Adalarda Yaşayan Türler Neden Ufak, Cüce veya Pigmedir?

Adalarda Yaşayan Türler Neden Ufak, Cüce veya Pigmedir?
Endonezya’nın Flores Adası’nda doğal seçilim cüce filleri, dev sıçanları ve kısa boylu insanları tercih etmiştir.
Capture Indonesia
Yazar Ann Gibbons  Kadir ToykanÖzdoğan 2. Editör Kadir Toykan Özdoğan
3 dakika
9,672 Okunma Sayısı
Notlarım
Reklamı Kapat

Adada yaşamanın tuhaf etkileri olabilir. Kıbrıs’taki su aygırları yavaş yavaş deniz aslanlarının boyutuna küçüldü. Endonezya’nın Flores Adası’ndaki artık soyu tükenmiş filler, en fazla büyük bir domuz ağırlığındaydı, ama sıçanlar kediler kadar büyüktü. Bu örneklerin tümü, yiyecek ve avcıların az olduğu durumlarda büyük hayvanların küçülmesine, küçüklerin de büyümesine neden olan ada etkisinin örnekleridir. Ancak hiç kimse Flores’te günümüzden yaklaşık 60.000 ile 100.000 yıl önce yaşayan ve yaklaşık bir metre boyundaki artık soyu tükenmiş acayip homininler olan hobbitlere (Homo floresiensis) ilişkin ünlü cüceleşme örneğinin de aynı kurallarla açıklanıp açıklanmayacağından emin değildi.

Flores’teki günümüz pigmelerinden -hobbitlerle akraba olmadıklarını belirtelim- elde edilen genetik kanıtlar, insanların da ada cüceleşmesine maruz kaldıklarını doğrulamaktadır. Uluslararası bir ekip, Ağustos 2018’de Science dergisinde Flores pigmelerinin, kısa boylu olmalarını teşvik eden daha fazla gen varyantı taşımaları açısından Yeni Gine ve Doğu Asya’daki yakın akrabalarından farklı olduklarını bildirdi. Genetik farklılıklar yakın zamanda gerçekleşen evrimi doğruladı, yani ada kuralı iş başındaydı. Yazarların ifadelerine göre, bu farklılıklar, hobbitlerin kısa boylu olmalarına aynı gücün neden olduğunu göstermektedir.

Princeton Üniversitesinde çalışan ve çalışmanın eşyazarlarından biri olan popülasyon genetikçisi Joshua Akey şunları söylüyor:

Reklamı Kapat

Flores, her şeyin küçüldüğü büyülü bir yerdir. Bu, adalı cüceleşmenin homininlerde iki kez gerçekleştiği tek örnektir.

Princeton’da doktora sonrası araştırmalarını yürüten Serena Tucci, Flores’teki ortalama boyları sadece 145 santimetre olan Rampasasa pigmelerini çalışmaya başladı. Artık aramızda olmayan ünlü Endonezyalı paleoantropolog Teuku Jacob, Rampasasa halkının bazı özelliklerini modern insan olarak gördüğü hobbitlerden aldığını öne sürerek tartışmalara neden olmuştu. Tucci ve o zamanlar Santa Cruz’daki California Üniversitesi’nde çalışan danışmanı Ed Green, pigmelerin soylarını araştırmak için Flores’e gitti. Jakarta’daki Eijkman Moleküler Biyoloji Enstitüsünden moleküler biyolog ve çalışmanın eşyazarı Herawati Sudoyo’nun ifadesine göre, Tucci ve Green pigmelerin iznini de alarak Endonezyalı araştırmacılarla birlikte bir “model” çalışması başlattılar. Tucci’nin meslektaşları 32 kişiden tükürük ve kan örnekleri alarak DNA’larını çıkardılar. Daha sonra Eijkman’daki araştırmacılardan Gludhug Purnomo, örnekleri bizzat kendisi Green’in laboratuvarına taşıdı ve her bir bireyde 2,5 milyon tek nükleotit polimorfizmi veya alelinin yanı sıra 10 tam genomun dizisini çıkarmaya yardım etti.

Ekip, hobbitlerden gelmiş olabilecek hiçbir arkaik DNA izine rastlamadı. Aksine pigmelerin diğer Doğu Asyalılarla çok yakın akraba olduğunu buldular. DNA analizi, pigmelerin atalarının Flores’e birkaç dalga halinde geldiğini gösterdi: yaklaşık son 50.000 yılda modern insanlar ilk kez Melanezya’ya geldiğinde ve son 5000 yılda Doğu Asya ve Yeni Gine’den göç edenler gelip yerleştiğinde.

Pigme genomları aynı zamanda bir ortam değişikliği yaşandığını da yansıtmaktadır. Bu genomlar, et ve deniz ürünlerindeki yağ asidini parçalamak için enzimleri kodlayan bir genin antik bir versiyonunu taşır. California Üniversitesinin Berkeley kampüsünde çalışan ve çalışmada yer almayan popülasyon genetikçisi Rasmus Nielsen’e göre, bu da Flores’e geldikten sonra atalarının “diyetlerinde büyük bir değişiklik” olduğunu ve muhtemelen cüce filler ve deniz ürünleriyle beslenmeye başladıklarını göstermektedir.

Pigme genomları ayrıca Birleşik Krallık Biobank verilerinin kısa boyla ilişkilendirdiği aleller açısından da zengindir. Diğer Doğu Asyalılarda da boyun kısalığıyla ilişkili aynı aleller vardır, ancak bu aleller onlarda daha az sıklıkta görülür. Bu durum, doğal seçilimin, pigme ataları Flores’teyken, mevcut kısalık genlerini tercih ettiğini göstermektedir. Pennsylvania Üniversitesinden popülasyon genetikçisi Iain Mathieson şunları söylüyor:

Pigme atalarının Flores’e geldikten sonra kısaldıklarını kesin olarak söyleyemeyiz, ancak Flores popülasyonunun benzer soya sahip diğer Doğu Asyalılarla bu açıdan karşılaştırılabilir olmaları, bunu ikna edici kılıyor.

Green’e göre bu keşif, Andaman Adalarında da evrimin kısa boyu tercih ettiğini gösteren yeni bir çalışmayla uyum içindedir. Adalarda gözlenen bu tür seçilimler, hobbitlerin bir zamanlar daha uzun bir tür oldukları ve Flores’te bulundukları binlerce yıl içinde boylarının yavaş yavaş küçüldüğü teorisini desteklemektedir. Tucci’nin sözleri şöyle:

Bu durum su aygırlarında yaşanabiliyorsa insanlarda da yaşanabilir. İnsan, sandığımız kadar özel bir canlı değildir. Çalışmamız bizim de diğer tüm hayvanlar gibi evrimleştiğimizi göstermektedir.
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 26
  • Merak Uyandırıcı! 8
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 5
  • Muhteşem! 3
  • Bilim Budur! 3
  • Üzücü! 2
  • Güldürdü 1
  • İnanılmaz 1
  • Umut Verici! 1
  • Grrr... *@$# 1
  • İğrenç! 1
  • Korkutucu! 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: ScienceMag | Arşiv Bağlantısı

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 17/09/2021 18:54:30 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7834

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Size Özel
İçerikler
Instagram
Virüs
Saç
Mars
Genom
Bilim
Kimyasal Bağ
Onkoloji
Foton
Bitkiler
Görüş
Bakteri
Doğa
İnsanın Evrimi
Mers
Arı
Allah
Akciğer
Modern
Meteor
Üreme
Oyun Teorisi
Bilişsel
Beyaz
Sahtebilim
Şehir Hastanesi
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Sizi Takip Ediyor

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın