Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

İnsanlardan Sonra Yaşam: Yok Olsaydık Ne Olurdu?

İnsanlardan Sonra Yaşam: Yok Olsaydık Ne Olurdu?
15 dakika
53,389
  • Ekosistemler
Evrim Ağacı Akademi: İnsan Evriminde Özel Konular Yazı Dizisi

Bu yazı, İnsan Evriminde Özel Konular yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Gen Benzerliği (Genetik Benzerlik) Nedir? İnsan Genomu, Diğer Canlılara Ne Kadar Benzer?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al

Bu yazımızda, kendi benliğinin sarhoşluğuna kapılmış insanların yok olması halinde ekolojinin nasıl rahatlayacağını ve doğada neler değişeceğini göstermeye çalışacağız. Temel olarak izleyeceğimiz yöntem, History Channel'ın unutulmaz belgeseli "İnsanlardan Sonra Yaşam"ın içeriğindeki bilgileri takip etmek olacak. Yani insanların tümü, bir anda ortadan kaybolacak olsa, Dünya'da ne gibi bir değişimler zinciri olacağını sorgulayacağız. Ancak bu bilgileri, kültürümüze daha uyumlu olması açısından Türkiye'ye uyarlayacağız. 

Bildiğiniz gibi insan, doğadan ayrılmasıyla birlikte kendine şehirler inşa etmiş, teknolojiyi ve bilimi ileriye taşımış ve nice yeniliklere imza atmıştır. Ancak bu harika başarılarını iyiliğe kullanmak yerine kendi hikayelerine armağan etmiş, kendi düzenine yenik düşmüş ve sonunda doğaya, kendi evine ve kökenlerine sırt çevirecek kadar hayalperest olmuştur. Bakalım insanlar bir şekilde tamamen ortadan kalkarsa, Dünya'da ne gibi değişiklikler olacak...

Tüm Reklamları Kapat

Önemli Uyarı: Aşağıda okuyacağınız gelişmeler, tamamen bilgisayar modellemelerine dayalı tahminlerden oluşmaktadır. Yani okuyacağınız senaryo, gerçeğe en yakın senaryolardan biri olmakla birlikte, kesinliği bulunmamaktadır.

İnsanlardan Sonra Yaşam

1 Saat Sonra: Kocaeli Körfezi'nde bulunan petrol rafinerilerindeki yakıt distilasyonu tankları, başındaki operatörün bulunmamasından dolayı havaya yanıcı gazlar salmaya başlar. Küçük bir kıvılcım bu gaz bulutunu ateşler ve tüm rafineri patlar. Yakıt tankları alev alır ve yangın günlerce sürer.

Tüm Reklamları Kapat

1 Gün Sonra: Dünya'nın dört bir yanındaki santraller, onları kumanda eden insanların olmamasından ötürü kapanmaya başlar. Dünya'nın en kalabalık caddelerinden biri olan İstanbul'daki İstiklal Caddesi halen ışıl ışıldır, ancak ölüm sessizliğine bürünmüştür. Müzeler elektrik alamayacağı için Mısır mumyaları yavaş yavaş bozulmaya başlar. Zonguldak'taki madenlerde biriken gaz, kontrol edilmediği için patlar ve madenler yanmaya başlar.

İstiklal Caddesi...
İstiklal Caddesi...

2 Gün Sonra: İzmir'de bulunan Efes Bira Fabrikası, fermentasyon sonucu oluşan aşırı basıncın kontrol altına alınmamasından dolayı patlar. Pompaların çalışmamasından ötürü Ankara Yer Altı metrosu 26 saat içerisinde su altında kalır. İstiklal Caddesi, artık tamamen karanlıktır.

