Kadmiyum

Kadmiyum Nedir? Özellikleri Nelerdir ve Nerelerde Kullanılır?

Kadmiyum
Kadmiyum
Wikipedia
Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı
4 dakika
1,935 Okunma Sayısı bionluk logo yazarlarınca hazırlandı.
Notlarım
Reklamı Kapat
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 49. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
Kadmiyum
  • İngilizce İsim Cadmium
  • Sembol Cd
  • Atom Numarası 48
  • Grup 12
  • Periyot 5
  • Oda Sıcaklığında Faz Katı
  • Elektron Konfigürasyonu 1s2 2s2 2p6 3s2 3p6 4s2 3d10 4p6 5s2 4d10
  • Semantik Elektron Konfigürasyonu [Kr] 4d10 5s2
Önemli Özellikler
  • Atom Kütlesi 112.4144 Da (0.00400000 Da)
  • Blok d
  • Kategori Geçiş metali
  • Görünüm Gümüşümsü mavimsi-metalik gri
  • Atomik Yarıçap 155 pm
  • Kaynama Sıcaklığı 1040 K
  • Erime Sıcaklığı 594.22 K
  • Yoğunluk (Oda Sıcaklığında) 8.65 g/cm3
Bulunma Sıklığı
  • Dünya Kabuğunda 1.5×10−7 kg/kg
  • Şehir Toprağında 0.0009 kg/kg
  • Meteoritlerde 0.000044 %
  • Deniz Suyunda 1.1×10−10 kg/L
  • İnsan Vücudunda 0.00005 %
  • Güneş'te 2.0×10−6 silisyuma göre mol oranı
  • Güneş Sistemi'nde 1.6×10−6 silisyuma göre mol oranı
Elastik Özellikler
  • Kayma (Shear) Modülü 19 GPa
  • Esneklik (Bulk) Modülü 42 GPa
  • Poisson Oranı 0.3
  • Young Modülü 50 GPa
Keşif Bilgileri
  • Keşfedildiği Ülke Almanya
  • Keşfeden/Gözleyen ve Keşif/Gözlem Yılı S. L Hermann, F. Stromeyer ve J.C.H. Roloff, 1817
  • İzole Eden ve İzolasyon Yılı S. L Hermann, F. Stromeyer ve J.C.H. Roloff, 1817
  • Bu yazı, Evrim Ağacı'nın kimyasal elementlere dair bilgileri barındıran Periyodik Cetvel projesinin bir parçası olarak hazırlanmıştır.

Özellikler

Kadmiyum, sembolü "Cd" ve atom numarası 48 olan kimyasal bir elementtir. Bu yumuşak, gümüşi beyaz metal, grup 12'deki diğer iki kararlı metal olan çinko ve cıva ile kimyasal olarak benzerdir. Çinko gibi bileşiklerinin çoğunda +2 oksidasyon durumu gösterir ve cıva gibi, 3'ten 11'e kadar olan gruplardaki geçiş metallerinden daha düşük bir erime noktasına sahiptir. Dünya'nın kabuğundaki ortalama kadmiyum konsantrasyonu milyonda 0,1 ile 0,5 parça (ppm) arasındadır.

Kadmiyum, çoğu çinko cevherinde küçük bir bileşen olarak bulunur ve çinko üretiminin bir yan ürünüdür. Kadmiyum, uzun süre çelik üzerine korozyona dayanıklı kaplama olarak kullanılmış ve kadmiyum bileşikleri kırmızı, turuncu ve sarı pigmentlere sahip olarak camı renklendirmek ve plastiği stabilize etmek için kullanılmaktadır.

Fiziksel Özellikler

Kadmiyum yumuşak, dövülebilir, sünek, gümüşi-beyaz iki değerlikli bir metaldir. Pek çok açıdan çinkoya benzer, ancak karmaşık bileşikler oluşturur. Diğer metallerin çoğunun aksine kadmiyum korozyona dayanıklıdır ve diğer metaller üzerinde koruyucu bir plaka olarak kullanılır. Dökme metal olarak yani sıvı haldeyken kadmiyum suda çözünmez ve yanıcı değildir; ancak toz halindeyken yanabilir ve zehirli dumanlar salabilir.

