Paylaşım Yap
Tüm Reklamları Kapat
Tüm Reklamları Kapat

Histeri Nedir? Artık Geçersiz Bir Hastalık Olan Histerinin Kadın Rahmi ile İlişkisi Neydi?

Histeri Nedir? Artık Geçersiz Bir Hastalık Olan Histerinin Kadın Rahmi ile İlişkisi Neydi?
10 dakika
2,303
  • Psikoloji
  • Tıp
Tıbbi İçerik Uyarısı

Bu içerik tıp ve sağlık ile ilişkilidir. Sadece bilgi amaçlı olarak hazırlanmıştır. Bireysel bir tıbbi tavsiye olarak görülmemelidir. Evrim Ağacı'ndaki hiçbir içerik; profesyonel bir hekim tarafından verilen tıbbi tavsiyelerin, konulan bir teşhisin veya önerilen bir tedavinin yerini alacak biçimde kullanılmamalıdır.

Daha Fazla Bilgi Al
Histeri
  • Türkçe Adı Histeri
  • İngilizce Adı Hysteria
  • OrphaNet

Histeri (veya "isteri"), kontrol edilmesi güç bir duygu fazlalığı ve zihin/duygudurumun genellikle geçici olarak girdiği olağanüstü bir duruma işaret etmekte kullanılan, eskimiş bir terimdir.[1] Günümüzdeki hekimlerin ezici çoğunluğu, histeriyi gerçek bir tanı veya hastalık olarak görmemektedir.[2] Tarihsel olarak "histeri" altında kategorize edilen durumlar, günümüzde epilepsi, histrionik kişilik bozukluğu, konversiyon bozuklukları, dissosiyatif bozukluklar gibi sayısız tıbbi kategoriye ayrılmıştır.[3]

19. yüzyılda histeri, sadece kadınlarda görülen ve teşhis edilebilir bir fiziksel hastalık olarak görülüyordu. Bu inanç, günümüzün cinsiyetçi algısının da parçalarından biri olarak, kadınların zihinsel ve davranışsal sorunlara daha yatkın olduğuna yönelik bir sanrıya dayanmaktaydı ve bu sanrı da kadınların strese karşı erkeklerden farklı bir tepki vermesiyle temellendirilmeye çalışılıyordu.[4] Buna bağlı olarak, kadınların evlenmek istememesi gibi yaşam tarzı seçimleri bile "psikolojik bozukluk" olarak görülüyordu. Bu hatalı inançlar birikerek, 20. yüzyılda histerinin bir "zihin hastalığı" olarak görülmeye başlanmasıyla sonuçlandı.[5] Özellikle de Sigmund Freud ve Jean-Martin Charcot gibi etkili isimler hastaları yardımıyla histeri üzerine çalışmalar yürüttüler.[6] 20. yüzyılın sonlarından itibaren bu hatalı yaklaşım tamamen terk edildi.

Tüm Reklamları Kapat

Histerinin günümüzde artık geçerli bir hastalık olmamasından ötürü, bu noktadan sonra vereceğimiz bilgiler, hastalığın geçmişte anlaşıldığı şekline yönelik olacaktır. Bunu vurgulamak adına, Hastalık Kataloğu şablonumuzun ara başlıkları "(Tarihi)" ön ekiyle pekiştirilecektir.

(Tarihi) Belirti ve Semptomlar

Histeri terimi yaklaşık iki bin yıldır kullanılmaktadır. Ancak karşıladığı anlam geniştir ve zamana göre birtakım farklılıklar içermektedir. Modern psikoloji ve psikiyatride histeri, en kaba tabirle kendini kaybetmeye (histerik) dayalı bir bozukluk olarak tanımlanır. Genellikle bu ruhsal bozukluk, bedensel semptomlarla kendisini gösterir.[7]

Tüm Reklamları Kapat

Britanyalı bir nörolog olan ve 1915 yılında ölen Gowers'a göre histeri, sinir sistemlerinin hastalıklı durumudur. Bu durum kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır.[8] Guze ve Perley ise, 1963’te histeriyi çoğunlukla kadınlarda görülen ve hayatın ilk zamanlarında başlayan bir sendrom olarak tanımlar. Bu sendromun semptomları, kendisini birçok farklı organda tekrar eder. Histeri aynı zamanda azalma olmadan uzun yıllar süren ciddi bir hastalıktır.[8] Histeri hastalığı, farklı coğrafyalara göre farklı isimler altında (örneğin "pibloktoq") incelenebilmektedir.