3 Gün Sonra: Meydana gelecek ilk fırtınada insan müdahalesi olmayacağı için, yağışlar zincirleme bir şekilde farklı olayları tetikler ve Karadeniz kentleri su altında kalmaya başlar. Havalandırma artık çalışmadığı için Ankara Kentpark Alışveriş Merkezi'nde bulunan Jale Kuşhan Balmumu Heykel Müzesi'ndeki heykeller erimeye başlar. Havayı ve oksijeni filtreleyen makineler artık çalışmayacağı için İstanbul Bayrampaşa sekiz bin metrekarelik Turkuazoo Akvaryumu'ndaki balıklar artan bakteri sayısından ötürü ölmeye başlar. 1760 kilometrelik Bakü-Tiflis-Ceyhan Boru Hattı, petrolün alacaklılara iletilememesinden dolayı tıkanır ve yüksek basınç altında sızıntı yapmaya başlar.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

4 Gün Sonra: İzmir'in Konak ilçesindeki meşhur saat kulesinin saati artık hareket etmez. Mersin'deki Kız Kalesi, karanlık tarafından yutulur ve geceleri gözükmez.

1 Hafta Sonra: Etrafında onu döndürecek kimse kalmadığı için Londra'da bulunan Big Ben Saat Kulesi çalışmayı durdurur. Temizleyen insanların olmamasından dolayı sümbüller, Adana, Mersin, Hatay ve çevresi de dahil bütün Doğu Akdeniz akarsularına yayılmaya başlar ve su akışına engel oldukları için bitki yaşamını tehlikeye sokarlar. Ankara'nın Kızılay Meydanı'nda başıboş kedi ve köpekler ezilme tehlikesi yaşamadan rahatça gezmeye başlarlar.

Big Ben...
Big Ben...

10 Gün Sonra: Türkiye'nin dört bir yanındaki barınaklardan hayvanlar kaçmaya başlar. Doğanın dengesi kendisini yenilemeye başlar ve yaşam mücadelesinden ötürü türler birbiriyle boşalan alanları kapmak için savaşmaya başlarlar. İnsanların müdahalesi olmadığı için Edirne'de bulunan Gala Gölü Milli Parkı'nda böcekler hızla yayılmaya başlarlar. 

2 Hafta Sonra: Dünya'nın dört bir yanındaki ev hayvanları açlıkla mücadele etmeye çalışmaktadırlar, çünkü evlerde hapsolmuşlardır ve sadece bir kısmı kaçabilmektedir. Kaçamayanlar artık ölmeye başlamaktadırlar. Japonya'dan Kaliforniya'ya 3.5 milyon tonluk çöpler kontrolsüz olarak akmaya başlar. Ağrı Dağı ve civarında yaşayan kurtlar, açlıktan ve evlerden yayılan kokulardan dolayı şehirlere inmeye başlarlar. 

3 Hafta Sonra: Şehirleri besleyen su boruları tıkanarak patlarlar ve şehirlerin su kaynakları kesilir.

Tüm Reklamları Kapat

1 Ay Sonra: Amerika'daki kliniklerde saklanan 400.000 insan embriyosu bozulmaya başlar. Antalya ve Marmaris'i süsleyen palmiye ağaçları sulanmadıkları ve su akıntıları tıkandığı için kuruyup ölmeye başlar. Vahşi otlarsa şehirlerde yavaş yavaş çoğalmaya başlar. İstanbul, Ankara ve İzmir gibi büyük kentlerde ise su sızıntıları sellere sebep olur ve şehirler sular altında kalmaya başlar.

2 Ay Sonra: Tavuk, domuz, inek yetiştirme çiftliklerindeki hayvanlar açlıktan saldırganlaşırlar ve çiftlikleri terk etmeye başlarlar. Başıboş olarak çiftleşen domuzlar, saldırgan türlere doğru serbestçe evrimleşirler (çünkü insanlar sadece sakin huyluları çiftleştirmektedir). Sonsuza kadar yanması planlanan John F. Kennedy Sonsuzluk Ateşi, güçlü bir yağmur ve ateşi besleyecek elektrik kalmadığı için sonsuza dek söner.

3 Ay Sonra: Roma'da, Michelangelo'nun şaheseri Sistine Şapeli'ndeki elektronik bakım sistemleri devre dışı kaldığından, eserler hasar görmeye başlar. Aşılanmaları ve kontrolleri yapılmadığı için evden kaçan ev hayvanları kuduza yakalanmaya başlarlar.

