Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Bir Evrimsel Takas Örneği: Güçlü Kükremeye Karşılık Küçük Testisler

Güçlü Kükremeye Sahip Uluyan Maymunlar Daha Az Sperm Üretiyor!

Bir Evrimsel Takas Örneği: Güçlü Kükremeye Karşılık Küçük Testisler NewScientist
Uluyan Maymunlar
5 dakika
6,708
Tüm Reklamları Kapat

Uluyan maymunlar, Yeni Dünya maymunları grubuna dahildirler ve bu grubun en büyük cüsseli üyelerini oluştururlar. Bu vokal primatlar ayrıca tutucu (kavrayıcı) kuyrukları ile bilinirler. Bu kuyruğu, ekstra bir kol gibi dallardan sarkmakta kullanırlar. Bu kuyruğun işlevi, uluyan maymunlar için oldukça önemlidir çünkü nadiren ağaçlardan yere indikleri görülür. Eski Dünya maymunlarında ise bu tipte bir kuyruk mevcut değildir. Uluyan maymunların siyah, kahverengi veya kırmızı olabilen uzun, kalın saç ve sakalları vardır. Kırmızı uluyan maymunlar doğada en sık görülen uluyan maymun türüdür. Çok sayıda uluyan maymunun sabaha karşı verdikleri koro üç kilometre uzaktan duyulabilecek kadar şiddetlidir.

Uluyan maymunların boyutları yaklaşık bir köpek kadardır. Buna rağmen yeryüzü üzerindeki karasal canlılar arasında en güçlü seslerden birine sahiptirler. Bu güçlü sesi çıkarabilmelerini sağlayan hiyoit (dil kemiği) denilen ve hava kesesi içeren, fincan şeklindeki bir kemiktir. Jacob C. Dunn ve ekibi çeşitli uluyan maymun türleri ile yaptıkları çalışmada bu yapının işlevini ortaya koyabilmek için 250'den fazla hiyoit kemiğini 3D lazer taramaları ile analiz ederek en küçüğünden en büyüğüne bu kemiklerdeki çeşitliliği incelediler.

Tüm Reklamları Kapat

Uluyan maymunlardaki hiyoit kemik (dil kemiği) ve gırtlak yapısı
Uluyan maymunlardaki hiyoit kemik (dil kemiği) ve gırtlak yapısı
Current Biology

Ekip ayrıca bir grup uluyan maymunun geniş çaplı bir akustik incelemesini yaptı. Yapılan analizler sonucunda uluyan maymunların kaplanlar ile aynı frekansta kükredikleri görüldü. Bu performans, uluyan maymunların vücut büyüklüğü ile kıyaslandığında beklenmedik bir sonuçtu. Ancak, uluyan maymunların insanınkinin üç katı uzunluğunda olan vokal kıvrımlarına (ses tellerine) ve sesinin çınlanımı (rezonans) için kullandığı benzersiz bir adaptasyona sahip hiyoit kemiğine bakacak olursanız, sonuç o kadar inanılmaz olmayacaktır. Bu kükreme davranışı çiftleşme için kritik rol oynadığından erkek maymunlar için oldukça önemlidir: Erkek maymunlar bu davranışı dişileri kendine çekmek ve rakip erkekleri korkutmak için kullanırlar.

Uluyan maymun türlerinde yapılan hiyoit büyüklüğü analizinin sonuçlarının görselleştirildiği kıyaslama
Uluyan maymun türlerinde yapılan hiyoit büyüklüğü analizinin sonuçlarının görselleştirildiği kıyaslama
Current Biology

Büyük Hiyoide Karşılık Küçük Testisler

Uluyan türler üzerinde yapılan çalışmada, büyük hiyoide sahip olmakla üreme organı olan testisler arasında bir çeşit evrimsel takas (trade-off) olduğu ortaya kondu. Çalışmanın detaylarına geçmeden önce evrimsel takasın ne olduğunu anlayabilmek için Charles Darwin'in "Türlerin Kökeni" adlı eserinde yazdığı şu cümleye bakabiliriz:

Tüm Reklamları Kapat

Tüm organizma o denli birbirine sıkıca bağlıdır ki, organizmanın bir parçasında küçük değişiklikler meydana geldiğinde ve bu değişiklikler doğal seçilim yoluyla biriktiğinde diğer parçalar buna göre modifiye edilir (uyarlanır).

Bu durumda şöyle söyleyebiliriz ki organizmanın evrimsel değişimi sırasında bir özellik, bir başka özellikte azalma olduğu takdirde artış gösteriyorsa (ya da tam tersi) evrimsel takastan (trade-off) söz edebiliriz. (Bu durumu ikiden fazla özellik arasında da görebiliriz.) Çünkü evrimsel ekonomi açısından bir özelliğin gelişimi için harcadığınız enerji ve emeğin bir şekilde karşılanabiliyor olması gerekmektedir. Buna bir örnek verecek olursak; kemiğin incelmesi ve uzaması ile bacak uzvunuz daha fazla hız yapabilir hale gelebilir ancak bu değişim genellikle gücü azaltmaktadır ve böylece kullanım sırasında bacak kırılmalara daha açık hale gelmektedir. Bu nedenle hızlı koşucu olmaya evrimleşen yırtıcı bir hayvanın, büyük ve güçlü avları etkisiz hale getirme yeteneğini takas etmesi gerekebilir.