Histeri hastalığının ana semptomlar şunlardır:[9], [10], [11]

  • Hastalık nöbetleri,
  • Bilinçsiz durum,
  • Kolay etkilenme (Kontrol edilebilir olma),
  • Kasti olmayan görsel telkin,
  • Taklit etme düşkünlüğü (görsel ve sese dayalı ifadeleri bazen bilinmeyen bir dil ile taklit etme).
  • Hipnoz edilmeye karşı hassaslık,
  • Geçici kehanet etme (sağ görülük),
  • Kavgaya duyarlılık,
  • Ürkeklik ve korku hissetme,
  • Hüzünlü bir şekilde doğaçlama yapma,
  • Uykudayken şarkı söyleme,
  • Kasılma, ağrı,
  • Epilepsiyi andıran durumlar,
  • Melankolik ruh hali,
  • İntihara meyil,
  • Vajina kasılmaları,
  • Erotik ifadelerin telaffuzu.

Görülebileceği gibi bu semptomlar fazlasıyla geneldir ve daha da önemlisi, coğrafyaya bağlı olarak histeriyle ilişkili semptomlar da farklılık göstermektedir.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

(Tarihi) Hastalıkla İlişkili Genler, Etken Faktörler ve Risk Faktörleri

Histeriyle ilgili en önemli risk faktörünün "kadın olmak" olduğuna inanılmaktaydı. Ancak bunun ötesinde, histeri üzerinde coğrafi bir etki olduğu ve bu etkinin doğrudan ve dolaylı olarak ikiye ayrıldığına da inanılmaktaydı. Doğrudan olanlar şunlardır:

  • Sıcaklık,
  • Kışların uzunluğu,
  • Uzun günler ve geceler,
  • Mevsimlerin monotonluğu,
  • Yaz-kış arasındaki keskin zıtlıklar,
  • Değişkenliğin az olması.

Doğrudan etkenlere bağlı olan dolaylı etkenler ise şunlardır:

  • Yaşam tarzı,
  • Çalışma koşulları,
  • Yiyecek (Kısıtlı besin tedariki),
  • Çevrenin tekdüzeliği,
  • Bölgede yaşayan insan sayısının azlığı.

Örneğin Sibirya kışlarının uzun ve sert geçtiği bilinmektedir. Kış aylarının sıcaklığı yerleşik bölgelerde -16 derece ile -20 derece arasındadır. Yakut bölgesinde ocak ayında sıcaklık -40 dereceye kadar düşmektedir. Bu durum, bölgenin denizden uzaklığı ile açıklanmaktadır.[9] Buna bağlı olarak, Sibirya'ya özgü bir histeri türü olduğuna inanılmıştır. Buna, "Diğer Başlıklar" kısmında yer verilmiştir.

(Tarihi) Tedaviler veya İdare Yöntemleri

Histeri, kadınların bir zaafı olarak görüldüğü için, genellikle kadınlıkla ilişkilendirilen yöntemlerle çözülmeye çalışılmıştır. Buna bağlı olarak, kadınlara şunların tavsiye edildiği görülmektedir:[12]

  • Kocayla düzenli seks,
  • Hamile kalma,
  • Çocuk doğurma,
  • "Paroksimal kasılmalar" (bugünkü adıyla "orgazm"),
  • Dinlenme/istirahat.

Etimoloji

Histeri sözcüğünün kökeni, Yunancadaki "uterus" (yani "rahim") sözcüğünden gelmektedir. Histerinin en eski kaydı M.Ö. 1900 yılına kadar uzanır. Mısırlılar, tıbbi papirüslerde yetişkin kadınlar arasında "davranışsal anormallikler" kaydetmişlerdir. Mısırlılar, bu davranış bozukluklarını "vücut içinde serbestçe dolaşan bir rahme" bağlamışlardır ve bu nedenle bu hastalık "histeri" olarak adlandırılmıştır. Histeriyi tedavi etmek için Mısırlı doktorlar çeşitli ilaçlar yazmıştır: Örneğin doktorlar, rahmin uygun pozisyonuna dönmesini teşvik etmek için hastaların vulvalarına güçlü kokulu maddeler koyarlardı. Başka bir taktik, rahmi dişinin karnının alt kısmına kaçmaya teşvik etmek için tatsız otları koklamak veya yutmaktı.

Tüm Reklamları Kapat

Diğer Başlıklar

Sibirya Histerisi ve Nedenleri

Histerinin yayılması soğuk bölgelerden sıcak bölgelere doğrudur. Soğuk, insanları evlerinde tutar ve dışarı çıkışını engeller. Taze yiyeceklere ulaşamama ve hijyenik ortamdan mahrum kalınması yaşam kalitesini olumsuz yönde etkiler. Soğuk havalar, Kuzey Sibirya'da 8-9 ay sürmektedir. Ekimde her yer buzla kaplıdır. Gecelerin uzunluğu artar ve ciddi soğuklar baş gösterir. Soğuklar Ocak ve Şubat ayında maksimum seviyeye ulaşıyor. Karanlık, soğuk ve ölümcül sessizlik her yere ulaşır. Hatta rüzgarlar bile sessizliğe gömülür. Yaz ise temmuzda başlayıp ağustos ortasında sona erer.[9]

Yakutlar'ın soğuk ve sert kışta hayat mücadelesi.
Yakutlar'ın soğuk ve sert kışta hayat mücadelesi.
RFERL

Okyanus donması ve deniz hayvanlarının göç etmesiyle birlikte Eskimolar bilinçsiz bir şekilde karamsarlık, umutsuzluk ve ölüm anlamına gelen açlık çekerlar. İnuitleri ziyaret etmiş kimselerin yazmış oldukları kitaplardaki en ilginç nokta şudur: "Sonbaharda ve zirvesine ulaştığı ekim ayında, İnuitler arasındaki genel karamsarlık ve depresyon vardı." Whitney'e göre İnuitler arasındaki genel melankoli ekim ayında yaşanan önemli avlanamama riski yüzünden daha da kötüleşmektedir.[13] Bütün bu etkiler yerliler arasında sinirsel bozuklukların ve hastalıkların oranını arttırmaktadır.[9]

Buz tutmuş Baykal Gölü.
Buz tutmuş Baykal Gölü.
Veritas

Sibirya Histerisi, genellikle kuzeydoğu bölgelerinde, en sık ise, Okhotsk ve Yakut bölgesinde görülür. Güneye doğru inilince hastalığın görülme vakaları azalmaktadır. Ancak bireysel vakalar Sibirya'nın her yerinde görülmektedir. Histeri, her yerde aynı şekilde gelişmemiştir. Dağılımdaki bu eşitsizlik toplumdan topluma hatta aynı toplum içerisindeki insandan insana farklılık arz edebilir. Ancak seyyahların neredeyse tamamı histerinin bilhassa şaman olmaya hazırlanan genç erkeklerde sık görüldüğünü ifade etmesine karşın özellikle kadınlarda görüldüğünü söylemektedir.[9]

Sibirya yerlilerinin duygudurumu da çevre türüne göre ziyadesiyle karışıktır. Yerliler bazen hüzünlü ve kasvetli bir ruh halinde olurlar. Bu durum ise onlarda sık sık intihara neden olur. Bir Sibirya halkı olan Cukçileri ziyaret eden ve onlar hakkında yazılar yazan W. Borgoras arktik histeriyi şöyle tanımlar:

Tüm Reklamları Kapat

Birisi tarafından çıkartılan sesleri ve yapılan davranışları kontrol edilemez bir şekilde taklit etme arzusudur.

Sibirya histerisinin nedenleri dört kısma ayrılmaktadır:

  • Yerlilerin ifadeleri (yani kötü ruhların insanlar üzerindeki etkisi),
  • Miras kalma,
  • Etnik farklılıklar,
  • Coğrafi çevre.

Bu nedenler arasında araştırmacılar tarafından en dikkate alınanı ise, yaşanılan coğrafi çevredir.[9]

Pibloktoq

Pibloktoq'un kelime anlamı, Eskimolar da özel kültürel bir histerik reaksiyondur. Özellikle kadınlar, bir bellek kaybını takiben mantıksız ve tehlikeli davranışlar sergileyebilir. Pibloktoq, Eskimo kadınının kişiliğinin baskılanması ile bağlantılı olabilir.[14]

Pibloktoq üzerine medikal ve bilimsel söylemler genellikle birkaç kategoriye ayrılır:

Tüm Reklamları Kapat

Agora Bilim Pazarı
Minik Balina - Bol Balıklı Bir Hikâye

Minik turuncu balıklarla dolu bir resifte yaşayan minik bir turuncu balık olmaktan çok sıkılan Gigi, bir yolculuğa çıkar ve kendini minik mavi balıklarla dolu bir resifte bulur.
Bu yeni arkadaşlarıyla tanışırken birazcık -ama sadece birazcık!- abartıp bir balina olduğunu söylemesinde ne gibi bir sorun olabilir ki?
Cesaret, arkadaşlık ve doğruluğun değerini; küçük bir balığın bile ne kadar büyük fark yaratabileceğini anlatan eğlenceli bir hikâye.

Devamını Göster
₺62.00
Minik Balina - Bol Balıklı Bir Hikâye

  • Psikanalisttik yaklaşım, davranışlar üzerine kişisel gelişmeye odaklanır.
  • Çevresel yaklaşımlar, iklimi, soğuğu, ışığı ve bunlarla ilgili faktörleri vurgular.
  • Besinsel yaklaşımlar, mineraller, vitaminler ya da yetersiz beslenme üzerinde durur.
  • İnterdisipliner yaklaşım, olası çevre, psikoloji, biyoloji ve kültürel faktörler üzerinde durur.