4 Ay Sonra: Dünya'nın acil bir durum için sakladığı Norveç'teki Svalbard Küresel Tohum Kasası içerisindeki tohumlar, bakımlarının yapılmaması ve sıcaklığın takip edilememesinden ötürü bozulmaya başlar.

Tüm Reklamları Kapat

6 Ay Sonra: Terk edilmiş havuzlardan dolayı sivrisinek sayısında inanılmaz hızlı bir artış başlar ve Batı Nil Virüs'ü yayılmaya başlar. Akdeniz Bölgesi'nde üzerinde baraj işletilen göllerin ve nehirlerin tamamı kurumaya başlar ve orada bulunan canlıların tümü ölmeye başlar.

9 Ay Sonra: Halen sergilenmekte olan Türkiye'nin ilk savaş gemisi olan TCG Gayret Muhribi ve ilk denizaltısı olan TCG Hızırreis Denizaltısı artık bakımları yapılmadığı için su dolmaya başlarlar. 1 yıl içerisinde ise tamamen su altına gömüleceklerdir.

Hızırreis Denizaltısı...
Hızırreis Denizaltısı...

1 Yıl Sonra: Türkiye'nin en büyük stadyumu olan 76.092 kapasiteli Atatürk Olimpiyat Stadı'nın çimleri ve çimleri arasına rüzgarla taşınan sarmaşık tohumları kontrolsüz olarak büyümeye başlar. Altın renkli Atatürk heykellerinin kaplamaları dökülmeye ve altındaki bronz tabaka gözükmeye başlar. TEM otoyolu üzerinde bitkiler büyümeye ve otoyol üzerinde çatlaklar açılmasına sebep olmaya başlar. Dubai'de bulunan dev kule Burj Al Arab yüksek nemden ötürü mantar ve bakteri yuvası haline gelir. Hayvanat bahçelerinden kaçan yılanlar sayıca hızla artarak şehirlere yayılırlar. 

2 Yıl Sonra: Uludağ'a çıkılmasını sağlayan teleferikleri taşıyan kablolar çürür ve kopmaya başlar. Fatih Sultan Mehmet Köprüsü'nün kabloları da aşınmaya başlar.

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Bak Şu Okyanusa & Bak Şu Gezegene (2 Kitap)

Haydi, muhteşem bir yolculuğa çıkalım, gökyüzünde parlayan GEZEGENLERLE tanışalım. Madem oralar arabayla gidemeyecek kadar uzak, biz de ROKETE atladığımız gibi uçarız, çabucak! Çok satan çocuk kitaplarının ödüllü yazarı Caryl Hart’tan, kafiyeli anlatımı ve göz alıcı çizimleriyle, geleceğin ASTRONOTLARI için MUHTEŞEM bir resimli kitap!

Haydi gelin, DENİZALTIMIZA atlayalım, OKYANUSLARIN ve DENİZLERİN derinliklerine dalalım, Gizemli su altı dünyasına müthiş bir yolculuğa çıkalım. Herkes gemiye! Kemerlerimizi bağlayalım! 1, 2, 3, 4, 5 vee DALIYORUZ! FOOOOOOOOOOŞ! Çok satan çocuk kitaplarının ödüllü yazarı Caryl Hart’tan, kafiyeli anlatımı ve göz alıcı çizimleriyle tüm OKYANUS ve DENİZ kâşifleri için MUHTEŞEM bir resimli kitap!

 

Devamını Göster
₺120.00
Bak Şu Okyanusa & Bak Şu Gezegene (2 Kitap)

3 Yıl Sonra: Uluslararası Uzay İstasyonu kontrolden çıkar ve Dünya'ya çarpar. Rüzgar enerjisi ile çalışan  fenerler, lambalarının patlaması sonucu karanlığa gömülür. Kontrolden çıkan atlar geniş İç Anadolu ovalarında yayılmaya başlarlar. Bugün, bizler tarafından yarışlarda kullanılan ve polis atı olarak yetiştirilen atlar, şehirlerin meydanlarında özgürce koşmaya başlarlar.

