Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Karıncaların Beynini Kontrol Eden Parazit: Dicrocoelium dendriticum

Karıncaların Beynini Kontrol Eden Parazit: Dicrocoelium dendriticum itsnotwhatitswhy
Bitkinin uç kısmına tutunan dicrocoelium dendriticum ile enfekte karınca
4 dakika
5,749
Tüm Reklamları Kapat

Bazı parazitler, ara konak veya son konaklarının davranışlarını kendi çıkarları doğrultusunda (yaşam döngülerini tamamlayabilmek için) manipüle edebilmektedir. Parazitlerin konak davranışları üzerine yapılan araştırmalar son yıllarda giderek artmakta ve popülerlik kazanmaktadır (Toxoplasma gondii, Diplostomum pseudospathaceum ve Plasmodium falciparum gibi türlerde). Bu parazitlerden biri de Dicrocoelium dendriticum'dur. Karıncaların beyinlerine yerleşir ve onları intihara sürükler.

Konak manipülasyonu parazitlerde evrimleşmiş bir özgecil (altruistik) davranışın sonucudur. Bu davranış sonucunda parazit hayatta kalma ve üreme şansını arttırarak genlerinin bir sonraki nesle aktarılmasını sağlar.

Tüm Reklamları Kapat

Dicrocoelium dendriticum; yassı helmintler olarak bilinen Platyhelmintes şubesinin Trematoda sınıfı altında bulunan Dicrocoeliidae ailesinde sınıflandırılmaktadır. Vücut uzunluğu 6-12 mm genişliği ise 0,8-3 mm arasında değişen yassı bir parazittir. Karmaşık bir yaşam döngüsüne ve geniş bir konak yelpazesine sahip olan bu tür, çoğunlukla koyun, keçi ve sığır gibi ruminantlarda (geviş getiren), domuz, at, köpek ve nadir olarak da insanlarda enfeksiyona neden olmaktadır. Son konakların safra yolları ve safra kesesine yerleşmektedir. Yaşam döngüsünde 2 ara konak kullanmaktadır; birinci ara konak kara sümüklüleri, ikinci ara konak karıncalardır. Son konaklarda oluşturduğu enfeksiyon dikroköliyazis (dicrocoeliasis) olarak adlandırılır.

Dicrocoelium dendriticum yaşam döngüsü (Trematodların larval dönemleri genel olarak mirasidyum, sporakist, redi, serker ve metaserker aşamalarından oluşur ancak Dicrocoelium'da redi safhası bulunmaz; Arakonak: Parazitin ergin dönemi dışında bulunan gelişme dönemlerinden en az birisini taşıyan canlıdır; Sonkonak/Kesinkonak: Parazitin cinsel erginliğe ulaşıp çoğalabildiği ergin dönemini taşıyan canlı)
Dicrocoelium dendriticum yaşam döngüsü (Trematodların larval dönemleri genel olarak mirasidyum, sporakist, redi, serker ve metaserker aşamalarından oluşur ancak Dicrocoelium'da redi safhası bulunmaz; Arakonak: Parazitin ergin dönemi dışında bulunan gelişme dönemlerinden en az birisini taşıyan canlıdır; Sonkonak/Kesinkonak: Parazitin cinsel erginliğe ulaşıp çoğalabildiği ergin dönemini taşıyan canlı)
CDC
Hematoxylin-eosin ile boyanmış Dicrocoelium dendriticum ergini.
Hematoxylin-eosin ile boyanmış Dicrocoelium dendriticum ergini.
Gökhan EREN

Yaşam Döngüsü

Son konakların safra yollarında bulunan olgun parazitlerin yumurtaları dışkı ile atılır. Dışkı ile atılan yumurtada bulunan mirasidyum yumurtayı terk etmez. Birinci ara konak olan kara sümüklüleri tarafından alınan yumurtaları terk eden mirasidyumlar, sporokist ve serker aşamalarını tamamlayıp sümüklünün solunum boşluğuna göç ederler. Yüzlerce serker bir araya gelip sümüksel bir salgı ile kaplanır ve yumak haline gelirler. Kara sümüklüleri bu yumakları toprak üzerinde dolaşırken dışarıya bırakırlar.

Tüm Reklamları Kapat

Sonrasında ikinci ara konaklar tarafından alınan bu yumaklar sindirim sisteminde serbest kalır ve mide çeperini delerek karın boşluğunda bulunan organlara göç ederler. Burada enfektif form olan metaserker halini alırlar. Bu parazitlerin bazıları çene kaslarını kontrol eden sinirlerin yakınına, omuriliğe (medulla spinalis) ve yemek borusu altındaki (subözafagiyal) sinir gangliyonuna yerleşir. Günün sıcak saatlerinde aşırı hareketlilik gösteren karıncaların çene kaslarında şekillenen felç sonucu günün serin saatlerinde otların kısmına tutunup hareketsiz kalırlar. Sonkonaklar tarafından otlarla birlikte alınan karıncalar sindiriminde parçalanır ve safrayı bağırsağa döken kanal (ductus coleductus) ile safra yolları ve safra kesesine ulaşarak yaşam döngüsünü başa sarar.

Dicrocoelium dendriticum ile enfekte karınca (Karıncalar sümüksel yumakları yemeye bayılırlar ancak sonrasında Dicrocoelium ile enfekte olurlar. Sindirim sisteminde ve daha sonrasında karın boşluğu organlarında bulunan parazitlerin bir kısmı karıncanın beynine göç eder ve karıncayı (ikinci arakonağını) kontrol edebileceği bir zombiye dönüştürür. Karıncanın beynine yerleşen bu parazitler karıncanın davranışlarını manipüle ederek bitkilerin tepelerine tırmanmasını sağlar. Otlayan bir hayvan otla birlikte enfekte karıncaları da yiyecek ve böylece Dicrocoelium sonkonağına ulaşmış olacaktır.)
Dicrocoelium dendriticum ile enfekte karınca (Karıncalar sümüksel yumakları yemeye bayılırlar ancak sonrasında Dicrocoelium ile enfekte olurlar. Sindirim sisteminde ve daha sonrasında karın boşluğu organlarında bulunan parazitlerin bir kısmı karıncanın beynine göç eder ve karıncayı (ikinci arakonağını) kontrol edebileceği bir zombiye dönüştürür. Karıncanın beynine yerleşen bu parazitler karıncanın davranışlarını manipüle ederek bitkilerin tepelerine tırmanmasını sağlar. Otlayan bir hayvan otla birlikte enfekte karıncaları da yiyecek ve böylece Dicrocoelium sonkonağına ulaşmış olacaktır.)
phys

Beyne giden bu parazitler kendilerini feda ederek yakın akrabalarının hayatta kalmasını ve üremesini kolaylaştırarak genlerinin bir sonraki nesle aktarılmasını sağlarlar (akraba seçilimi/kin selection).

Beyinde ve karın bölgesinde bulunan metaserkerler
Beyinde ve karın bölgesinde bulunan metaserkerler
Nature

Karıncanın beynine göç eden ve sindirim sistemine yerleşen parazitler arasında bazı farklar bulunmaktadır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  • Karın bölgesinde bulunan parazitler çift katmanlı kalın bir kist duvarı ile çevrelenirken, beyinden bulunan parazitlerde böyle bir yapı tespit edilmemiştir. Bunun sonucu olarak beyine yerleşen parazitlerin nihai bir son konakta zorlu sindirim süreçleri (örneğin çiğneme, sindirim enzimleri) sırasında hayatta kalma şansı muhtemelen azalacaktır.
  • Dahası, karın bölgesinde kalan parazitlerin aksine, beyne göç edenlerin tegümentleri mitokondri bakımından daha zengindir, bu da karıncayı manipüle etmenin aktif bir enerji ihtiyacı gerektirdiğine işaret etmektedir. Bu nedenle, sonkonakta beyin bölgesine göç eden bir parazit hayatta kalmış olsa bile, azalan enerji depoları, düşük üreme potansiyeline neden olacaktır.

Coğrafik Dağılım

Avrupa, Amerika, Afrika Asya ve Avustralya gibi birçok kıtanın özellikle ılıman bölgelerinde görülebilen, kozmopolit dağılıma sahip bir türdür. Türkiye'de de görülmektedir.

Klinik Belirtiler

Dicrocoelium dendriticum gençleri karaciğer parankiminde (organın işlevsel bölgesinde) tahribata neden olurken, olgunları safra kanalı epitel hücreleriyle beslenir. Olgun parazitlerin tegümentinde diken bulunmadığı için çok fazla tahribata neden olmazlar. Karaciğerde siroz ve fibrotik alanlar oluşur. Yoğun enfeksiyonlarda parazitler, ductus coleductusu tıkayarak safra akışını engellerler. Ayrıca yumuşak dışkılama, ishal, kilo kaybı, kaşeksi gibi sindirim sistemi bozuklukları da görülebilmektedir.

Teşhis ve Tedavi

Klinik belirtiler ile teşhise gitmek çoğu zaman zordur. Dışkı bakısında sedimentasyon (çöktürme) yöntemiyle parazit yumurtaları görülerek kesin tanı koyulur. Tedavide albendazol, fenbendazol ve praziquantel gibi anti-helmintikler kullanılır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
27
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • İnanılmaz 17
  • Tebrikler! 6
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • Bilim Budur! 3
  • Üzücü! 3
  • Muhteşem! 2
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • R. Tınar, et al. (2006). Helmintoloji. ISBN: 9789755919515. Yayınevi: NOBEL AKADEMİK YAYINCILIK.
  • D. Martín-Vega, et al. (2020). 3D Virtual Histology At The Host/ Parasite Interface: Visualisation Of The Master Manipulator, Dicrocoelium Dendriticum, In The Brain Of Its Ant Host. Nature Scientific Reports. | Arşiv Bağlantısı
  • CD Criscione, et al. (2020). Clonemate Cotransmission Supports A Role For Kin Selection In A Puppeteer Parasite. PNAS. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 03/03/2024 01:45:31 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9357

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Madde
Görüş
Toplumsal Cinsiyet
Uzay Görevleri
Argüman
Plastik
Element
Akademi
Boyut
Çeviri
Video
Ağız
Moleküler Biyoloji
Elektron
Uzaylı
Hasta
Diş Hekimi
Kertenkele
Anksiyete
Meteor
Normal Doğum
Beslenme Davranışı
Ateş
Hastalık
Fotoğraf
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
OceanGate Faciasının Ses Kayıtları Yayınlandı!
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Milyon Dolarlık Bahis: Yapay Zeka, Matematikte Liselileri Yenebilir mi?
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
Gerçek Bir Pokemon: Aksolot!
"Domates Gribi" Hastalığı Neyin Nesi?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Bir Odaya Neden Girdiğinizi Neden Unutuyorsunuz?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
G. Eren, et al. Karıncaların Beynini Kontrol Eden Parazit: Dicrocoelium dendriticum. (20 Eylül 2020). Alındığı Tarih: 3 Mart 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/9357
Eren, G., Türkoğlu, P. (2020, September 20). Karıncaların Beynini Kontrol Eden Parazit: Dicrocoelium dendriticum. Evrim Ağacı. Retrieved March 03, 2024. from https://evrimagaci.org/s/9357
G. Eren, et al. “Karıncaların Beynini Kontrol Eden Parazit: Dicrocoelium dendriticum.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, 20 Sep. 2020, https://evrimagaci.org/s/9357.
Eren, Gökhan. Türkoğlu, Pedram. “Karıncaların Beynini Kontrol Eden Parazit: Dicrocoelium dendriticum.” Edited by Pedram Türkoğlu. Evrim Ağacı, September 20, 2020. https://evrimagaci.org/s/9357.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close