Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Hızla Yükselen Bir Beslenme Bozukluğu: Ortoreksi

Hızla Yükselen Bir Beslenme Bozukluğu: Ortoreksi
4 dakika
67,226
Tüm Reklamları Kapat

Ortoreksi (orthorexia), oldukça yeni bir beslenme bozukluğu ve bu sebeple, henüz resmi olarak psikolojik hastalık sayılmıyor. Yani şu anda DSM-V içerisinde yer almıyor; ancak ABD Ulusal Beslenme Bozuklukları Organizasyonu ortoreksiyi çoktan tanımaya başladı. Anoreksiya ve bulimiyanın küçük kardeşi olarak görebilirsiniz. Ancak ortoreksi, ikisinden de azgın ve diğer tüm beslenme bozukluklarından daha sinsi.

Her şey, daha iyi ve sağlıklı yemekler yeme isteğiyle başlıyor. Birçok insan, süpermarketlerde daha mantıklı yiyecekleri tercih ediyor ve birkaç alışkanlıklarını değiştirerek, daha sağlıklı olmayı hedefliyor. Ortoreksik olan insanlar, bir süre sonra yedikleri yiyeceklerin miktarı ve saflığına kilitlenip kalıyorlar. Böylece, ağızlarından giren şeylere ve miktarlarına çok katı kurallar koymaya başlıyorlar.

Tüm Reklamları Kapat

Yemiyorlar değil, yiyorlar. Ancak ne yedikleriyle ve ne kadar yedikleriyle ilgili müthiş takıntılar geliştiriyorlar. Kısa sürede, bununla ilgili o kadar takıntılı hale geliyorlar ki, tüm hayatları zincirleme olarak etkilenmeye başlıyor: ekonomik, sosyal, ailevi ve hatta, ironik bir şekilde, sağlık durumları hızla çakılmaya başlıyor.

Ortoreksi de anoreksi veya bulimi gibi sinsi bir hastalık; ancak çok temel bir farkı var: Bu ikilinin aksine, ortoreksi hastaları yemek yiyorlar. Dolayısıyla bir şeyler yedikleri için, sağlıklı olduklarını düşünüyorlar. Ancak aslında doğru beslenmiyorlar ve takıntıları, zarar verici bir boyuta ulaşıyor. Bu da, hastalığı daha da korkutucu yapıyor.

Tüm Reklamları Kapat

Ortoreksik hastalar, ne yiyip ne yiyemeyecekleriyle ilgili bir dizi, kendi kendine belirlenmiş ama çok katı "kurallar" listesi oluşturuyorlar. Hayatlarının giderek artan miktarda bir kısmını bu kurallara nasıl daha iyi uyabileceğine kafayı takmakla geçiriyorlar. Başaramadıkları her seferde giderek daha büyük üzüntüler yaşıyorlar. Kısa sürede, bu kendi kendine belirledikleri kuralların kölesi haline geliyorlar ve kendilerini yıpratmaya başlıyorlar. Bu da, yine ortoreksinin temel belirtilerinden biri olan, kendi kendine cezalandırmayı beraberinde getiriyor: Daha katı kurallar geliyor, olmaması gereken düzeyde oruçlar başlıyor, halk içerisinde kendisini küçük görme davranışları baş gösteriyor, abartılı düzeylerde egzersiz yapmaya başlanıyor. Daha katı kurallar, daha az besin demek oluyor. Bu da, bireyin sağlık dengesinin hızla bozulması anlamına geliyor.

Ortoreksinin Sosyal Hayata Etkileri

Ortoreksi hastalarının hayatı, yiyeceklerinin kalitesi, saflığı/doğallığı ve kaynağı etrafında dönüyor. Öyle ki, normalde hiçbir zararı olmayan besinler, sırf kalitesindeki en ufak olası düşüklükten ötürü diyetin dışında bırakılıyor. Bu insanlar, öyle saplantılı hale geliyorlar ki, yanlarında "acil durum beslenmesi" taşıyorlar. Böylece, besin fobilerini tetikleyecek herhangi bir durumda, buna başvurabiliyorlar. Bir başkası tarafından hazırlanmış yiyecekleri asla yememeye başlıyorlar. İçeriği %100 ilan edilmeyen hiçbir besinden tüketmiyorlar.