4 Yıl Sonra: Bazı şehirler tamamen sular altına gömülerek haritadan silinirler. Evlerin bakımları yapılmadığı için çürümeye başlarlar ve bazı büyük binaların kaplamaları dökülmeye başlar. Artık pek çok bina, Orlando'yu neredeyse haritadan silecek olan Katrina Kasırgası'nın arkasında bıraktıklarına benzemektedir.

5 Yıl Sonra: Efes, Milet, Olimpos gibi antik kentlerimiz tamamen otlarla kaplanır. Olimpiyat Stadı'nın duvarları artık tamamen sarmaşıklarla kaplıdır. Hayvanat Bahçeleri'nden kaçan şempanzeler, kuşları takip ederek şehirlere gelirler ve örneğin İstanbul'daki İş Bankası kulelerine yumurtalarını bırakan kuşların yumurtalarını yemeye başlarlar. Belki içlerinden daha zeki bir şempanze, tüm yumurtaları yemenin akıllıca bir fikir olmadığını ve bazılarının yaşamasına izin vermeleri gerektiğini fark eder. Kıbrıs'ta bulunan tüm kumarhaneler, hayvanların sığınabilecekleri evler haline gelir.

Terk edilmiş bir stadyumun görüntüsü...
Terk edilmiş bir stadyumun görüntüsü...

10 Yıl Sonra: Türkiye'nin en uzun 5. gökdeleni olan Sabancı Kulesi artık dağılmaya başlar. Karadeniz ve Akdeniz'deki ormanlarda kontrolsüz yangınlar çıkmaya ve yayılmaya başlar. Şişli'de bulunan Cemal Reşit Rey Konser Salonu'nun çelik kaplamaları bitkilerin büyümesiyle aşınmaya başlar. Kaliforniya'nın meşhur Hollywood simgesi artık dağılmaya başlamıştır. Anıtkabir'in kırılan duvarları ve camları, mezara ve anıtlara güneş ışığının ulaşmasına sebep olur. 

15 Yıl Sonra: Ankara'da bulunan Harikalar Diyarı'ndaki son dev heykeller de yıkılır. Orduya ait savaş gemileri karaya oturur veya batar. Bir kısmı ise halatlardan kurtularak başıboş bir şekilde denize açılır.

20 Yıl Sonra: Akdeniz kentleri bataklığa dönmeye başlar. Pek çok bina yarasalara, bakterilere ve mantarlara ev sahipliği yapmaya başlar. Orduya ait tüm tanklar, uçaklar ve metal mühimmat bozulmaya ve dağılmaya başlar. Pasifik Okyanusu dibindeki bir Rus nükleer denizaltısı, yüksek basınçtan dolayı çatlayan duvarlarından sızan suyun savaş başlıklarına temasıyla birlikte nükleer reaksiyona başlar. Ayasofya, bitkilerden dolayı yeşil bir binaya dönüşür. Zonguldak'taki madenlerdeki yangınlar halen sürmektedir.

30 Yıl Sonra: Dünya üzerindeki besi ineklerinin tamamı bu zamana kadar ölür. Çiftleşebileceğinin farkına varan (çünkü aksi yönde şartlandırılmaktadırlar) inekler çiftleşmeye başlarlar ve evrimsel süreçten ötürü vahşileşmeye başlarlar. Katrina Kasırgası'nı atlatan New Orleans, artık bakımsızlıktan yok olmaktadır.

35 Yıl Sonra: Bakımsızlıktan ötürü Bodrum ve Çeşme'nin güzel sahilleri suyla dolmaya başlar. Sultanahmet Camii, çökmeye başlar. 

Bodrum'un yaklaşık olarak neye benzeyeceği...
Bodrum'un yaklaşık olarak neye benzeyeceği...

45 Yıl Sonra: Ege Denizi'ndeki adalar tamamen yeşil bir hale dönüşür ve bitkiler ile vahşi hayvanların egemenliğine yenik düşer.

50 Yıl Sonra: İstanbul, Ankara ve İzmir'deki binaların çoğu artık tanınamaz haldedir. Olimpiyat Stadı tamamen yeşillikler içerisinde kaybolmuştur. Meydana gelebilecek muhtemel depremlerden ötürü uzun binaların tamamı çöker. Hollywood simgesi artık yerinde değildir. Norveç'te saklanan tohumlar artık tamamen ölürler. Burj Al Arab artık tamamen yıkılır. 

Tüm Reklamları Kapat

60 Yıl Sonra: Da Vinci'nin meşhur "Son Akşam Yemeği" tablosu tanınmaz hale gelir.

75 Yıl Sonra: Kuala Lumpur'da bulunan meşhur Petronas Kuleleri arasında bulunan köprü çöker ve yüz kat aşağı düşer. Dünya'nın dört bir yanındaki köprülerle birlikte Fatih Sultan Mehmet Köprüsü ve Boğaziçi Köprüsü yıkılmaya başlar. Artık eski çoban köpekleri, vahşi ortamlarına tamamen adapte olacak şekilde geri evrimleşirler. 

100 Yıl Sonra: Big Ben Kulesi, İstanbul Boğazı üzerindeki köprüler, Golden Gate Köprüsü, Brooklyn Köprüsü ve niceleri tamamen çöker. Paris'teki Louvre Müzesi'nde bulunan Mona Lisa tablosu kağıt yiyen böcekler tarafından tamamen yenir. Kabe, kum fırtınaların altında kalır ve yok olur.

110 Yıl Sonra: Okyanus sularının taşıdığı petrol, su altı ekosistemini kökten değiştirir.

Tüm Reklamları Kapat

125 Yıl Sonra: Moskova'daki St. Basil's Katedrali tamamen çöker.

150 Yıl Sonra: Batı Amerika tamamen fillerle kaplanır. Ayakta kalan yüksek binalar yeni ekosistemlere ev sahipliği yapar. Eski ev kedileri artık vahşi avcılardır. Los Angeles'ta bulunan ve Roma'daki Kolezyum'un benzeri olan yapı çöker, ancak orjinal Kolezyum daha asırlarca ayakta kalacaktır.

200 Yıl Sonra: Evleri sömüren şempanzelerin şehirlerdeki sayısı gittikçe artar. Belki de son 200 yılda öğrendikleriyle, yeni bir medeniyetin ilk adımlarını atabileceklerdir. Büyük Kanyon'un üzerinde yürümenizi sağlayan yapılar tamamen çöker. Bizonların sayısı gittikçe artar ve vahşileşirler. Eyfel Kulesi sonunda yerle bir olur.

Eiffel Kulesi'nin yaklaşık sonu...
Eiffel Kulesi'nin yaklaşık sonu...

300 Yıl Sonra: New York'taki Özgürlük Anıtı parçalara ayrılır ve Atlas Okyanusu'na karışır. Ev hayvanları arasındaki kuduz salgını sonunda doğal normallere ulaşır. Artık Türkiye'nin hemen her şehri yemyeşildir. 

Tüm Reklamları Kapat

500 Yıl Sonra: Sistine Şapeli'nin tavanı sonunda çöker ve bütün bina bu sebeple yıkılır. Petronas Kuleleri de yerle bir olur. Anıtkabir, Atatürk'ün bedeni ile birlikte, artık yoktur.

1.000 Yıl Sonra: İnsanlığa dair neredeyse tüm izler bitkiler ve kumlar altında kalmıştır. Şehirlerin tamamına yakını yok olmuştur. New York Şehri artık değil uzaydan, içerisinden bile görülemeyecek hale gelir. Oldukça güçlü bir depremin etkisiyle Taj Mahal de yıkılır. Washington D.C. sular altında kalsa da, dalgalar arasından hala dikilitaşın ucu gözükebilir. Şu anda Ay'da bulunan Apollo 15 ve Apollo 17'nin kalıntıları tamamen çürür. Anadolu Çoban Köpekleri, vahşi kuzenleri ile çiftleşmeye başlayarak vahşi avcılara dönüşürler ve artık "koyunları güdecek bir çoban" kalmaz.