Uluyan maymunlara dönecek olursak vereceğimiz örnek üzerinden konuyu anlamanın kolaylaşacağını düşünüyoruz. Yapılan araştırmada görülmüştür ki bir erkek uluyan maymunun vokal (ses) organı ne kadar büyükse o kadar daha derin ve etkileyici bir kükremeye sahip olmaktadır. Ancak testisleri de bir o kadar küçük olup üretebildikleri sperm miktarı azalmaktadır. Yazının başında belirttiğimiz gibi erkek maymunların kükreme davranışını dişileri etkilemek ve erkek rakiplerini elemek için kullandıklarını biliyoruz. Öyleyse nasıl oluyor da dişiler tarafından üremek için seçilen erkek maymunların sperm miktarı az olmaktadır?

Doğaya bakacak olursanız erkeklerin büyük vücut, canlı renkler, uzun boynuzlar veya sivri köpek dişleri gibi özelliklere yatırım yaparken üreme özelliklerine yatırım yapacak gelişimi gösteremediklerine dair örnekleri bulabilirsiniz. Örneğin, gösterişli ve büyük bir burna sahip arap babunlarının daha küçük testisleri vardır.
Doğaya bakacak olursanız erkeklerin büyük vücut, canlı renkler, uzun boynuzlar veya sivri köpek dişleri gibi özelliklere yatırım yaparken üreme özelliklerine yatırım yapacak gelişimi gösteremediklerine dair örnekleri bulabilirsiniz. Örneğin, gösterişli ve büyük bir burna sahip arap babunlarının daha küçük testisleri vardır.
Pixabay

Araştırmacılar ayrıca bu evrimsel takas durumunun, uluyan maymunlarda çiftleşme stratejileri açısından farklılıklar ortaya koyduğunu buldular: Büyük hiyoitleri ancak küçük testisleri olan erkeklerin küçük sosyal gruplarda yaşadıklarını ve çoğu zaman grup içerisindeki baskın bir erkeğin çiftleşmek için dişileri seçtiğini gözlemlediler (harem modeli). Buna karşın küçük hiyoit sahibi büyük testisli erkeklerin daha kalabalık sosyal gruplarda yaşadığını ve dişilerin gruptaki tüm erkeklerle çiftleşebildiğini gözlemlediler. Bu gruptaki erkek bireyler, dişilere özel erişime sahip değildir ve üreme savaşı ''sperm yarışmasına'' yöneliktir. Yani sperm miktarı ve kalitesi yüksek olan erkeklerin üreme başarısı daha yüksek olacaktır. Cambridge Üniversitesi Biyolojik Antropoloji Anabilim Dalından Dr. Jacob Dunn'un söylediğine göre:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Evrimsel açıdan, tüm erkekler ellerinden geldiğince fazla sayıda çocuğa sahip olmak için çabalar. Ancak üreme söz konusu olduğunda bu isteğinizi her zaman elde edemeyebilirsiniz.

Doğaya bakacak olursanız erkeklerin büyük vücut, canlı renkler, uzun boynuzlar veya sivri köpek dişleri (silah olarak da kullanılabilir) gibi özelliklere yatırım yaparken üreme özelliklerine yatırım yapacak gelişimi gösteremediklerine dair örnekleri bulabilirsiniz. Örneğin, gösterişli ve büyük bir burna sahip erkek arap babunlarında daha küçük testisler görülmektedir. Ancak bu çalışmayı ilginç kılan bir başka unsur da elde edilen bulguların herhangi bir türdeki sese olan yatırım ve sperm üretimi arasındaki takasın ilk kanıtını oluşturuyor olması. Ancak Dr. Dunn erkek uluyan maymunlarındaki evrimsel takas ilişkisinin nasıl işlediğinin yeterince net anlaşılmadığını şu sözlerle ifade ediyor:

Büyük bir ses organı geliştirmek ve kükremek için yapılan yatırım o kadar maliyetli olabilir ki testislere yatırım yapmak için gerekli enerji kalmayabilir. Diğer taraftan, kükremek için büyük bir ses organı kullanmak rakip erkekleri caydırmakta etkili olacağından büyük testislere yatırım yapmaya gerek kalmayacaktır.
Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
63
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 12
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 9
  • Bilim Budur! 6
  • Merak Uyandırıcı! 5
  • Muhteşem! 3
  • Üzücü! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/04/2024 11:37:34 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7763

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Entropi
Karbondioksit
Sars
Yas
Doğa
Karbon
Diş Hekimliği
Tarım
Dalga
Epistemik
Mitler
Hormon
Hominidae
İyi
Eğitim
Astrofizik
Işık
Evrimsel Biyoloji
Dişler
Uydu
Küresel Isınma
Su
Gebelik
Teyit
Müfredat
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
İ. D. Yılmaz, et al. Bir Evrimsel Takas Örneği: Güçlü Kükremeye Karşılık Küçük Testisler. (2 Mayıs 2019). Alındığı Tarih: 18 Nisan 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/7763
Yılmaz, İ. D., Özdil, A. Ş. (2019, May 02). Bir Evrimsel Takas Örneği: Güçlü Kükremeye Karşılık Küçük Testisler. Evrim Ağacı. Retrieved April 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/7763
İ. D. Yılmaz, et al. “Bir Evrimsel Takas Örneği: Güçlü Kükremeye Karşılık Küçük Testisler.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, 02 May. 2019, https://evrimagaci.org/s/7763.
Yılmaz, İnci Deniz. Özdil, Ayşegül Şenyiğit. “Bir Evrimsel Takas Örneği: Güçlü Kükremeye Karşılık Küçük Testisler.” Edited by Ayşegül Şenyiğit Özdil. Evrim Ağacı, May 02, 2019. https://evrimagaci.org/s/7763.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close