Evrim Ağacı
Reklamı Kapat
Reklamı Kapat

Bu yazı, The Nature Education isimli kaynaktan birebir çevrilmiştir. Çevirmen tarafından, metin içerisinde (varsa) açıkça belirtilen kısımlar haricinde, herhangi bir ekleme, çıkarma veya değişiklik yapılmamıştır. Bu içerik, diğer tüm içeriklerimiz gibi, İçerik Kullanım İzinleri'ne tabidir.

Neandertallerin 30 bin yıl kadar önce, modern insanın Avrupa’da ilk görülüşünden yalnızca birkaç bin yıl sonra, yok oluşunun nedeni hala tartışmalı bir konu ve Neandertal araştırmalarının odağıdır.

Neandertallerin son görüldüğü tarih çoğunlukla yaklaşık 30 bin yıl önce olarak geçer. Bu tarih modern insanların Avrupa’da ortaya çıkışından birkaç bin yıl sonradır, ama bu aralığın kesin zamanlaması ve süresinin uzunluğuna dair bilgilerimiz tarihleme yöntemlerimizin sınırlarıyla belirlenmiştir. Örneğin bu zaman boyunca atmosferik radyokarbon üretimindeki en yoğun noktalar, ilgili radyokarbon tarihlemelerinde büyük bir derecede belirsizlikle sonuçlanmıştır (Conard & Bolus 2008). Bu iki tür Avrupa’da neredeyse 10 bin yıl kadar bir arada yaşamış ve muhtemelen bu sürede karşılaşmış olabilir.

Ancak bir arada oluş süreleri ve iki tür arasındaki temas tartışmalıdır (ör. Finlayson 2000, Pinhasi ve ark. 2011). Bu karşılaşmalar sırasında ne olmuş olabileceği ve ilk modern insanların Neandertal yok oluşundaki rolünün ne olabileceği hakkındaki sorular yoğun tartışma konusu ve Neandertal araştırmalarının odak noktası olmuştur.

Neandertallerin yok oluşu bazıları tarafından tam bir soy tükenmesi olarak görülmektedir. Ancak bazıları da Neandertallerin soyunun tükenmediğini, onun yerine modern insanın gen havuzunda asimile olduklarını ileri sürmektedir.

Fosil buluntular bu noktada belirsizdir: Birkaç Avrupalı Üst Paleolitik modern insan numunesi, potansiyel Neandertal-modern insan melezi olarak ileri sürülmüştür, fakat bu çıkarım sorgulanmaktadır (ör. Smith 2005, Harvati ve ark. 2007). Neandertal ve Üst Paleolitik modern insan mitokondriyal DNA’sının analizi türler arası çiftleşmeye dair herhangi bir belirti göstermemektedir (ör. Ghirotto ve ark. 2011). Ancak Neandertal nükleer DNA’sı üzerine yapılan son araştırmalar sınırlı karışıma dair kanıt bulmuştur: Afrikalı olmayanların şimdiye kadar incelenen genomlarının küçük bir kısmı (~%4 kadarı) Neandertallerden geliyor olabilir. Bu da, türler arası çiftleşmenin muhtemelen Yakın Doğu’da, modern insanların Afrika dışına ilk yayılması sırasında, ama Avrupa’ya varmalarından önce olduğunu ortaya koymaktadır (Green ve ark. 2010).

Bununla birlikte karışımın demografik modellemesi yaşam alanlarının genişlemesiyle birlikte ele alındığında, bu düzeyde introgresyonun ancak oldukça düşük türler arası melezleşme oranı (< %2) ve Neandertaller ile modern insanların üremesindeki güçlü engeller altında olabileceğini göstermektedir. Bu da asimilasyona karşı bir argümandır (Currat & Excoffier 2011).

Neandertal genomu ve Üst Paleolitik döneme tarihlenen erken dönem modern Avrupalıların antik DNA analizleri tamamlanmadan ve Denisova mağarasında birlikte yaşayan üçüncü bir muhtemel türün yakın zamandaki keşfinden sonra (Krause ve ark. 2010), halihazırda incelenen karışım düzeyinin asimilasyon meydana getirdiği sonucuna varmak için henüz erkendir.

Modern insanın gen havuzuna olan bu küçük katkıdan bağımsız olarak, Avrupa üzerindeki Neandertal popülasyonları fosil buluntularda birdenbire yok olmuştur. Bu gözlemi açıklamak için öne sürülen senaryolardan birçoğu, başlıca faktör olarak modern insanlar ile kötüleşen çevre koşulları arasında doğrudan veya dolaylı bir rekabet başlatmıştır.

Rekabeti destekleyen hipotezler modern insanın rekabete dayalı olası birkaç avantajını öne sürmektedir. Bu avantajlar:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

  1. Daha iyi giyim ve barınak,
  2. Gelişmiş avlanma teknikleri ve kuş ve balık tüketimini içeren daha çeşitli yaşam sürdürme stratejileri,
  3. Daha büyük grup büyüklükleri ve modern insanlar arasındaki daha karmaşık sosyal ağlar gibi sosyal farklılıklar, ve
  4. İki türün doğum ve ölüm oranlarındaki ya da doğumlar arası sürelerindeki farklılıkları içeren demografik faktörler (bkz. Harvati 2007 çalışmasındaki kaynaklar) gibi teknolojik gelişmeler.

