Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat

Balina Düşüşü Nedir? Balina Cesetleri Yeni Ekosistemler Oluşturabilir mi?

Balina Düşüşü Nedir? Balina Cesetleri Yeni Ekosistemler Oluşturabilir mi? Hakai Magazine
4 dakika
2,633
Tüm Reklamları Kapat

Balina düşüşü (İng: "whale fall"), aslında adından da anlaşılacağı üzere, bir balinanın ölmesi sonrası leşinin okyanus tabanına batmasıyla başlayan büyüleyici bir doğa olayıdır. Bu, böylesine görkemli bir canlı için üzücü bir son gibi görünse de balina düşüşü aslında çeşitli derin deniz canlıları için zengin ve benzersiz bir ekosistem sağlar. Bir balinanın leşi, leşçillerden avcılara tüm bir ekosistemi onlarca yıl boyunca besleyebilir. Bu yazıda, balina düşüşünün okyanus tabanının biyolojik çeşitliliğini şekillendirmede oynadığı rolü keşfedeceğiz.

Balina Düşüşünün Yarattığı Ekosistem

Derin okyanus, orada hayatta kalmaya çalışan organizmalar için epey zorlu bir yaşam alanıdır. Güneş ışığının yokluğu, besin kaynaklarının azlığı ve yüksek basınç bu zorluklardan sadece birkaçıdır. Ancak bu derinliklerde yaşayan birçok canlı, bu aşırı koşullarla başa çıkmak için çeşitli adaptasyonlar geliştirmiştir. Bu adaptasyonların yanı sıra, bazı doğa olayları da bu canlıların yaşaması için gerekli ortamı sağlayabilir.

Örneğin derin deniz ekosistemi, besinlerinin neredeyse tamamını yüzey sularından inen döküntülerden alır. Besin zincirleri; ölü plankton, ölen organizmaların kabukları ve dışkıyı içeren ve deniz karı (İng: "marine snow") olarak bilinen organik parçacıkların ve atık malzemenin kademeli olarak derinlere çökmesiyle sürdürülür. Bu maddeler her ne kadar az miktarda olsa da muazzam basınç etkisi gibi olağandışı şartlardaki ekosistemi sürdürmek için yeterlidir. Bununla birlikte; bu besin açısından kıt ortam nadiren çok büyük bir besin kaynağıyla karşılaşır.

Tüm Reklamları Kapat

Balina düşmeleri, bir balinanın leşi okyanus tabanına battığında meydana gelir ve besin açısından zengin kalıntılarla ziyafet çekmek üzere geniş bir organizma kitlesini üzerine çeker. Balina düşüşünün yarattığı ekosistemler, ilk olarak 1988'de Hawaii Üniversitesi'nde Craig Smith liderliğindeki bir araştırma ekibi tarafından incelenmiştir.[1], [2], [3]

Bilim insanları, ortalama 40 tonluk bir balina cesedinin tortulaşmasının 50 metrekarelik bir alana deniz karı olarak düşen iki bin yıllık normal arka plan karbonuna eşdeğer olabileceğini tahmin etmektedirler.

Balina iskeletinin bir yıl içinde geçirdiği değişim.
Balina iskeletinin bir yıl içinde geçirdiği değişim.
SIMoN

Bir balina leşi dibe battığında, vücudu değerli bir besin kaynağı haline gelir ve okyanus tabanının besin yönünden fakir bir bölgesinde aniden bir organik madde kaynağı oluşturur. Onlarca yıl boyunca çürüyen beden, çeşitli deniz organizmaları için yaşam alanı sağlayan çeşitli aşamalardan geçer.

Balina Düşüşünün Evreleri

Bilim insanları, bir balina düşüşü ekosisteminin, tipik olarak dört farklı ardışık ekolojik aşamadan geçtiğini gözlemlemişlerdir.

Tüm Reklamları Kapat

İlk aşama, balinanın leşi okyanus tabanına yerleştikten hemen sonra başlar. Çürüyen etin kokusu birkaç saat içinde hagfish, sıçan balığı ve köpekbalıkları da dahil olmak üzere çeşitli leş yiyicileri kendine çekecektir.[5] Bu canlılar, çok gelişmiş koku alma duyularını kullanarak balina leşinin yerini uzaktan tespit edeler ve yumuşak dokuyla beslenmek için hızla balina leşine ulaşırlar. Yağ ve kasları sıyırıp kemiğe kadar tüketmeye başlarlar. Bu süreçte, aynı zamanda cesedin parçalanmasına ve besinlerin etrafa yayılmasına yardımcı olarak, ekosistemin gelişiminin sonraki aşamaları için ortam hazırlarlar.[4] Zamanla, balina cesedi çıplak bir iskelete indirgenir ve ilk aşama yerini bir sonraki aşamaya bırakır. Birinci aşama birkaç ay içerisinde tamamlanır. Ancak besinlerden bu kadar yoksun bir ekosistemde, bu kadar büyük bir şey derinlere düştüğünde hiçbir parçası boşa gitmez.

Balina ölüsünün yarattığı ekosistem.
Balina ölüsünün yarattığı ekosistem.
National Ocean Service

İkinci aşamada, nihayet büyük boyutlardaki leşçillerin işi bittiğinde, sıra daha küçük organizmalara gelir. Organik parçalar, civardaki tortuyu zenginleştirir. Bu süre zarfında solucanlar, kabuklular ve yumuşakçalar gibi çeşitli canlılar; kalan balina parçaları ile beslenirler.