Bu durum, ilk etapta normal gibi gelse de, psikolojik semptomlarla birleştirildiğinde sorunun boyutları ortaya çıkıyor: bu kişiler, kendilerini diğerlerinden üstün görüyorlar ve sadece kendi yediklerinin sağlıklı olduğuna inanmaya başlıyorlar. Etraflarındaki insanları, kendileri gibi beslenmek konusunda "eğitmeleri" gerektiği konusunda bir sanrıya kapılıyorlar. Kendilerini, etraflarındakilerin beslenme uzmanı ve danışmanı olarak görüyorlar. Kendileri haricindeki her türlü beslenme tipinin hatalı, sağlıksız, ölümcül olduğuna kanaat getiriyorlar. Bu durum, hem ailevi, hem de sosyal izolasyonu beraberinde getiriyor.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Tabii bu durumun zincirleme olarak birçok sıkıntısı da beraberinde geliyor: İlk etkilenen, birinci derece aile oluyor. Eşler ve çocuklar, ortoreksi hastalarının takıntılarının kurbanı oluyorlar. Tüm aile, bir bireyin saplantılı beslenme tipini takip etmek zorunda bırakılıyor. Bu durum, aile içi şiddeti, aldatmalar, boşanmaları doğuruyor. Kurallar sıkılaştıkça, hem takip etmesi zorlaşıyor, hem de daha pahalı hale geliyor. Çok daha özel seçilmiş besinler, normalde hiçbir avantajları olmamasına rağmen, çok daha yüksek meblağlar ödenerek satın alınıyor. Alışveriş süreleri uzuyor.

Bu hastalığın, genellikle yaşamda yapılan köklü bir değişikle tetiklendiği düşünülüyor: yeni bir din, felsefe, işten çıkarılma, gelirde hızlı düşüş, yeni bir egzersiz rutini, yeni arkadaşlar veya eş, vb. değişimler, bu saplantıları tetikliyor. Çünkü birey, bu "yenilik" içerisinde kendisini yeterince iyi bulmuyor. Bu nedenle, yediği besinlere yönelerek onları kontrol altına alma yolunu tercih ediyor. Kendi diyetinin en doğrusu olduğunu göstermek için, kendi kendine bulduğu, çoğu zaman temelsiz ve güvenilmez olan kanıtlar topluyor. Bu diyetini, diğerlerine ispatlama zorunluluğu olduğu sanrısına kapılıyor. Bu durumun, son zamanlarda giderek artan "diyet uzmanları" nedeniyle de katlanarak arttığı düşünülüyor.

Ortoreksi Tanısı

Eğer ki sadece kendinizin yediğiniz besinlerin doğru olduğuna, diğer herkesin yanlış olduğuna inanıyorsanız muhtemelen bu yönde bir paranoya geliştiriyorsunuz demektir. Elbette her spesifik diyet türü, ortoreksiye işaret etmiyor. Dolayısıyla aşağıdaki soruları cevaplayarak, kendinizde bu tür bir sorun olup olmadığını öğrenebilirsiniz.

  1. Ara sıra, keşke öylesine bir şeyler yiyip, yediğiniz şeyin kalitesini umursamamak istediğiniz ama bunu yapamadığınız oluyor mu?
  2. Yemeğe daha az, hayata ve sevgiye daha çok zaman ayırmak istediğiniz oluyor mu?
  3. Başkası tarafından hazırlanan bir yemeği, tek bir öğün dahi olsa, isteyerek yemekte güçlük çekiyor musunuz?
  4. Gözünüz sürekli sizin için sağlıksız olduğunu düşündüğünüz yiyecekleri arıyor mu? 
  5. Kusursuz bir diyete sahip olmak için zamanınızın büyük bir kısmını harcıyor musunuz?
  6. Eğer diyetinize sadık kalamazsanız, kendinizi harap ediyor musunuz?
  7. Kendinizi sürekli "doğru diyeti" ararken mi buluyorsunuz?
  8. Diğer insanlara bakıp, o yedikleri şeyleri nasıl yediklerine inanamadığınız oluyor mu?
  9. Gününüzün 3 saat ya da daha fazlasını ne yemeniz gerektiğini düşünerek geçiriyor musunuz?
  10. Bazı günlerin öğünlerini, günlerce önceden planlıyor musunuz?
  11. Yemek kaliteniz arttıkça, yaşam kaliteniz düştü mü?
  12. Yemek tercihleriniz, aileniz ve arkadaşlarınızdan uzak kalmanıza neden oluyor mu?

Eğer bu soruların çoğuna ya da tamamına "evet" diyorsanız, en kısa sürede bir diyetisyene ve psikologa gözükmenizi tavsiye ederiz.

Bu Makaleyi Alıntıla
Okundu Olarak İşaretle
28
0
  • Paylaş
  • Alıntıla
  • Alıntıları Göster
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 38
  • İnanılmaz 24
  • Merak Uyandırıcı! 19
  • Korkutucu! 10
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 7
  • Üzücü! 7
  • Muhteşem! 5
  • Güldürdü 3
  • Bilim Budur! 2
  • Umut Verici! 2
  • İğrenç! 2
  • Grrr... *@$# 1
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 29/02/2024 22:42:48 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/2867

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Keşfet
Akış
İçerikler
Gündem
Kromozom
Kanser
Diş Hastalıkları
Gıda
Beslenme
Robot
Karar Verme
Virüsler
Meyve
Mistisizm
Teknoloji
Beslenme Bilimi
Evrim Ağacı Duyurusu
Taksonomi
Çağ
Hayatta Kalma
Öğrenme
Kimyasal Bağ
Burun
Bilgi
Einstein
Besin Değeri
Sars Mers
Seçilim
Virüs
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Gündem
Bugün bilimseverlerle ne paylaşmak istersin?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Ekle
Soru Sor
Sosyal
Yeniler
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Youtube
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Bir Beyin Cerrahının Gözünden BEYNİN İÇİ! | Mehmet Çağlar Berk (Anadolu Sağlık Merkezi Hastanesi)
Kendi Başınızayken Boğulursanız Ne Yapmalısınız?
Kendi Başınızayken Boğulursanız Ne Yapmalısınız?
"Last of Us", Sandığımızdan Gerçek Olabilir mi?
Oppenheimer: Ben Şimdi, Dünyaların Yok Edicisi Olan Ölüm Oldum!
Oppenheimer: Ben Şimdi, Dünyaların Yok Edicisi Olan Ölüm Oldum!
Mikrodalga Fırın, Yemekleri Nasıl Isıtır?
Mikrodalga Fırın, Yemekleri Nasıl Isıtır?
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Bu Makaleyi Alıntıla
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
Ç. M. Bakırcı. Hızla Yükselen Bir Beslenme Bozukluğu: Ortoreksi. (20 Ekim 2014). Alındığı Tarih: 29 Şubat 2024. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/2867
Bakırcı, Ç. M. (2014, October 20). Hızla Yükselen Bir Beslenme Bozukluğu: Ortoreksi. Evrim Ağacı. Retrieved February 29, 2024. from https://evrimagaci.org/s/2867
Ç. M. Bakırcı. “Hızla Yükselen Bir Beslenme Bozukluğu: Ortoreksi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 20 Oct. 2014, https://evrimagaci.org/s/2867.
Bakırcı, Çağrı Mert. “Hızla Yükselen Bir Beslenme Bozukluğu: Ortoreksi.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 20, 2014. https://evrimagaci.org/s/2867.
ve seni takip ediyor
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close