Nitekim Neandertaller ile modern insanların yaşam öyküleri ve demografileri arasında önemli farklılıklar olduğu bulunmuştur. Neandertallerin daha hızlı büyümesi ve daha kısa ortalama yaşam sürelerinin olması (bkz. Harvati 2007, Smith ve ark. 2010) ve aynı zamanda Neandertallere kıyasla Üst Paleolitik modern insanlarda çok daha yüksek bir popülasyon yoğunluğunun olması bu farklılıklardan bazılarıdır (Mellars & French 2011).

İklimin bu tartışmayla ilişkisi yakın zamana kadar dikkate alınmamıştı çünkü Neandertaller 3. Oksijen İzotop Aşaması’nda (OIS 3) yok oldular ve o zamanlar iklim koşulları nispeten sabitti (Stringer ve ark. 2003). Ancak yakın zamandaki bazı hipotezler son buzul maksimumu hazırlayan bin yıldaki iklimsel değişkenliği Neandertal soyunun tükenmesinde itici bir güç olarak kabul etmektedir.

Modellerden biri, modern insanların gelişinden çok daha önce Neandertal bölgesinde habitat bozulması ve parçalanmasının olduğunu ve bunun kırıma ve en sonunda mutlak yok oluşa yol açtığını varsaymaktadır. Bu görüşe göre, modern insanlar Neandertallerin bulunduğu alanlara Neandertallerin soyları tükendikten daha sonra gelmiştir ve iki tür Avrupa’da asla karşılaşmamıştır (Finlayson 2000).

Benzer bir diğer model Neandertal yok oluşunu modern bir benzeri olmayan bir ortam kaybının neden olduğu birçok geç dönem Pleistosen megafauna soy tükenmelerinden biri olarak görmektedir (Stewart 2005). Son zamanlardaki ayrıntılı paleoklimatik buluntular önemli bir iklimsel etkiyi destekler niteliktedir. Bu buluntulara göre OIS 3 sanıldığından çok daha istikrarsız iklim koşullarından etkilenmiş (van Andel & Davies, 2003) ve beklenmedik yoğunlukta volkanik aktiviteler tarafından hızlandırılmıştır (Golovanova ve ark. 2010). Bu yeni verilere dayanarak iklimsel stresin (çevresel değişimin dolaylı etkileri olarak tanımlanır) modellenmesiyle, ~65 ve ~30 bin yıl önceki iki maksimum stres değeri bulunmuştur, bunlardan ikincisi birincisine göre daha uzun ve şiddetli görünmektedir ve muhtemelen Neandertallerin soyunun tükenmesiyle ilişkilidir (Stringer ve ark. 2003). Belki de buna o dönemlerdeki patlama neden olmuştur.

Ancak Neandertaller önceki soğuk evrelerde hayatta kaldıkları için iklim değişimini soyun tükenişinin tek nedeni olarak kabul etmek zordur. Dahası Neandertallerin son görülüşü ile başlıca iklimsel olaylar için önerilen tarihler arasında hiçbir ilişki bulunamamıştır. Bu da Neandertallerin soyunun katastrofik bir iklimsel olayı takiben tükenmediğini ortaya koymaktadır (Tzedakis ve ark. 2007).

Dolayısıyla eğer iklim Neandertallerin soyunun tükenmesinde önemli bir rol oynadıysa, bunun ortam bozulması ile birlikte modern insanın gelişi ve dolayısıyla sınırlı kaynaklar için artan rekabeti içeren daha karmaşık bir şekilde gerçekleşmiş olması gerekir. Bu görüşe göre nihai Neandertal yok oluşuna yol açan olgu, istikrarsız iklim ve çevre etkileri ile Neandertallerin modern insanlarla olan rekabeti arasındaki etkileşimdir.

Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 8
  • İnanılmaz 4
  • Muhteşem! 2
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 2
  • Merak Uyandırıcı! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Umut Verici! 1
  • Güldürdü 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 14/07/2020 23:54:00 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/7364

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Reklamı Kapat
Güncel
Grip
Fizik
Hamilelik
Büyük Patlama
Moleküler Biyoloji
Göz
Tür
Enfeksiyon
Samanyolu Galaksisi
Cinsellik Araştırmaları
Hafıza
Cinsiyet Araştırmaları
Canlılık Ve Cansızlık Arasındaki Farklar
Eczacılık
Sosyal
Astrobiyoloji
İnsanın Evrimi
Ses Kaydı
Bilim İnsanları
Çekirdek
Kimyasal Evrim
Kanser
Savunma
Galaksi
Oyun Teorisi
Daha Fazla İçerik Göster
Daha Fazla İçerik Göster
Reklamı Kapat
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, Evrim Ağacı'nda çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza üye girişi yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol
Türkiye'deki bilimseverlerin buluşma noktasına hoşgeldiniz!

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
“Hedefe ulaşmamı mümkün kılan tek şey azmimdir.”
Louis Pasteur
Geri Bildirim Gönder