Kimyasal Özellikler

Kadmiyum genellikle +2 oksidasyon durumuna sahip olmasına rağmen, +1 durumunda da bileşikleri mevcuttur. Kadmiyum ve benzer elementler, elemental veya genel oksidasyon durumlarında kısmen dolu d veya f elektron kabuklarına sahip olmadıklarından her zaman geçiş metalleri olarak kabul edilmezler.[1]

Kadmiyum havada yanarak kahverengi amorf kadmiyum oksit (CdO) oluşturur. Bu bileşiğin kristal formu, çinko okside benzer şekilde ısıtıldığında renk değiştiren koyu kırmızıdır. Oksidasyon durumu +1, kadmiyumun kadmiyum klorür ve alüminyum klorür karışımı içinde çözülerek Cd22+ katyonunu oluşturarak, cıva (I) klorürdeki Hg22+ katyonuna benzer şekilde üretilebilir.[2]

Cd + CdCl2 + 2 AlCl3 → Cd2 (AlCl4)2

Bulunma Sıklığı ve Üretimi

Nadir bir element (yer kabuğunda ton başına yaklaşık 0.2 gram) olan kadmiyum, birkaç mineralde ve bazı cevherlerde, özellikle yan ürün olarak üretildiği çinko cevherlerinde küçük miktarlarda bulunur. Baş çinko cevheri, çinko blend veya sfalerit, esas olarak yüzde 0,1 ila 0,3 kadmiyum içeren çinko sülfitten oluşur. Tüm çinko üretim yöntemleri, sülfitin kavurma yoluyla çinko okside dönüştürülmesiyle başlar.

Kadmiyum, %99,9'un üzerinde saf hale gelene kadar çeşitli aşamalarda işlenerek konsantre hale getirilir. Bazı kurşun cevherleri ayrıca küçük miktarlarda kadmiyum içerir ve yeterli miktarda mevcutsa, çinko izabe tesislerinde kullanılana benzer bir işlem döngüsü ile geri kazanılır. Çin, Güney Kore, Kanada, Japonya ve Kazakistan 21. yüzyılın başlarında kadmiyum arıtmada dünyaya liderlik etti. Üretilen kadmiyumun çoğu, korozyondan korumak için çelik, demir, bakır, pirinç ve diğer alaşımlara elektrolizle kaplanır. Kadmiyum kaplama, özellikle alkali saldırılarına karşı dayanıklıdır.

Uygulama ve Kullanım Alanları

Kadmiyumun önemli bir uygulaması, katot olarak nikel veya gümüş oksit ile anot olarak ve şarj edilebilir olmasıdır. Elektrikli depolama pillerinde bir kostik potas elektrolit olarak, daha düşük ağırlık, daha uzun ömür ve deşarj edilmiş durumda saklama üzerine stabilitenin istendiği kullanımlar için de kullanılmaktadır. Kadmiyum, alaşımlar elde etmek için birçok ağır metalle birleşir; en önemlileri, lehimleme için kullanılan alaşımlar ve düşük erime noktalı alaşımlardır. Ağır metallere eklenen küçük miktarlarda kadmiyum onları güçlendirir. Bakıra eklenen %1 kadmiyum elektrik iletkenliğinde yalnızca küçük bir azalma ile mukavemetini ve sertliğini artırır. Termal nötronları verimli bir şekilde emdiği için bazı nükleer reaktörler için kontrol çubuklarında kullanılır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tarihi

1800'lerin başlarında, Almanya, Hannover'in eczacıları, "kadmia" adı verilen doğal olarak oluşan bir çinko karbonat formunu ısıtarak çinko oksit yaptılar. Bazen ürün saf beyaz olmak yerine renksizdi ve Göttingen Üniversitesinden Friedrich Stromeyer soruna baktığında renk değişikliğini tanımlayamadığı bir bileşene kadar izledi ve bunun bilinmeyen bir unsur olması gerektiğini belirttir. Bunu kahverengi oksidi olarak ayırdı ve lâmba isi (karbon) ile ısıtarak, mineralin adından sonra kadmiyum adını verdiği mavi-gri bir metal örneği üretti. Bu arada, diğer iki Alman bilim adamı Halle'deki Karl Meissner ve Berlin'deki Karl Karsten aynı sorun üzerinde çalışıyorlardı ve ertesi yıl kadmiyum keşfettiklerini açıkladılar.

Etimolojisi

İsim, mineral kalaminin adı olan Latince "kadmiya" sözcüğünden türetilmiştir.

Önlem ve Güven

Kadmiyumun Sağlığa Etkileri

İnsanların kadmiyum alımı esas olarak gıda yoluyla gerçekleşir. Kadmiyum açısından zengin gıda maddeleri, insan vücudundaki kadmiyum konsantrasyonunu büyük ölçüde artırabilir. İnsanlar sigara içtiklerinde önemli ölçüde kadmiyum seviyelerine maruz kalırlar. Tütün dumanı kadmiyumu akciğerlere taşır. Kan, kadmiyum açısından zengin gıdalardan zaten mevcut olan kadmiyumun güçlendirilmesi yoluyla etkilerini artırarak vücudun geri kalanına taşır.

Reklamı Kapat

Havaya kadmiyum salan tehlikeli atık sahalarının veya fabrikaların yakınında yaşayan kişilerde ve metal rafineri endüstrisinde çalışan insanlarda yüksek maruziyetler meydana gelebilir. İnsanlar kadmiyumda nefes aldığında akciğerlere ciddi şekilde zarar verebilir. Bu ölüme bile neden olabilir.

Kadmiyumun Çevresel Etkileri

Endüstrilerden gelen kadmiyum atıkları çoğunlukla toprağa karışır. Bu atıkların oluşma nedenleri ise çinko üretimi, fosfat cevheri içeriği ve biyo-endüstriyel gübre vb. Kadmiyum atıkları evsel atık yakma ve fosil yakıtların yakılması yoluyla havaya girebilir.

Bir diğer önemli kadmiyum emisyon kaynağı ise suni fosfatlı gübrelerin üretimidir. Tarım arazilerine gübre uygulandıktan sonra kadmiyumun bir kısmı toprağa, kadmiyumun geri kalanı ise gübre üretiminden kaynaklanan atıkların üretim şirketleri tarafından boşaltılmasıyla yüzey sularına karışmaktadır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Muhteşem! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ F. A. Cotton, et al. (1999). Advanced Inorganic Chemistry. ISBN: 9780471199571. Yayınevi: Wiley-Interscience. sf: 633.
  • ^ A. F. Holleman, et al. (1985). Lehrbuch Der Anorganischen Chemie. ISBN: 9783110075113. Yayınevi: De Gruyter. sf: 1056-1057.
  • Royal Society of Chemistry. Cadmium - Element Information, Properties And Uses | Periodic Table. Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Royal Society of Chemistry | Arşiv Bağlantısı
  • Wikipedia. Chemical Element With The Atomic Number Of 48. (07 Eylül 2001). Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Wikipedia | Arşiv Bağlantısı
  • Lenntech. Cadmium (Cd) - Chemical Properties, Health And Environmental Effects. Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Lenntech | Arşiv Bağlantısı
  • Encyclopedia Britannica. Cadmium | Uses, Properties, & Facts. Alındığı Tarih: 05 Ocak 2021. Alındığı Yer: Encyclopedia Britannica | Arşiv Bağlantısı
Evrim Ağacı Akademi: Periyodik Cetvel ve Elementler Yazı Dizisi

Bu yazı, Periyodik Cetvel ve Elementler yazı dizisinin 49. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Hidrojen" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 22/09/2021 06:49:14 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9874

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Diyet
Balık Çeşitliliği
Müfredat
Santigrat Derece
Uçuş
Gen İfadesi
Hastalık Kataloğu
Sağlık Personeli
Spor
Normal Doğum
Nadir
Entropi
Nörobiyoloji
Etik
Doğal Seçilim
Element
Evrimsel Psikoloji
Meteor
Doktor
Kamuflaj
Diş Hekimi
Burun
Evrimleşme
Kafatası
Ana Bulaşma Mekanizması
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın