İmkansız Renkler Nedir? Kimerik Renkleri ve İmkansız Renkleri Görmek Mümkün mü?

İmkansız Renkler Nedir? Kimerik Renkleri ve İmkansız Renkleri Görmek Mümkün mü? ThoughtCo
Yazar Anne Marie Helmenstine Çağrı Mert Bakırcı Editör Çağrı Mert Bakırcı  BerkayMorkan 2. Editör Berkay Morkan
4 dakika
2,137 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

İmkânsız renkler, gözlerimizin çalışma şekli sebebiyle göremediğimiz renklerdir. Bu renkleri görememe sebebimiz, renk teorisine göre "karşıt süreç" (İng: "opponent process") olarak bilinen bir olgudur.

Bu Renkler Nasıl Çalışır?

Temelde insan gözünde rengi kaydedip antagonist bir biçimde çalışan 3 tip koni hücresi vardır.

  • Maviye karşı sarı
  • Kırmızıya karşı yeşil
  • Karanlığa karşı aydınlık

Koni hücrelerin kapladığı ışığın dalga boyları arasında kesişim vardır. Bu nedenle mavi, sarı, kırmızı ve yeşilden fazlasını görürsünüz. Örneğin beyaz, bir ışık dalga boyu değildir; ancak insan gözü, onu farklı spektral renklerin bir karışımı olarak algılar. Karşıt süreç nedeniyle, hem maviyi hem sarıyı veya hem kırmızıyı hem yeşili aynı anda göremezsiniz. Bu kombinasyonlar, "imkânsız renkler" denen renklerdir.

İmkânsız Renklerin Keşfi

Normalde hem kırmızıyı hem yeşili veya hem mavi hem de sarıyı göremezsiniz; ancak görsel bilimci Hewitt Crane ve meslektaşı Thomas Piantanida, Science dergisinde böyle bir algının mümkün olduğunu iddia eden bir makale yayınladı. 1983 tarihli "Kırmızımsı Yeşil ve Sarımsı Maviyi Görmek Üzerine" başlıklı makalelerinde, bitişik kırmızı ve yeşil şeritleri gözlemleyen gönüllülerin, kırmızımsı yeşil görebildiklerini, bitişik sarı ve mavi şeritleri görüntüleyenlerin ise sarımsı mavi görebildiklerini savundular.[1]

Reklamı Kapat

Araştırmacılar, görüntüleri gönüllünün gözlerine göre sabit bir konumda tutmak için bir göz takip cihazı kullanarak retina hücrelerini sürekli olarak aynı şeritte uyardı. Örneğin bir koni hücresi her zaman sarı bir şeritle, başka bir koni hücresi ise her zaman mavi bir şeritle uyarıldı. Gönüllüler, şeritlerin sınırlarda birbirlerine doğru soluklaşarak arayüz renginin daha önce hiç görmedikleri hem sarı hem mavi veya hem kırmızı hem yeşil bir renk olduğunu belirtti.

Grafem renk sinestezisine sahip kişilerde de benzer bir durum olduğu bildirilmiştir. Renk sinestezisinde, bir izleyici karşıt renklere sahip farklı kelimelerin harflerini görebilir. Örneğin "Of" kelimesinin kırmızı "o" ve yeşil "f" harflerinin kenarlarında kırmızımsı yeşil renk üretebilir.

Kimerik Renkler

İmkânsız renkler, kırmızımsı yeşil ve sarımsı mavi gibi, ışık spektrumunda oluşmayan, hayali renklerdir. Bir başka hayali renk türü için kimerik renkleri de sayabiliriz. Koni hücreleri yorulana kadar bir renge bakılıp, sonra farklı bir renge bakılarak, kimerik bir renk görülebilir. Bu aslında gözler tarafından değil beyin tarafından algılanan bir ardıl görüntü oluşturur. Kimerik renk örnekleri şunları içerir:

