin hazırlamaktır.

Bugün birçok akademik çevre, “bilimsel mesafe” ya da “tarafsızlık” gerekçesiyle kamusal tartışmalardan uzak durmayı tercih etmektedir. Ancak bu tutum, teoride makul görünse de pratikte ciddi bir boşluk yaratmaktadır. Çünkü toplum, beklemez. Sorularına cevap bulamadığında, cevabı başka yerlerde arar.

Ve o cevap her zaman doğru olmak zorunda değildir.

Toplumsal Hafıza Akımı bu noktada açık bir çizgi çizer:

Bilgi üretmek yeterli değildir.

Bilgi savunulmadığında, yerini yanlış doldurur.

Sonuç olarak mesele şudur: Akademi konuşmadığında, başkaları konuşur. Akademi açıklamadığında, başkaları anlatır. Ve akademi susmaya devam ettikçe, toplum doğruyu değil, en çok duyduğunu gerçek kabul eder.

Bilgi üretmek akademisyenin görevi ise, yanlış bilgiyi ortadan kaldırmak da aynı derecede onun sorumluluğudur.