2.000 Yıl Sonra: Yerçekimi sayesinde dik duran Notre Dame Katedrali (Paris), halen ayakta ve tanınır haldedir. Bal, insanlardan biri hayatta kalsaydı geriye kalan yenilebilecek tek besin olacaktı. Niagara Şelaleleri'nin Amerikan tarafı yok olur.

10.000 Yıl Sonra: İnsanlık medeniyetine dair tüm izler artık silinmiştir. İç Anadolu'daki özgür at türleri kıyılara kadar yayılır ve sahillerde koşmaya başlarlar. Ancak yiyecek kıtlığından dolayı atalarından çok daha küçük türlere evrimleşirler. New York Şehri'nde bulunan Federal Rezerve Bankası, içerisinde halen 200 milyar dolarlık altın külçeleri bulunsa da, yerin dibindedir ve paralar artık işe yaramazdır. 

Tüm Reklamları Kapat

20.000 Yıl Sonra: Norveç'teki tohumların sonuncusu da ölür. 

1.000.000 Yıl Sonra: Güney Doğu Anadolu Bölgesi ve daha güneydeki ülkelerde kurtulan develerden, yeni türler evrimleşmiştir ve Dünya'nın dört bir yanına yayılmaya başlarlar.

10.000.000 Yıl Sonra: San Fransisco, İstanbul, Paris, Moskova, Tokyo, Roma ve diğer tüm büyük şehirler artık tamamen yok olmuşlardır, varlıklarına dair tek bir iz bile yeryüzünde, kazı yapılmadıkça görülemez. New Orleans'ın kalıntıları yerin 3 kilometre kadar altına batmıştır bile. Basınç ve sıcaklıktan dolayı, bu kadar yerin altında, şehirde kalan yumuşak dokular petrolün ham maddesine dönüşmeye başlarlar.

100.000.000 Yıl Sonra: İnsanlıktan geriye kalan tek şey, fosilleşmiş kemiklerimizdir.

Tüm Reklamları Kapat

Hepimizin nihai sonu...
Hepimizin nihai sonu...

Gerçekten harika bir belgeselin, kısacık bir özetini sunmaya çalıştık. Buradaki makalemizde, sizlere insanların Evrim'i anlamaktaki sıkıntılarından başlıcası olan "Zamansal Yanılgı"dan bahsetmiştik.

Bugüne kadar birçok okurumuz şunu sorgulamıştır: "İnsan bu kadar muhteşem bir canlıyken, nasıl oluyor da bu kadar düşük seviyeli diğer hayvanlardan evrimleşmiş veya onlardan biri olarak görülebiliyor?" Bu tip bir sorgulama aslında faydalı olsa da, ne yazık ki aslında oldukça kötü bir soru. Evet, insan bu kadar ileri düzeyde düşünebiliyor olması bakımından son derece "orijinal" bir tür; ancak ne düşünebilen tek hayvan türü, ne bunu yapabilen ilk hayvan türü, ne de bunu yapabilen son hayvan türü olacak. Dahası, insan zeka bakımından diğer türlerden üstün olsa da, geriye kalan neredeyse tüm özellikleri bakımından hayvanlardan (hatta çoğu zaman tek hücreli bakterilerden de) geride olan bir türdür. Zekamızla bunun üstesinden gelebiliriz, evet. Ancak zekamız haricinde, evrimsel süreçlerle kazanılan fiziksel doğamız bunun için elverişli değildir. Çünkü doğa, planlayarak iş yapmaz. Aslen, eğer ki insanın "uçmasının" bir şekilde bize faydalı olduğuna hemfikirsek (bunca uçağı boşuna yapmıyoruz), bunu fiziksel olarak yapabilecek şekilde evrimleşmemizi beklerdik. Ancak insanın atalarında uçuşu mümkün kılacak özellikleri ortaya çıkaracak varyasyonlar bulunmadığı gibi, uçması konusunda herhangi bir seçilim baskısı da bulunmamıştır. Bu bakımından, yine uçamayan hayvanlar olan dinozorlardan evrimleşen kuşlardan çok ama çok geriyizdir (hatta son model teknolojimiz de geridir). Bir tarafta on milyonlarca yıllık evrimsel adaptasyon süreci, diğer taraftaysa birkaç asırlık modern bilim vardır. Benzer şekilde kas gücü, fizyolojik becerilerimiz (görme, işitme, tat alma gibi), anatomik becerilerimiz (tırmanma, zıplama gibi), sitolojik özelliklerimiz ve daha nicesi, diğer hayvanların büyük bir çoğunluğundan geridedir. 

Dahası insan, diğer türler için de herhangi bir önem ya da gereklilik ihtiva etmez. İnsanların tümü şu anda yok olacak olsa, canlıların %99'u bunun farkına bile varmayacaktır, neredeyse hiçbir canlı bundan olumsuz etkilenmeyecektir, hatta neredeyse tüm canlılar bundan fayda görecektir. Ancak örneğin, o sevmediğimiz ve küçümsediğimiz bakteriler şu anda ortadan kalkacak olsa, sadece 1 hafta içerisinde var olan tüm türlerin %99'u yok olacaktır. Şimdi... Hangimiz "daha kıymetli"? Uçak yapabildiğimiz ve diğer hayvanları taklit becerimiz daha yüksek olduğu için biz insanlar mı, yoksa o umursamadığımız bakteriler mi?

İnsanın sindirim kanalında yaşamlarını sürdüren bakteriler...
İnsanın sindirim kanalında yaşamlarını sürdüren bakteriler...

Bu konuda söylenmesi gereken önemli bir şey, bakterilerin taksonomik olarak bir "alan", insanların ise spesifik bir "tür" olmasıdır. Alanlar, içerisinde inanılmaz fazla sayıda türü barındırır. Dolayısıyla kıyaslamanın doğru olmayabileceği iddia edilebilir. Bu, kısmen yerinde bir itirazdır. Ancak bazı gerçekler, bu itirazı geçersiz kılmaktadır: birçok spesifik bakteri türünü ele alıp kıyaslamak da aynı sonucu verecektir; sadece diğer türlerin yüzdesi üzerinde ve yok oluşlarının süresi üzerinde bir etkisi olurdu. Örneğin çok uzun süredir Dünya üzerinde bulunan ve var olmuş neredeyse tüm türlerle öyle ya da böyle karşılıklı bir evrimsel sürece girmiş bazı tekil bakteriler yok olacak olsa, belki türlerin %99'u değil de %96'sı, 1 haftada değil de 10 haftada yok olurdu. Ancak yine de yok olurdu, çünkü bakteriler neredeyse her çok hücreli makroskobik canlı için vazgeçilmezdir. İkincisi, prokaryotların taksonomik grupları ile ökaryotların taksonomik grupları birbirinden birazcık farklıdır. Prokaryotlar, ökaryotlardan çok daha hızlı türleşir ve çeşitlendirler, çok sayıda alt türleri vardır. Çünkü üreme döngüleri çok daha hızlıdır. Bu sebeple bakterilerde spesifik türlerin etkisinden bahsetmek biraz daha zordur. Son olarak bakterilerin mikroskobik olmasından ötürü etkisinin makroskobik bir hayvan olan insanla kıyaslanmasının doğru olmadığını düşünmek de pek isabetli değildir. Çünkü makroskobik canlılar arasındaki bir önem kıyasında bile insan son derece kıymetsizdir. Ekolojide "anahtar türler" ya da "kilit türler" olarak bilinen türler vardır. Bunların yok oluşu, zincirleme olarak besin zincirini alt üst eder. Bu şekilde yüzlerce canlı türü tanımlanmışken (neredeyse hepsi makroskobik hayvanlardır), insan bunlardan birisi değildir. İnsanın varlığının doğrudan fayda sağladığı tek canlı grubu, insanlar tarafından Yapay Seçilim ile evrimleştirilmiş hayvanlardır (yazıda da gösterdiğimiz gibi, sadece onlar sıkıntı çekerler). Dolayısıyla boyutlar da, insanın ekolojik açıdan önemsizliğini çürütmek için yeterli değildir. Bu, spesifik olarak doğadan kopan insanın bir sorunudur, evet. Ancak sadece insanın sorunu değildir aslında. Hayvanlar, besin zincirinin en üst 2 basamağını işgal ederler ve evrimsel süreçte en geç ortaya çıkmış canlı gruplarından birisidir. Bu süreçte ne kadar yeni bir türseniz, ekolojik olarak o kadar kıymetsizsiniz demektir. Hele ki doğadan kopmuş bir canlı olarak insan ele alındığında, bu değersizlik göze çarpar hale gelmektedir. Eko, egodan üstündür.

Tüm Reklamları Kapat

Evet, insanın zekasını küçümsemek aptallık olurdu, amacımız bu değil. Şu anda size bu yazıyı ulaştırabiliyorsak, bu evrimsel süreç sonucu oluşan zekamızın gücünün bir eseridir. Buna asla saygısızlık etmeye cüret etmeyiz. Ancak sırf buna dayanarak diğer hayvanların küçümsenmesi, önemsiz görülmesi, insanın tek "yüce" hayvan olduğunun düşünülmesi, hatta bir adım öteye giderek diğer canlıların insana "hizmet için" var olduğunu düşünmek, bizim açımızdan kabul edilemezdir. Ekolojiden ayrılamaz bir bilim dalı olan evrimsel biyoloji için, böylesi bir ego patlaması kabul edilebilir değildir.

Sizce de kibrimizi bir kenara bırakmanın vakti gelmedi mi?

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
Evrim Ağacı Akademi: İnsan Evriminde Özel Konular Yazı Dizisi

Bu yazı, İnsan Evriminde Özel Konular yazı dizisinin 7. yazısıdır. Bu yazı dizisini okumaya, serinin 1. yazısı olan "Gen Benzerliği (Genetik Benzerlik) Nedir? İnsan Genomu, Diğer Canlılara Ne Kadar Benzer?" başlıklı makalemizden başlamanızı öneririz.

Yazı dizisi içindeki ilerleyişinizi kaydetmek için veya kayıt olun.

EA Akademi Hakkında Bilgi Al
28
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Muhteşem! 35
  • Tebrikler! 33
  • İnanılmaz 14
  • Merak Uyandırıcı! 11
  • Bilim Budur! 7
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Umut Verici! 6
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: History Channel | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 08/02/2023 10:38:05 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/201

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Kişilik
Galaksi
Evrenin Genişlemesi
Uydu
Kuşlar
Süpernova
Kuantum
Astrofotoğrafçılık
Covıd-19
Mikrobiyoloji
Antropoloji
Teori
Kimyasal
Değişim
Sinek
Damar
Korku
Sağlık Bakanlığı
Kuantum Fiziği
Kök Hücre
Mit
Manyetik Alan
Öğrenme Teorileri
Allah
Orman
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
H. Channel, et al. İnsanlardan Sonra Yaşam: Yok Olsaydık Ne Olurdu?. (14 Ağustos 2011). Alındığı Tarih: 8 Şubat 2023. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/201
Channel, H., Bakırcı, Ç. M. (2011, August 14). İnsanlardan Sonra Yaşam: Yok Olsaydık Ne Olurdu?. Evrim Ağacı. Retrieved February 08, 2023. from https://evrimagaci.org/s/201
H. Channel, et al. “İnsanlardan Sonra Yaşam: Yok Olsaydık Ne Olurdu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 14 Aug. 2011, https://evrimagaci.org/s/201.
Channel, History. Bakırcı, Çağrı Mert. “İnsanlardan Sonra Yaşam: Yok Olsaydık Ne Olurdu?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, August 14, 2011. https://evrimagaci.org/s/201.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Moderatöre Bildir

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya size sunulan (oylama gibi) diğer araçlar ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Kural İhlali Seç
Öncül Ekle
Sonuç Ekle
Mantık Hatası Seç
Kural İhlali Seç
Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.