Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İlk Çocuk Avantajı: Ebeveynler, İlk Doğan Yavrularını Gerçekten Kayırıyor! Ama Neden? Ve Ne Yapılabilir?

İlk Çocuk Avantajı: Ebeveynler, İlk Doğan Yavrularını Gerçekten Kayırıyor! Ama Neden? Ve Ne Yapılabilir?
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu yazı, Quartz isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Bu haber 4 yıl öncesine aittir. Haber güncelliğini yitirmiş olabilir; ancak arşivsel değeri ve bilimsel gelişme/ilerleme anlamındaki önemi dolayısıyla yayında tutulmaktadır. Ayrıca konuyla ilgili gelişmeler yaşandıkça bu içerik de güncellenebilir.

Bir iş arkadaşım 11 ve 7 yaşındaki kızlarıyla bir yere giderken, bir arka koltuk savaşı başlamış. İş arkadaşımın durumu yatıştırma girişimleri sadece birbirini suçlama yarışına yol açmış. Sonunda 11 yaşında olan, kardeşine ilan etmiş: "Sen bunu doğduğun gün başlattın ve annemin sevgisini alıp götürdün!"

Bu iki kız kardeş sıklıkla kavga ediyor ve anneye göre sebebin bir kısmı ikisinin ortak noktasının az olması. Anlaşılan o ki, bu durum onlara özgü değil. Ortalamada kardeşlerin genetik olarak %50 benzer olduğu, aynı anne baba tarafından aynı evde yetiştirildikleri, aynı okullara gittikleri ve diğer birçok aynı deneyimi paylaştıkları gerçeğine rağmen, kardeşler çoğu kez birbirlerine sadece şehir çapında ve hatta ülke çapında yetişen çocuklar kadar benzer. 

Peki, aynı aileden gelen iki kardeşi bu kadar farklı yapan nedir?

Farkı Ne Oluşturur?

Kardeş ve aile ilişkileri araştırmacıları olarak, bu soruya verilecek en azından bir cevabın şunu gösteren kuram ve veriden geldiğini biliyoruz: en azından bazı ailelerde, kardeşler birbirinden farklı olmaya çalışıyor ve ailelerinde özgün bir kimlik ve konum sağlamaya çalışıyor. 

Bir çocuğun gözünden eğer abisi okulda sivrilirse, anne babasının dikkatini ve övgüsünü çekmek için kardeşiyle en iyi notları almakta yarışmak yerine bir yıldız sporcu haline gelmek daha kolay olabilir. Bu yolda kardeşler arasındaki küçük farklılıklar bile zamanla önemli farklılıklar haline gelebilir.

Fakat anne babalar da bir pay sahibi. Örneğin, anne babalar çocukları arasındaki farklara dikkat ettiğinde, çocuklar anne babalarının bu farklılıklar üzerindeki sezgi ve düşüncelerini kavrayabilirler. Bu da, sonuç olarak, kardeş farklılıklarını artırabilir.

Kardeşleri neyin farklı yaptığını görmek için bu fikirleri denemek istedik. Bu yüzden, okul verimindeki kardeş farklarını sınamak için 388 adet iki ebeveynli aileden ilk ve ikinci ergen kardeşlerin bilgisini kullandık. Anne ve babalara, iki kardeşin akademik yeteneklerinde farkları olduğunu düşünüp düşünmediklerini ve eğer öyleyse hangi kardeşin daha yetenekli olduğunu sorduk. Ayrıca iki kardeşin de karnesinden okul notlarını topladık. 

İlk Kardeşin Önceliği

Çözümlemelerimiz bazı ilginç sonuçlar gösterdi: Anne babalar, ilk kardeşin okulda daha iyi olduğunu düşünmeye yatkındı. Hatta bu durum, ilk çocuklar aslında, ortalama olarak, daha iyi notlar almadığı zaman bile böyleydi. Bunun sebebi anne babaların ilk çocuklar için daha büyük beklentilerinin olması veya, herhangi bir zamanda, büyük kardeşin daha ileri okul çalışmaları üstlenmesi olabilir. 

Yine de bu örnek için bir istisna vardı: Abiler ve kız kardeşlerinin olduğu ailelerde anne babalar küçük kardeşi daha yetenekli olarak değerlendirdi. Aslında bu ailelerde küçük kız kardeşler, abilerinden daha iyi notlar almıştı. Bulgularımız aynı zamanda gösterdi ki, anne babaların çocuklarının yeteneklerini değerlendirmesinde okul notlarındaki kardeş farklılıkları belirleyici değildi. Bunun yerine, anne babaların çocuklarının yetenekleri hakkındaki düşünceleri daha sonra kardeşlerin okul notlarındaki farklılıklarını belirliyordu. Diğer bir deyişle, anne babalar bir çocuğun diğerinden daha yetenekli olduğunu düşündüğü zaman, bu çocuğun notları zamanla kardeşlerinkinden daha iyi oluyordu. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

İnanışları Sürdürmek

Çocukların okul notlarının ve anne babaların çocuklarının göreceli yetenekleri hakkındaki inançlarının karşılıklı olarak tesirli olacağını beklediysek de, ebeveyn inanışlarının, çocuklarının ergenlik yılları süresince çok fazla değişmediği ortaya çıktı. 

Bunun yerine okul notlarındaki kardeş farkları değişti ve anne babaların inançları ile önceden belirlendi. Bu şekilde, anne babaların çocukları arasındaki farklara dair inanışları, gerçek kardeş farkı gelişimini destekleyebilir. 

11 yaşındaki bir çocuk tarafından yapılan yukarıdaki yorum, çocukların aile içindeki yeri ve değerleri hakkında - kardeşlerininkiyle bağlantılı olarak - hassas olduklarını vurguluyor.

Anne babalar çocukları için sevgilerini göstermede daha çok uğraş verebilirler, fakat aynı zamanda çocuklarına davranış şekillerindeki küçük farkların -çocuklarının gelişimi ve çevreye uyumu üzerinde ve ayrıca kardeş ilişkileri üzerinde- büyük etkileri olabileceğinin de bilincinde olmalılar.

Gerçekten, bazı araştırmaların öne sürdüğüne göre çocuklar kardeşlerinden farklı olmaya çalıştıklarında kardeş kavgası ortaya çıkıyor.

İş arkadaşım kızlarının sık sık kavga ettiğini çünkü ortak hiçbir noktaları olmadığını söylerken haklı olabilir. Fakat onların kavgaları, kızlarının kendi farklarının kız kardeşi doğduğu zaman başladığı ve "annesinin sevgisini alıp götürdüğü" şeklindeki algısı yüzünden de olabilir. 

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Bilim Budur! 1
  • İnanılmaz 1
  • Muhteşem! 0
  • Tebrikler! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Güldürdü 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/07/2020 07:38:06 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/4356

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Genom
Makina
Fotoğraf
Kedigiller
Mars
Evrim Teorisi
Zeka
Ortak Ata
Kadın
Mikrop
Sağlık Bilimleri
Neandertal
Etimoloji
Ahlak
Çağ
Epigenetik
Diyet
Maske Takmak
Parçacık
Teknoloji
Richard Dawkins
Hormon
Tutarlılık
Eşey
İnsanlık
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Ya bilimi adam gibi öğrenin, ya bilimin içinden gelen kişilere saygı gösterin.”
Celal Şengör
Geri Bildirim Gönder