Evrim Ağacı
Reklamı Kapat

İklim Değişimi, Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor?

İklim Krizi, Çok Sayıda İnsanın Ölümüne ve Yepyeni Hastalıklara Neden Olabilir!

İklim Değişimi, Sağlığımızı Nasıl Etkiliyor? Nick Taylor
Tavsiye Makale
Reklamı Kapat

Bu türev bir içeriktir. Yani bu yazının omurgası, WHO isimli kaynaktan çevrilerek dilimize uyarlanmıştır; ancak "çeviri" içeriklerimizden farklı olarak, bu içerikte orijinal metin birebir korunmamıştır. Anlatım ve konu akışı gibi detaylar Evrim Ağacı yazar(lar)ı ve/veya editörler tarafından güncellenmiş, değiştirilmiş ve/veya geliştirilmiştir. Yazar, kaynaktan alınan metin omurgası üzerine kendi örneklerini, bilgilerini, detaylarını eklemiş; içeriği ve anlatımı zenginleştirmiş ve/veya çeşitlendirmiş olabilir. Bu ek kısımlarla ilgili kaynaklar da, yazının sonunda gösterilmiştir. Metnin omurgasını oluşturan kaynağı, orijinal dilinde okumak için lütfen yukarıdaki bağlantıya tıklayınız. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

İklim değişikliği, sağlığın sosyal ve çevresel birçok ögesini etkiliyor. Bunların başında temiz hava, temiz içme suyu, yeterli gıda ve güvenli barınma şartları geliyor. İklim değişikliğinin, 2030 ve 2050 yılları arasında ishal, sıtma, yetersiz beslenme ve sıcaklık stresi gibi unsurlar dolayısıyla yılda 250.000 ölüme neden olacağı tahmin ediliyor. Sağlık sorunlarıyla beraber, iklim değişikliğinin yaratacağı maliyetin 2030 yılına kadar, her yıl 2 ila 4 milyar Amerikan Doları olacağı tahmin ediliyor.

Sağlık için yetersiz altyapıya sahip bölgeler (Özellikle gelişmekte olan ülkelerde) yardım almadan hazırlık yapma ve başa çıkma şansları olmayabilir. Ulaşım, gıda ve enerjideki alternatif seçeneklerimiz sera gazlarının emisyonlarını azaltabilir ve özellikle hava kirliliği nedeniyle görülecek sağlık sorunlarının önüne geçebilir.

İklim Değişikliği

Son 50 yılda insan faaliyetleri atmosferin alt seviyesinde sıcaklığı arttırmaya yetecek kadar karbondioksit ve diğer sera gazlarını açığa çıkardı. Sanayi öncesinde 280 ppm (milyondaki parça sayısı) olan ortalama CO2 birikimi, günümüzde 400 ppm üzerindedir.

Son 130 yılda dünya tahmini olarak 0.85°C ısındı. 2100 yılına kadar ise dünyanın 3°C ısınmış olacağı tahmin ediliyor. Gelecek 20 yıl senaryoları ise yaklaşık 0.2°C/10 yıl oranında bir ısınma olacağını ön görüyor.

Deniz seviyesinin 1990 ve 2100 arasında 0.09 ila 0.88 metre kadar yükseleceği ön görülüyor. 

İklim Değişikliğinin Sağlık Üzerindeki Önemi Nedir?

Küresel ısınma gerçekleşirken bazı küçük ölçekli bölgelerde sıcaklık sebepli kış ölümleri azaldı ve gıda üretimi belirli yerlerde arttı. Ancak iklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkisi daha çok olumsuz yönde seyir edecek. İklim değişikliği temiz hava, temiz içme suları, yeterli gıda ve güvenli barınma gibi sağlığın sosyal ve çevresel ögelerini etkiliyor.

PHEWE projesi kapsamında yapılan çalışma, sıcaklık-ölüm ilişkisini teorik olarak göstermiştir. Sıcaklık değerinin 1°C yükselmesi, ölüm oranlarını yaklaşık %0.2 ile %5.5 oranında yükseltmektedir. Yapılan çalışmalar 2071-2100 yılları arasında sıcaklığın 3°C artacağı ve buna bağlı her yıl ekstra 86.000 ölümün gerçekleşeceği ön görülüyor. Sıcak hava koşulları insan fizyolojisini ve kalp damar sistemini etkilemektedir. Çevre sıcaklığının yükselişi, vücut ısılarını da yükseltmektedir. Bu durum daha fazla hastalıklara, ölümlere ve kalp rahatsızlıklarına neden olmaktadır. Sıcaklığa bağlı en yüksek ölüm oranı 65 yaş üstü insanlarda görülmektedir.

Hava ve iklim, insan yaşamını direk ve dolaylı yoldan etkileyen bir güce sahiptir. 1990’lı yıllarda 600.000 den fazla insan meteorolojik kaynaklı doğal afetler yüzünden hayatını kaybetmiştir. 

Ekstrem Sıcaklıklar

Yüksek sıcaklıklar, kardiyovasküler ve solunum hastalıklarını özellikle yaşlı insanlarda doğrudan etkiliyor. 2003 yazında Avrupa sıcak hava dalgasına maruz kaldı ve 70.000’den fazla ölüm kayıt altına alındı. 

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Yüksek sıcaklıklar aynı zamanda ozon ve diğer kirleticileri arttırarak kardiyovasküler ve solunum hastalıklarının şiddetlenmesine neden oluyor.

Polen ve diğer uçucu alerjenler sıcak havalarda daha da artıyor. Bu durum Dünya’da ki 300 milyon astım hastasını etkiliyor. 

Yüksek sıcaklıklar gıdalarda bakteri üretiminin artmasına, dolayısıyla zehirlenmelere yol açacak.

KUNC

Doğal Afetler ve Değişen Yağış Düzenleri

Dünya’da rapor edilen atmosfer kaynaklı doğal afetler 1960’dan beri üçe katlandı. Afetler özellikle gelişmekte olan ülkelerde her yıl 60.000 bin ölüme neden alıyor.

Yükselen deniz seviyesi ve ekstrem hava olayları evleri, sağlık merkezlerini ve kamu kurumlarına zarar veriyor. Dünya nüfusunun yarısından fazlası, denize 60km yakınlıkta yaşıyor. Bu insanlar göç etmek zorunda kalabilir ve bu durum ruhsal bozukluklardan, bulaşıcı hastalıklara kadar bir çok sağlık riskini arttırabilir.

Gitgide değişen yağış düzeni tatlı su kaynaklarını etkiliyor. Temiz su eksikliği hijyenden ödün vermemizi ve 5 yaş altı 500.000’den fazla çocuğu öldüren ishal riskini arttırabilir. Ekstrem durumlarda kuraklık ve kıtlık yaşanabilir. 21. yüzyılda, bölgesel ve küresel ölçekte kuraklıklarda artış bekleniyor.

Sel ve taşkın sayısında da artış görülecek ve bu sayının yaşadığımız yüz yıl boyunca sürekli artacağı tahmin ediliyor. Taşkınlar temiz su kaynaklarımızı kirleterek su kaynaklı hastalıkları arttıracak. Taşkınlar sivrisinek gibi hastalık taşıyıcıları için üreme alanı oluşturabilir. Ayrıca boğulma ve yaralanmalara, evlerin zarar görmesine, sağlık merkezlerinin zarar görmesine neden olabilir.

Yükselen sıcaklıklar ve değişen yağışlar muhtemelen fakir bölgelerde temel gıda ürünlerinde azalmaya yol açacak. Bu durum yetersiz beslenmeyi yaygınlaştırıp yılda 3.1 milyon insanın ölümüyle sonuçlanabilir.

Medical Xpress

Enfeksiyon Vakaları

İklim koşulları su kaynaklı hastalıkları ve soğukkanlı hayvanlar yoluyla bulaşan hastalıkları güçlü bir şekilde etkileyecek. 

İklim değişikliği muhtemelen önemli vektör kökenli hastalıkların bulaşma mevsimlerini arttıracak ve coğrafi dağılışlarını değiştirecektir. İklim değişikliği senaryoları Çin’de salyangoz kökenli, şistozomiyaz için daha geniş alana yayılacağını söylüyor.

Sıtma büyük ölçüde iklimden etkileniyor. 400.000 yakına insanı anofel sinekleriyle yayılarak öldürüyor (Özellikle 5 yaşından küçük Afrikalı çocukları). Aedes cinsi taşıyıcı sinekler (Dang hastalığı) de iklim koşullarına oldukça duyarlı. Çalışmalar iklim değişikliğinin muhtemelen dang hastalığında da artış yaratacağını gösteriyor.

New Republic

Sağlık Etkilerinin Ölçülmesi

İklim değişikliğinin sağlık üzerindeki etkileri tahminden öteye gidemez. Yine de WHO(Dünya Sağlık Örgütü) kurum değerlendirmesi, sürekli ekonomik büyüme ve sağlıkta yaşanacak ilerlemeleri varsayarak iklim değişikliğinin 2030-2050 yılları arasında yaklaşık 250.000 ölüme neden olacağı sonuca varmıştır. Beklenen ölümler; yaşlılarda sıcaklığa maruz kalma sebebiyle 38.000 kişi, ishal nedeniyle 48.000 kişi, sıtma nedeniyle 60.000 kişi ve yetersiz beslenme nedeniyle 95.000 kişi

Kimler Risk Altında?

Tüm Dünya nüfusu iklim değişikliğinden etkilenecek. Ancak bazıları diğerlerine göre daha savunmasız durumda. Özellikle Küçük adalarda yaşayan ve gelişmekte olan ülkelerin nüfusu, sahil bölgeleri, büyükşehirler, dağlık alanlar ve kutup bölgeleri daha savunmasız. 

Çocuklar (özellikle fakir ülkelerde yaşayanlar) ortaya çıkan sağlık risklerine karşı en savunmasız olanlardır. Ayrıca bu sonuçlara daha uzun süre maruz kalacaklar. Yaşlılar, hasta olanlar veya önceden hastalanmış olanlarda savunmasız pozisyondalar.

Sağlık altyapısı zayıf olan bölgeler (özellikle gelişmekte olan ülkeler) sağlık risklerine hazırlık ve müdahale etmek için yardım almak zorunda kalacaklar.

The Daily Beast

WHO’nun Sorumluluğu

Birçok politika ve kişisel tercihler sera gazı emisyonlarını azaltma ve önemli sağlık yararları sağlama potansiyeline sahiptir. Temiz enerji kaynakları, daha temiz toplu taşıma araçlarının teşviki (bisiklet kullanımı, kişisel araç kullanmak yerine yürümek gibi.) karbon emisyonunu azaltabilir ve insan kaynaklı hava kirliliğinin önüne geçebilir. Önüne geçilmeye çalışılan kirlilik her yıl yaklaşık 3 milyon ölüme neden olmaktadır.

2015’de WHO Yönetim Kurulu iklim değişikliği ve sağlık alanında yeni çalışma planını ilan etti. Buna göre:

  • Ortaklıklar: BM içinde ortak kurumlarla koordine olabilme ve sağlığın iklim değişikliği gündeminde uygun şekilde yer bulmasını sağlamak.
  • Farkındalığı Arttırmak: İklim değişikliğini insan sağlığı açısından tanıtmak ve bilincin yayılmasını sağlamak.
  • Bilim ve Kanıtlar: Bilimsel bulguların araştırılması ve içlerinde iklim değişikliği ve sağlık arasında bağlantılar bulmak.
  • İklim değişikliğinin halk sağlığı açısından uygulamalı çözümlerini desteklemek: İklim değişikliğine karşı savunmasız olan ülkelere altyapı sağlamak ve karbon emisyonlarını azaltmanın yanında sağlığın teşvik edilmesi.
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Üzücü! 3
  • Tebrikler! 3
  • İnanılmaz 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Muhteşem! 1
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Güldürdü 1
  • Korkutucu! 1
  • Umut Verici! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Türev İçerik Kaynağı: WHO | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 25/09/2020 14:36:51 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/8251

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Karma
Agora
Diş Hekimliği
Evren
Psikiyatri
Hastalık Dağılımı
Doğum
Dünya Sağlık Örgütü
İlaç
Mühendislik
Carl Sagan
Halk Sağlığı
Beslenme Davranışları
Mitler Ve Gerçekler
Aşı
Bilimkurgu
Einstein
Teknoloji
Madde
Ekoloji
Karanlık Enerji
Uterus
Cinsiyet Araştırmaları
Radyasyon
Olasılık
Safsata
2019-Ncov
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Vakit, teknolojimizi ufaltma, basitleştirme ve şiddetten arındırma yönünde elden geçirme vaktidir.”
E. F. Schumacher
Geri Bildirim Gönder