Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Karl Marx, ''Das Kapital'' İsimli Eserini Darwin'e Mi Atfetti?

Karl Marx, ''Das Kapital'' İsimli Eserini Darwin'e Mi Atfetti? Evolution News
6 dakika
15,510
Tüm Reklamları Kapat

İddia

Marx, ekonomi ve politikada çığır açan Das Kapital kitabının 2. baskısını Darwin'e ithaf etmek istedi; ancak Darwin bunu reddetti.

Gerçek mi?

Sahte
Sahte

Gerçek Ne?

Karl Marx, her ne kadar Darwin'in eserlerine ve kitaplarına bir hayranlık besliyorsa da, Das Kapital'i hiçbir zaman Darwin'e ithaf etmek istemedi. Darwin'in gönderdiği mektuplar arasında bir kitabın kendisine ithaf edilmesini nazikçe reddettiği doğrudur. Ancak bu ret, Das Kapital'e yönelik değil, Marx'ın kızı Eleanor ile ilişki yaşayan İngiliz biyoloji öğretmeni Edward Aveling'in kaleme aldığı "Students' Darwin" (Öğrencilerin Darwin'i) isimli kitaba yöneliktir. Dolayısıyla Darwin'in red mektubunun Das Kapital veya Marx ile herhangi bir ilişkisi yoktur.

İddianın Kökeni

Francis Wheen tarafından yazılan Karl Marx başlıklı biyografide, Marx'ın mektupları arasında 13 Ekim 1880 tarihine ait, Darwin'den gelen bir mektup bulunduğu anlatılmaktadır. Yukarıdakinden sonra gelen bu ikinci mektupta şunlar yazar:

Tüm Reklamları Kapat

"Sayın bayım,

Nazik mektubunuzdan ve Sonuç kısmından ötürü fazlasıyla minettarım. Benim yazılarımla ilgili olarak sizin tespitlerinizin yayınlanmasıyla ilgili benim açımdan izin gerektiren hiçbir kısım bulunmamaktadır. Yani izin gerektirmeyen bir şey için benim izin vermem, benim açımdan saçma olacaktır. Ancak söz konusu Kısım veya Cilt'in bana atfedilmemesini tercih ederim (her ne kadar niyetinizden ötürü onur duymuş olsam da), yani bu, genel olarak söz konusu kitaba dair hiçbir şey bilmiyor oluşumdan kaynaklı olarak tasvibimin düzeyini ima etmektedir. Dahası, her ne kadar tüm konularda özgür düşüncenin güçlü bir savunucusu olsam da, bana (doğru veya yanlış) öyle geliyor ki Hıristiyanlığa ve teizme yönelik doğrudan geliştirilen argümanlar halk üzerinde neredeyse hiçbir olumlu etki yaratmamaktadır ve düşünce özgürlüğü ancak bilimin gelişimini takip eden bir şekilde, insanların zihninin kademeli bir şekilde aydınlatılmasıyla mümkün olmaktadır. Bu sebeple din hakkında yazmak, her zaman uzak durduğum bir konu olmuştur ve kendimi bilimle sınırlamış bulunmaktayım. Ne var ki ben, eğer ki dine doğrudan saldırı yapacak konulara katkı sağlayacak olursam, ailemin bazı bireylerinin duyacağı acıdan ötürü konuya taraflı yaklaşıyor olabilirim. Bu sebeple her türlü talebinizi reddetmekteyim; ancak ben yaşlı ve az gücü olan biriyim. Var olan deneyimimden biliyorum ki, kitap taslaklarını gözden geçirmek beni oldukça güçsüzleştirmektedir.

Tüm Reklamları Kapat

En içten saygılarımla,

Charles Darwin"

İşte bu mektup, tüm mitin başlangıcı oldu. Çünkü söz konusu biyografiyi düzgün okumayan kişiler, bu mektubun Karl Marx'a yazıldığını düşünerek Das Kapital'in Darwin'e ithaf edilmek istendiğini düşündüler ve bunu yaydılar. 1931 senesinde bir Sovyet gazetesinde yayınlanan mektup, hızla halk arasında söylentilere neden oldu. Halbuki gerçek, bundan tamamen başkaydı. Peki eğer ki bu mektup Marx'a yazılmadıysa, neden Marx'ın mektupları arasında bulundu?

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bilgiler

Karl Marx, kendi döneminin tartışmasız en meşhur doğa bilgini ve biyologu olan Darwin'e, şaheserinin imzalı bir kopyasını 1873 senesinde gerçekten de göndermiştir. Ancak bu, yazarlar arası bir jestten fazlası değildir. Ne yazık ki Darwin, ekonomi ve politikadan hiç anlamayan biri olarak, Das Kapital'i asla okumamıştır. Darwin'in Karl Marx'a gönderdiği Ekim 1873 tarihli mektupta şunlar yazar:

"Sayın bayım,

Harika çalışmanız Capital'i göndererek beni onurlandırdığınız için çok teşekkür ederim. Aslında politik ekonomi hakkında daha derin ve önemli konuları bilerek bu eseri almaya daha fazla layık olmayı isterdim. Her ne kadar çalışmalarımız çok farklı olsa da, inanıyorum ki ikimiz de bilginin genişlemesini istiyoruz ve uzun vadede insanlığın mutluluğuna katkı sağlamayı hedefliyoruz.

En içten saygılarımla,

Charles Darwin"

Tüm Reklamları Kapat

Marx'tan aktarılanlara göre Darwin'den böyle bir cevap almak onu çok memnun etmiştir. Hatta birkaç sefer Marx'ın Darwin'den aldığı mektubu diğer insanlara göstererek büyük bilim insanlarının kendi çalışmalarını takdir ettiğini ispatlamak kullanmıştır. Ne yazık ki Darwin, az önce de belirttiğimiz gibi, kitabı asla bir bütün olarak okumamıştır, çünkü konuyu anlamamaktadır ve pek fazla ilgilenmemektedir de... Darwin'in kütüphanesinde bulunan Das Kapital'in neredeyse hiçbir sayfası kesilerek açılmamıştır (eski kitaplarda okumak için sayfaların birbirinden ayrılması gerekir), dolayısıyla neredeyse hiçbir sayfasını okumamıştı.

Marx, Aralık 1860'da, Darwin'in Türlerin Kökeni isimli eserini okumayı bitirdiğinde, 1 cümleyle şunları aktardı: "Her ne kadar zalim bir İngiliz stiliyle kaleme alınmış olsa da, kitap bizlerin görüşlerinin doğal tarihini aktarmaktadır." Darwin ve Marx arasında, bunlardan başka herhangi bir bilinen iletişim yaşanmamıştır.

Bu Mektup Neden Marx'ın Mektupları Arasındaydı?

İlk olarak Das Kapital'i okumuş olan herkes, bu mektubun o kitabın ithafına yönlendirilmemiş olduğunu kolayca görecektir. Zira Das Kapital, her nasıl okunursa okunsun, Darwin'in mektubunda yazılanların aksine "dine doğrudan bir saldırı" içeriğine sahip değildir; hatta konunun bununla doğrudan ilgisi bile yoktur. Bu kuşku, nihayetinde Kaliforniya Üniversitesi'nden Dr. Margeret Fay'in araştırmalarına vesile oldu ve gerçek kısa sürede anlaşıldı.

Fay, 1881 senesinde basılan The Students' Darwin (Öğrencilerin Darwin'i) isimli anlaşılması güç bir kitabı keşfetti. Kitap, militan ateist gruplar tarafından finanse edilmekteydi ve doğrudan dine saldırı amacıyla kaleme alınmıştı. Kitabın yazarı, Marx'ın kızı Eleanor ile evlilik yapmış olan Edward Aveling isimli bir biyoloji öğretmeniydi. 1895 yılında, Aveling ve eşi Eleanor, Engels'den miras kalan Marx'a (babasına) ait mektupları düzenleme işine girişmişlerdi. 1897 senesinde Aveling, Marx ve Darwin hakkında bir makale yazdı ve Darwin ile iletişime geçtiğini belirtti.

Tüm Reklamları Kapat

Sonrasındaysa, yukarıdaki mektubu Marx'ın mektupları arasına kattı. Nihayetinde, 12 Ekim 1880 tarihli, Aveling'den Darwin'e gönderilmiş bir mektup, Darwin'in Cambridge'deki mektupları arasında ortaya çıkarıldı. Bu mektuba, Öğrencilerin Darwin'i isimli kitabın bazı bölümleri iliştirilmişti ve mektupta, kitabın Darwin'e ithaf edilmesi rica ediliyordu. Yani yukarıda Darwin'in gönderdiği mektup, Marx'a veya Das Kapital'e yönelik değil; Aveling'in yazdığı ateist propogandası içerikli Öğrencilerin Darwin'i isimli kitabınaydı.

Darwin'in Marx ile herhangi bir siyasi düşünce ilişkisi olduğu doğru olsaydı bile, birçok farklı sebepten bu durum, bazı bilim düşmanlarının yapmaya çalıştığının aksine Evrim Kuramı'na yöneltilmiş bir "suçlama" olmazdı. Bu sebeplerin ilki, sosyalizm ya da kapitalizm gibi düşüncelerin "suç" veya "karanlık emel" içerikli unsurlar olmaması, basitçe, insanlığın toplumsal gelişimine ve özüne yönelik bir siyasi ideolojik yaklaşım olmasıdır. Söz konusu ideolojilerin, konu hakkında bilgisiz kişilerce altının olumsuz propogandalar ile doldurulup, kelimelerin içlerinin boşaltılıp, yapay yollarla olumsuz anlamlar yüklenerek halka sunulması, ne bu ideolojilerle, ne de Evrim Kuramı ile ilişkilendirilebilir bir olgudur; ancak ve ancak söz konusu kişilerin art niyeti veya öznel tutumları ile alakalı olabilir.

İkincisi, bilimsel bir kuramın siyaset gibi büyük oranda öznel olan bir sahadaki çıkarımları, bilimsel kuramdan %100 bağımsızdır. Bilim, bize gerçekleri gösteren bir araçtır. Bunları sosyal yapımıza ve insani ideolojilerimize nasıl dahil edeceğimiz, bilimsel gerçekleri değiştirmez ve alakadar etmez. Bir kuram, en vahşi ideolojilerin temeline yerleştirilebiliyor olsaydı bile, bu durum, o bilimsel teorilerin gerçekliğini hiçbir şekilde olumsuz etkilemezdi. Duygularımızın ve şahsi kanaatlerimizin, bilimsel gerçeklerden bağımsızlığını anlamamız ve hoşlanmasak da kabul etmemiz gerekiyor. Bu iki madde hakkında daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Son olarak, söz konusu mitin analizi, Darwin'in "şeytani bir din düşmanı" değil; tam tersine yaşlandıkça reddettiği dine ömrü boyunca ne kadar saygılı ve seviyeli yaklaştığını, hem yakınlarını, hem de toplumun iç dinamiklerini rahatsız edecek her türlü öznel argümandan uzak durduğunu, buna rağmen bilimsel gerçekleri ortaya koymak konusunda ne kadar başarılı olduğunu bir kez daha net bir biçimde göstermektedir. Darwin'in dini inançlarıyla ilgili daha fazla bilgiyi buradaki yazımızdan alabilirsiniz.

Dolayısıyla söz konusu mit analizi, her ne kadar Marx'ın Das Kapital gibi dönemin en önemli siyasi başyapıtını Darwin'e ithaf etmemiş olduğunu ispatlaması bakımından bir miktar hayal kırıklığı yaratıyor olsa da, aynı zamanda bilime karşı olan çevreler tarafından Darwin'e yönlendirilen tüm içi boş ve asılsız suçlamaları düşürmektedir.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
29
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 23
  • Merak Uyandırıcı! 7
  • İnanılmaz 6
  • Muhteşem! 4
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 3
  • Güldürdü 2
  • Umut Verici! 2
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 23/02/2024 10:43:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2286

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Dışkı
Astrofotoğrafçılık
Konuşma
Bebek
Köpekgil
Diş
Gerçek
Sars-Cov-2
Şüphecilik
Antik
Mühendislik
Elektrokimya
Rna
Dişler
Nanoteknoloji
Kanıt
Botanik
Kütleçekimi
Entomoloji
Bilim Felsefesi
Hastalık Yayılımı
Kurbağa
Küresel Isınma
Balık Çeşitliliği
Yangın
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Çernobil'den Sonraki En Büyük Felaket Kapımızda!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Kızıl Cin: Türkiye'ye Düşen Nadir Yıldırım!
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Plasebo: Sadece İnanarak Hastalıklardan Kurtulabilir miyiz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Özgür İrade: Aldığımız Kararlarda *Gerçekten* Özgür müyüz?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Arabada/Gemide Neden Mideniz Bulanıyor (Araç Tutuyor)?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Karl Marx, ''Das Kapital'' İsimli Eserini Darwin'e Mi Atfetti?. (3 Mayıs 2014). Alındığı Tarih: 23 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2286
Bakırcı, Ç. M. (2014, May 03). Karl Marx, ''Das Kapital'' İsimli Eserini Darwin'e Mi Atfetti?. Evrim Ağacı. Retrieved February 23, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2286
Ç. M. Bakırcı. “Karl Marx, ''Das Kapital'' İsimli Eserini Darwin'e Mi Atfetti?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 03 May. 2014, https://evrimagaci.org/s/2286.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Karl Marx, ''Das Kapital'' İsimli Eserini Darwin'e Mi Atfetti?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, May 03, 2014. https://evrimagaci.org/s/2286.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close