  • Kendinden ışıklı renkler: Işık yaymasa bile parlıyor gibi görünen renklerdir. Buna örnek olarak yeşile baktıktan sonra beyaza baktığımızda görülen "kendiliğinden parlayan kırmızı"dır. Yeşil koni hücrelerimiz yorulduktan sonra kırmızı görüntü oluşur ve hemen sonrasında beyaza bakmak, kırmızı rengin sanki beyaz üzerinde parlıyormuş gibi görünmesine sebep olur.
  • Zifirî karanlık renkler: Koyu ve doygun renklerdir. Örneğin, "karanlık mavi" parlak sarıya baktıktan sonra siyaha bakılarak görülebilir. Normalde ardıl görüntü koyu mavidir. Siyaha bakıldığında ortaya çıkan mavi, siyah kadar koyu ama aynı zamanda renklidir. Bu renkler yalnızca siyahın üzerinde görülebilir çünkü bazı spesifik nöronlar sadece karanlıkta çalışabilir.
  • Hiperbolik renkler: Bunlar fazla doygun renklerdir. Bir hiperbolik renk parlak bir renge bakıldıktan sonra onu tamamlayan başka bir renge bakmakla görülebilir. Örneğin, macenta rengine bakıldıktan sonra yeşil bir ardıl görüntü oluşur. Eğer macentaya baktıktan sonra yeşil bir şeye bakarsanız, ardıl görüntü "hiperbolik yeşil" olacaktır. Eğer siyah yüzeye baktıktan sonra turuncu bir şeye bakarsanız "hiperbolik turuncu" görürsünüz.

Kimerik renkler görülmesi kolay olan hayali renklerdir. Basitçe ihtiyacınız olan tek şey 30-60 saniye kadar renge odaklandıktan sonra kendinden ışıklı renkler için beyaza, zifirî karanlık renkler için siyaha ve hiperbolik renkler için de tamamlayıcı yüzeye bakmaktır.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İmkânsız Renkleri Nasıl Görürüz?

Kırmızımsı yeşil veya sarımsı mavi gibi imkânsız renkleri görmek daha zordur. Bu renkleri görebilmek için, sarı bir nesne ile mavi bir nesneyi yan yana koyup, iki nesne üst üste gelecek şekilde gözlerinizi şaşı yapın. Aynı durum yeşil ve kırmızı için de geçerlidir. Üst üste gelen bölge, iki rengin karışımı (mavi ve sarı için yeşil, kırmızı ve yeşil için kahverengi), bileşen renklerin her ikisini de içeren noktalı bir alan veya hem aynı anda kırmızı ve yeşil hem de aynı anda sarı ve mavi alışılmadık bir renk halinde görülebilir.

İmkânsız Renklere Karşı Argümanlar

Bazı araştırmacılar, sözde imkânsız renklerin sarımsı mavi ve kırmızımsı yeşilin gerçekten sadece ara renkler olduğunu savunuyor. Po-Jang Hsieh ve ekibi tarafından Dartmouth Üniversitesinde yürütülen 2006 tarihli bir araştırmada, Crane'in 1983‘te yaptığı deney tekrarlanarak, ayrıntılı bir renk haritası elde edildi.[2] Bu teste katılanlar, kırmızımsı yeşil için kahverengiyi (karışık bir renk) tanımladı. Kimerik renkler, iyi belgelenmiş hayali renkler olsa da, imkânsız renklerin olasılığı tartışmalıdır.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Muhteşem! 5
  • Bilim Budur! 3
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Umut Verici! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: ThoughtCo | Arşiv Bağlantısı
  • ^ H. D. Crane, et al. (1983). On Seeing Reddish Green And Yellowish Blue. Science, sf: 1078-1080. doi: 10.1126/science.221.4615.1078. | Arşiv Bağlantısı
  • ^ P. J. Hsieh, et al. (2006). Illusory Color Mixing Upon Perceptual Fading And Filling-In Does Not Result In ‘Forbidden Colors’. Vision Research, sf: 2251-2258. doi: 10.1016/j.visres.2005.11.030. | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/07/2021 13:23:09 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/9716

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Teori
Boyut
Sars-Cov-2
Hayvanlar
Çeşitlilik
Nükleotit
Ortak Ata
Dünya
Uygulama
Bakteri
Protein
Obstetrik
Manyetik
Karbon
Böcek
Ornitoloji
Uzaylı
Bilim İnsanı
Yüksek
Dinozorlar
Salgın
Pandemi
Süpernova
Sağlık Bakanlığı
Aşı
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın