Kesintisiz Bir Uyku Uyuyamıyorsanız, Endişelenmeyin: İnsanlar, Binlerce Yıl Boyunca Çift Vardiyalı Uyumuş Olabilir!

Kesintisiz Bir Uyku Uyuyamıyorsanız, Endişelenmeyin: İnsanlar, Binlerce Yıl Boyunca Çift Vardiyalı Uyumuş Olabilir! Discover Magazine
Yazar Richard Sima Ayşegül Şenyiğit Özdil Editör Ayşegül Şenyiğit Özdil  BerkayMorkan 2. Editör Berkay Morkan  AliTuran Podcast Seslendirmeni Ali Turan
4 dakika
10,197 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat
Tarihi Geçmiş Haber

Bu haber 10 ay öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Gece boyunca uyuyamıyorsanız endişelenmeyin. İnsanlar binlerce yıl boyunca iki vardiya uyudu. Kanıtlar, insanların uykusunun bir zamanlar kopuk olduğunu göstermesine rağmen araştırmacılar, bunun sebebini tam olarak çözemediler.

Ulusal Uyku Vakfı (İng: "National Sleep Foundation") tarafından belirlenen uyku kuralları, ortalama bir yetişkinin her gece yedi ile dokuz saat uyumasını önermektedir. Oysa endüstri öncesi dönemde yaşayan insanlar için uyku, tamamen farklı bir meseleydi. Tarihçi Roger Ekirch, 2001 tarihli bir makalesinde, modern çağa kadar, gecenin ortasında bir saat veya daha fazla sessiz şekilde uyanık kalmanın, Batı Avrupalıların çoğunu rahatsız etmiş olduğunu dile getiriyor. Uykular arasındaki bu küçük uyanmalara minik bir gün bile sığabilirdi. Roger Ekirch, konuyla alakalı şunları söylüyor:

Aileler yataktan kalkarak tuvalete, sigara içmeye ve hatta yakın komşularını ziyarete giderdi. Yatakta kalanların birçoğu sevişir, dua eder ve en önemlisi 'bir önceki uykularından' kalan rüya üzerine düşünürlerdi.

Diğer bir deyişle, bölümlere ayrılmış (veya iki fazlı) uyku normdu. Tüm uykumuzu tek seferde almak ise, nispeten yeni bir eğilim.

Reklamı Kapat

A. Roger Ekirch
A. Roger Ekirch
Wikipedia

Uykunun Tarihi

Ekirch, 18. yüzyıldan önce yaşayan insanların nasıl uyuduğunu derlediği sonuçlarında günlükler, notlar ve edebiyat eserleri gibi çeşitli kaynakları temel aldı.

İki bin yıla yayılan belgeleri tarayan Ekirch, ilk uyku bölümünün İngilizce'de sıklıkla "ilk uyku" olarak anıldığını, İtalyanca “primo sonno”, Fransızca “premier sommeil” ve Latince “primo somno” gibi benzer kelimelerle anıldığını keşfetti. İkinci uyku periyoduna "ikinci" veya "sabah uykusu" deniyordu ve her iki faz da yaklaşık aynı uzunluktaydı.

Eğer bölümlere ayrılmış uyku standart olansa, neden şimdi biz aralıksız uyuyoruz veya en azından uyumaya çalışıyoruz? Bu modern hayatın yani iyi aydınlatılmış, sıcaklık kontrollü evlerimiz ve ses yalıtımlı duvarlarımızın sonucu olabilir. Belki de modern hayat, uykumuzu önceki toplumların doğrudan sahip olabileceği günlük doğal ve mevsimsel ritimlerden koparıyor olabilir.

"Doğal" Olan Yol Hangisi?

Ancak doğal olan yolun iki fazlı (bölümlere ayrılmış) uykunun olduğuna dair hangi kanıtlar var? Ekirch’in tarihsel kanıtları bir yana, araştırmacılar sözde "doğal" insan uykusunun neye benzediğini açıklamak için çeşitli yöntemler denediler. Antropologlar ve etnograflar, 19. yüzyılın sonlarında ve 20. yüzyılın başlarında yapay ışığa maruz kalmayan ve Batılı olmayan kültürlerin hala "birinci" ve "ikinci" uyku evrelerini yaşadıklarını bildirdiler.

Psikiyatrist Thomas Wehr’in yaptığı bir deneyde, insan denekler birkaç hafta boyunca geceleri yapay ışıktan mahrum bırakıldı ve deneklerin uykularının iki fazlı hale geldiğini ve genellikle aralarında 1 ila 3 saatlik bir uyanma aralığı olan birkaç saatlik iki nöbete bölündüğünü buldu.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Diğer araştırmacılar, tıpkı bir Fitbit gibi aktiviteyi ölçen ve bileklere takılan cihazlar gibi günümüz teknolojisinden yararlanarak elektriksiz yaşayan modern avcı-toplayıcıların ve çiftçilerin uyku düzenlerini izlemeye yöneldiler. Bu da yapay ışıklandırma olmadan uyku sürecine ve yaşayan eski kültürler ile modern kültürler arasındaki olası farklılıklara dair ipucu sağlayabilir.

Uyku düzenini kontrol eden saat
Uyku düzenini kontrol eden saat
Media Trend

Bölünmüş Uyku İçin Parçalanmış Kanıt

Yakın zamana kadar bu çalışmaların sonuçları karışıktı ve net değildi. Tanzanya, Namibya ve Bolivya'daki üç toplayıcı topluluğu üzerinde 2015 yılında yapılan bir araştırma, bu halkların her birinin kesintisiz uzun bir uyku ile karakterize, benzer uyku düzenlerine sahip olduğunu ve bölümlere ayrılmış uyku kanıtı olmadığını ortaya çıkardı. Bu çalışmanın yazarları, her grubun coğrafi izolasyonundan dolayı "gözlemlenen modellerin kendi özel çevresel veya kültürel koşullarına özgü olmadığını, daha ziyade türümüzün orijinal olarak evrimleştiği yerde yaşayan insanların fizyolojisi ile ilgili olduğunu" iddia ediyorlar.

2019 yılında yapılan başka bir çalışmada Güney Pasifik ada ülkesi Vanuatu’daki Tanna Adası’nda elektrik aydınlatması olan ve olmayan çiftçilerin uyku düzenleri karşılaştırıldı. Araştırmacılar, yapay akşam ışığının uykuyu geciktirip kısaltmasına karşın, Tanna Adası'ndaki yerli halkın büyük ölçüde tek fazlı, kesintisiz uykuya sahip olduğunu buldular. İncelenen 519 gecenin sadece yüzde 14'ünde gece uyanma nöbeti yaşandı. Araştırmacılar, bu bulguyu 'düzenli birinci ve ikinci uyku' kavramına uymadığı şeklinde yorumladı.

Ayrıca Madagaskar'da kırsal, elektriksiz bir toplum üzerinde 2017’de yapılan bir araştırma, köylülerin birinci ve ikinci uyku düzenine çarpıcı şekilde benzer bir uyku düzenine sahip olduğunu buldu. Gece yarısından sonra hem erkek hem de kadın köylüler, kaydedilen gecelerin yüzde 49'unda faaliyette zirve yapacaklardı; çünkü köylülerin yüzde 43'ü tuvaleti kullanmak için uyandıklarını bildirdi.

Reklamı Kapat

Bölünmüş uykunun tarihsel eğilimlerindeki farklılıklar ve yapay aydınlatmanın olmadığı çağdaş toplumlarda buna dair kanıtlar net değildir; ancak bu, sıcaklık, gün ışığı uzunluğu ve yaşam tarzındaki farklılıklardan kaynaklanıyor olabilir. Bölünmüş uykunun, uyumanın en doğal yolu olup olmadığı henüz kapanmayan bir tartışma olmaya devam ediyor.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 24
  • İnanılmaz 4
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: Discover Magazine | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 15/10/2021 23:24:40 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9694

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Adaptasyon
Egzersiz
Deizm
Karadelik
Moleküler Biyoloji
Entropi
Boyut
Arı
Önlem
Sars
Genetik Mühendisliği
Canlılık Cansızlık
Yemek
Atmosfer
Bağışıklık
Oksijen
Köpek
Foton
Gen
Bebek
Samanyolu Galaksisi
Hukuk
Tarım
Yavru
Robot
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın