Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

Yazılı Tarihin Bilinen İlk İmparatoru: Akkadlı Sargon

Yazılı Tarihin Bilinen İlk İmparatoru: Akkadlı Sargon
Sargon veya torunu Naramsin'e ait olduğu düşünülen dikilitaş.
Wikipedia
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Evrim Ağacı'na ait, özgün bir içeriktir. Konu akışı, anlatım ve detaylar, Evrim Ağacı yazarı/yazarları tarafından hazırlanmış ve/veya derlenmiştir. Bu içerik için kullanılan kaynaklar, yazının sonunda gösterilmiştir. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İmparatorluk kelimesi, egemen otoritenin, ilhak yoluyla veya çeşitli gayri resmi tahakküm biçimleriyle bir dizi bölge ve halkı kontrol ettiği siyasi yapı anlamına gelir. Sözcük Latince imperare (buyurmak, komuta etmek) kökünden gelir.

İnsanlık, birçok imparatorluğun doğumuna, gelişimine ve tarih sahnesinden çekilişine sahne olmuştur. Sümerlerin MÖ 3000’lerin başlarında harfleri tabletlere işlemeleriyle yazılı tarih başlamış ve bu tarihin kayıt altına alınan kısmında, bilinen ilk imparatorluk Akkadlar (MÖ 2334-2150) olmuştur.

İmparatorluk, bugün "bereketli hilal" olarak adlandırılan Mezopotamya ve Nil nehri bölgesi insanlık tarihinde birçok ilklere ev sahipliği yapmıştır. Bunlardan birisi de tarihte ilk imparatorluk sıfatıyla kendine yer edinen Sami kökenli bir yönetim yapısına sahip olmasıdır. İmparatorluk, Güney Mezopotamya’da bulunan Agede (Akkad) merkezlidir - ki isimleri de buradan gelmektedir. Devleti kuran ve imparatorluk haline getiren Sargon (MÖ 2334-MÖ 2279) bilinen ilk "imparator" unvanını almıştır.

Akkad İmparatorluğu Yayılım Alanı
Akkad İmparatorluğu Yayılım Alanı
Michael Roaf, Mezopotamya ve Eski Yakın doğu

Şehir devletlerinden meydana gelen Mezopotamya’da kentlerin birbirini hakimiyet altına alma mücadelesi her zaman olmuştur. Ancak Akkad İmparatorluğu ile bölgede gerçekten siyasi birlik sağlanmıştır.

Akkadların mensup olduğu Sami gruplar, yüzlerce yıl Sümerler ile bir arada yaşamıştır. Sonraları kentlerde kalabalıklaşarak siyasi güç haline gelmişler ve bu bölgede hâkimiyet kurmuşlardır. Bu şehir devletlerinden Kiş hükümdarı Ur-Zababa’nın hizmetinde bulunan Sargon, krala karşı düzenlenen bir darbeye katılmış ve yönetimi ele geçirmiştir. Ardından birbirleriyle ihtilaf halinde olan Sümer Kent Devletlerine saldırmış ve bu devletleri kendine bağlamıştır. Sargon, Mezopotamya tarihinde bir ilke imza atarak, kent devletlerini ele geçirmekle kalmamış, buralara merkezden Akkadlı valiler atayarak merkezi yönetimi güçlendirmeye çalışmış ve fethedilen yerlerde Akkadcayı resmi dil haline getirerek, vergi de toplatmıştır. Böylece basit bir işgal ve yağmadan ziyade, imparatorluk hegemonyasını biat eden halklara hissettirmiştir.

Sargon’a Ait olduğu Düşünülen Akkad Dönemi Gümüş Başlık
Sargon’a Ait olduğu Düşünülen Akkad Dönemi Gümüş Başlık

Sümer Kentlerini ele geçirmesinin ardından doğudaki komşusu Elamlar ile anlaşmış ve fetihlerini batı yönünde Toroslar'a oradan da Anadolu'nun içlerine kadar devam ettirmiş ve tekrar güneye yönelmiştir. Fetih rotasını bu şekilde çizmesinde, devletin yeraltı ve yer üstü kaynaklara olan ihtiyacı etkili olmuştur. Ayrıca Sargon’un bir diğer amacı da doğu-batı ticaret yollarını etkin bir şekilde kullanmak ve bu yolları korumaktı. Bu da orduyu sürekli hareket halinde tutup olası isyanların ve sınır ihlallerinin önüne geçmek ile mümkün olmuştur.

Bu noktada, Sargon’un fetihlerinde kullandığı ordunun mobilitesinin zamanının çok ötesinde olduğuna dikkat edilmelidir. Binlerce kişi ile yüzlerce kilometre sefer düzenlemek sıradan bir şehir devletinin altından kalkamayacağı bir donanım gerektiriyordu. Fetihlerine ilişkin bulunan bir kutlama yazıtında ordusuyla yürüyüşünden 34 zafer kazandığı ve kılıçlarındaki kanı denizde (Basra Körfezi'nde) temizlediklerinden bahsedilir. Yine başka bir yazıtta, "Her gün önünde 5400 insan yemek yerdi." yazılmıştır. Bunun, düzenli orduyu işaret ettiği tahmin edilmektedir.

Oğlu Rimuş tahtı devraldığında, imparatorluğun sınırları doğuda Karun Irmağı’ndan batıda Akdeniz'e, güneyde Basra Körfezi'nden kuzeyde Anadolu'ya kadar uzanmaktaydı. Sargon adının ölümsüzleşmesinin bir diğer sebebi ise Asur Kralı Asurbanipal’in kütüphanesinde bulunan kil tablette Sargon’a ait olan doğum efsanesidir:

Sargon, büyük kral, Akkad (Agade) kralı, benim! Annem yüksek bir rahibe idi, babamı tanımadım. Babamın kardeş(ler)i dağlarda yaşardı. Şehrim Fırat'ın kıyısına kurulmuş olan Azupiranu’dur. Rahibe olan annem bana gebe kalmış ve gizlice beni doğurmuş. Beni kamış bir sepete koymuş ve sepetin kapağını zift ile sıvamış. Beni, suları üzerime yükselmeyen bir nehre bırakmış. Nehir bana yardım etti ve su çekicisi olan Akki’ye taşıdı. Su çekicisi olan Akki ibriğini daldırırken, beni sudan dışarı çıkardı. Su çekicisi olan Akki, beni bahçıvanı olarak tayin etti. Bahçıvan iken İştar bana aşkını lütfetti ve dört ve (…) yıl boyunca ben krallık alıştırması yaptım. Zapt ettiğim ve hükmettiğim siyah başlı (insanlar) Ulu dağları çentikli baltalarla fethettim. Yüksek dağların hepsine tırmandım. Dağ eteklerinin hepsini geçtim. Üç defa deniz topraklarına açıldım. Dilmun bana boyun eğdi, Cennetin ve yeryüzünün ulu duvarlarına tırmandım…

Kil tablete göre Sargon’un annesi yüksek dereceden bir din görevlisidir ve anlaşılan yasak ilişkiden çocuk yapmıştır. Annesi onu bir sepete koyarak nehre bırakmış, su çekicisi Akki adlı biri onu bularak büyütmüş ve bahçesinde bahçıvan olarak çalıştırmıştır. Sonraki kısımlarda ise tahta çıkışı ve fetihlerinden bahsetmiştir. Burada nehirden gelen çocuk efsanesinin başta Tevrat’ta yer alan Musa'nın doğum hikayesi olmak üzere birçok Yakın doğu anlatısına kaynaklık ettiği düşünülmektedir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 4
  • İnanılmaz 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Muhteşem! 0
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • D. I. O'Neill. Empire. (15 Haziran 2016). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2020. Alındığı Yer: britannica | Arşiv Bağlantısı
  • K. B. Rattini. Meet The World’s First Emperor. (01 Haziran 2019). Alındığı Tarih: 21 Eylül 2020. Alındığı Yer: National Geographic | Arşiv Bağlantısı
  • A. Şahin. Akkad İmparatorluğu. (24 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 24 Eylül 2020. Alındığı Yer: Academia | Arşiv Bağlantısı
  • K. Köroğlu. (2018). Eski Mezopotamya Tarihi Başlangıcından Perslere Kadar. ISBN: 9789750503900. Yayınevi: İletişim Yayınları.
Sıkça Sorulan Sorular

Bilinen ilk imparatorluk Akkad İmparatorluğu olup kurucusu Sargondur. Mezopotamya bölgesinde kurulmuştur.

Bilinen ilk imparatorluk olan Akkad İmparatorluğu, Mezopotamya bölgesinde kurulmuştur.

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 21/10/2020 05:40:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9385

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Bilgi Felsefesi
Kütle
Fizik
Hayvanlar Alemi
Göğüs
Habercilik
Evrim Ağacı
Albert Einstein
Coğrafya
Duygu
Dünya Sağlık Örgütü
Mühendislik
Tarih
Gerçek
İklim Değişimi
Sağlık
Yılan
Jinekoloji
Bakteri
Kromozom
Hastalık
Etimoloji
Uterus
Kuş
Koaservat
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Cahillik, daha sıklıkla bilgiyi değil, güveni doğurur; ısrarla şu veya bu problemin bilimle çözülemeyeceğini iddia edenler, çok bilenler değil, az bilenlerdir.”
Charles Darwin
Geri Bildirim Gönder