Sülfofillik aşama olarak bilinen üçüncü aşama ise, bir balina düşüş ekosistemindeki en uzun aşamadır. 10 ila 50 yıl veya daha fazla sürebilir. Bu aşamada balinanın sadece iskeleti kalmıştır ve bakteriler kemiklerde hapsolmuş yağları parçalamaya başlar. Bu süreçte, mikropların bu ortamda gelişmesini sağlayan hidrojen sülfit üretilir. Üretilen madde, sekiz fit mesafeye kadar çevredeki tortuya salınır ve kemik yüzeylerini kolonize etmeye başlayan zengin bir bakteri, midye, istiridye ve solucan karışımı meydana getirir.[6]

Kemik yiyen Osedax solucanları gibi halkalı solucanlar, balinanın kemiklerini tüylü kırmızı bir saçakla kaplarlar. Bu hayvanların gözleri veya ağızları yoktur, ancak solungaç görevi gören kırmızımsı gövdeleri ve iskeletin içine giren yeşil kökleri vardır. Solucanın kökleri ilikten, köklerin içinde yaşayan bakterilerin parçaladığı katı ve sıvı yağları çıkarır.
Kemik yiyen Osedax solucanları gibi halkalı solucanlar, balinanın kemiklerini tüylü kırmızı bir saçakla kaplarlar. Bu hayvanların gözleri veya ağızları yoktur, ancak solungaç görevi gören kırmızımsı gövdeleri ve iskeletin içine giren yeşil kökleri vardır. Solucanın kökleri ilikten, köklerin içinde yaşayan bakterilerin parçaladığı katı ve sıvı yağları çıkarır.
Monterey Bay Aquarium

Bunlara ek olarak, kalın bakteri örtüleri hızla balina kemiklerinin yüzeyini kaplayarak yeni bir besin ağının temelini oluşturur. Bu da ayrışma sonucu üretilen bol miktarda enerjiyle beslenen süngerlerin gelişmesine izin verir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Bilim insanları; ekosisteminin son aşamasında balinanın vücudundaki tüm yağ tüketildikten sonra bile kemikler gibi mineral kalıntılarının plankton gibi yiyeceklerini sudan filtreleyerek elde eden canlılar tarafından değerlendirildiğini keşfetmişlerdir.

Sonuç

Bu balina cesetlerinin etrafında gelişen ardışık topluluklar, balina düşüşü olaylarının derin deniz ekosistemi için ne kadar önemli olduğunu göstermektedir. Balinaların muazzam biyokütlesi ve özellikle yüksek besin içeriği; leşlerin, enerji açısından fakir derin okyanuslarda bulunamayacak çeşitli ve karmaşık ekosistemler yaratmasına olanak tanır. Balina düşmeleri sadece derinlerde yaşayan canlılar için değil, aynı zamanda bilimsel anlamda da bir hayli öneme sahiptir, çünkü bu leşlerin çevresinde birçok yeni tür gözlemlenmektedir. Bu türler arasında birçok halkalı solucan türü bulunmaktadır.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
68
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 20
  • İnanılmaz 13
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Muhteşem! 5
  • Umut Verici! 5
  • Merak Uyandırıcı! 4
  • Bilim Budur! 2
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  • ^ C. R. Smith. Ecology Of Whale Falls At The Deep-Sea Floor. ISBN: 9780429217715.
  • ^ C. R. Smith, et al. (2014). Whale-Fall Ecosystems: Recent Insights Into Ecology, Paleoecology, And Evolution. Annual Reviews, sf: 571-596. doi: 10.1146/annurev-marine-010213-135144. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ E. Kwong. What Happens After A Whale Dies?. (7 Kasım 2019). Alındığı Tarih: 16 Mart 2023. Alındığı Yer: NPR | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Natural World Facts. The Stages Of Whale-Fall Ecosystems.. Alındığı Tarih: 17 Mart 2023. Alındığı Yer: Natural World Facts | Arşiv Bağlantısı
  • ^ Natural History Museum. What Happens When Whales Die?. Alındığı Tarih: 17 Mart 2023. Alındığı Yer: Natural History Museum | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. Y. G. Sumida, et al. (2016). Deep-Sea Whale Fall Fauna From The Atlantic Resembles That Of The Pacific Ocean. Scientific Reports, sf: 1-9. doi: 10.1038/srep22139. | Arşiv Bağlantısı
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2024 03:21:08 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/14192

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Bilim Tarihi
Kimyasal
Sağlık
Kedigiller
Maskeler
Elementler
Eczacılık
Biyocoğrafya
Diyabet
Halk Sağlığı
Deizm
Malzeme
Diş Sorunları
Ara Geçiş Türleri
Primat
Kartal
Dışkı
Solunum
Radyoaktif
Venüs
Tekillik
Sperm
Neandertal
Meteor
Amerika Birleşik Devletleri
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
Evrim Ağacı'na Destek Ol

Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katın.

Evrim Ağacı'nı Takip Et!
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
A. K. Selçukoğlu, et al. Balina Düşüşü Nedir? Balina Cesetleri Yeni Ekosistemler Oluşturabilir mi?. (13 Nisan 2023). Alındığı Tarih: 18 Mayıs 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/14192
Selçukoğlu, A. K., Alparslan, E. (2023, April 13). Balina Düşüşü Nedir? Balina Cesetleri Yeni Ekosistemler Oluşturabilir mi?. Evrim Ağacı. Retrieved May 18, 2024. from https://evrimagaci.org/s/14192
A. K. Selçukoğlu, et al. “Balina Düşüşü Nedir? Balina Cesetleri Yeni Ekosistemler Oluşturabilir mi?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, 13 Apr. 2023, https://evrimagaci.org/s/14192.
Selçukoğlu, Alper Kaan. Alparslan, Eda. “Balina Düşüşü Nedir? Balina Cesetleri Yeni Ekosistemler Oluşturabilir mi?.” Edited by Eda Alparslan. Evrim Ağacı, April 13, 2023. https://evrimagaci.org/s/14192.
ve seni takip ediyor

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close