Pibloktoq, çok sık bir şekilde güneşin ortadan kaybolduğu ekim ayında meydana gelmektedir. Bu ay, Şamanist faaliyetlerin canlandığı aydır. Kimi araştırmacılar tarafından sonbahar histerisinin, Şamanizm'e ait uygulamalarla yakın bir ilişkide olduğu söylenir.[13]

Arktik Histeri (Pibloktoq) geçiren bir kişiye müdahale.
Arktik Histeri (Pibloktoq) geçiren bir kişiye müdahale.
JSTOR

Seyyah, Doktor ve Sürgünlerin Şahit Oldukları Histeri Vakaları

1883-87 yıllarında Sibirya'nın Amur ve Yakut bölgesine birçok gezi düzenlemiş Rus coğrafyacı R. Maack özetle şunları söyler: Sinir bozukluklarına karşı savunmasız olan bir kişi kolaylıkla hastalık nöbeti geçirebilir. Bazı durumlarda aniden ağlama krizlerine girebilir veya bağırabilir. Çevresindeki kişi ve hayvanları taklit edebilir. Bazen de toplum tarafından müstehcen olarak karşılanan davranışlar sergileyebilir. Bu nöbet, iniltiler ve iç çekmelerle başlar. Yavaş yavaş hıçkırıklara ve ağlamaya dönüşür. Nöbet, kimi zaman aniden kesilebilir ve kişi normal haline dönebilir.[9]

12 yılını bir sürgün olarak Yakutlar arasında geçiren Sieroszewski'ye göre, Kuzey'de histeriye yakalanmış birçok kadın vardır. Bu hastalık davranış/konuşma tuhaflığıyla ilişkilidir. Hastalık kendisini karşı koyulmaz bir taklit etme eğilimi ile ifade eder. Duyduğu sesleri bilinçsiz bir şekilde ifade eder. Kişi kendi kontrolünü kaybeder ve söylenen her şeyi yapmaya başlar.[9]

Politik bir sürgün olarak yıllarını Asya'nın kuzeyinde geçirmiş olan W. Yochelson'a göre Yukaghirler genelde neşeli insanlardır. Onlardan birisi dans ettiğinde yaşlı, kadın, hasta, çocuk hepsi ona katılır. Arktik histeriden mustarip olanlar, telkin edilmeye müsaittirler.[9]

Pibloktoq krizi geçiren bir yerli.
Pibloktoq krizi geçiren bir yerli.
JSTOR

1900 yılında Asya'nın kuzey doğusuna giden doktor N. Slunin şunları söyler:[9]

Sinir sisteminin değişkenliği bölgenin karakteristik özelliğiydi. Aynı zamanda sinirsel nöbetlerle bağlantılıydı. Böyle bir hastalığın ilk işareti, ciddi baş ağrılarıydı. Kişi ormana doğru koşuyor, tundrada zıplıyor, dağlara tırmanıyor rahatlama arayışında bazen intihar ettiği de oluyordu. Histerinin bütün türleri yerliler arasında çok yaygındı. Bazen bir epidemiye dönüşüyordu. Mutlu bir ailede birisi ağlamaya başladığında diğerleri de onu taklit ediyordu. Bütün bir kulübe ağlama sesleriyle doluyordu. İnsanlarda karın ağrısını andıran hareketler, aşırı heyecan ve bilinç kaybı görülüyordu

Histeri ve Şamanizm

Bizim bu yazımızda belirttiğimiz Histeri analizleri ve semptomlarına dair açıklamalar ile özet olarak aktardığımız Şaman ayinlerinde Şaman'ın davranışları arasında bazı benzerlikler gözükmektedir. Bizim dikkatimizi çeken ilk benzerlik, Şaman'ın ayin esnasında ruhlarla olduğu düşünülen tuhaf bir dille konuşma tarzıdır. Aynı şekilde histeri hastalığından mustarip olan kişilerin bazı sözleri, etrafındaki insanlar tarafından anlaşılamamaktadır. Diğer bir benzerlik, histerinin semptomlarından bir diğeri olan, kişinin karşı koyulamaz bir şekilde taklit etme takıntısında kendisini göstermektedir. İlk verilen ayin örneğinde şaman, ayinin bir yerinde sanki kendisi bir kazmış gibi hareketler sergilemekte ve bir kazın çıkardığı sesleri taklit etme çabasına girişmektedir. Bunu yaparken ki en büyük amaçlarından bir tanesi de kendisini etrafındakilere inandırma kaygısıdır.

Dikkatimizi çeken başka bir benzerlik, hastalığa karşı yapılan ayin esnasında şamanın yaşadığı ani duygu değişimleridir. Şaman, hareketsiz bir şekilde dururken birden neşeli bir biçimde dans etmeye ve ilahiler okumaya başlar. Korku ve ürkeklik hissetme de histeriyi andıran semptomlardan bir tanesidir. Özellikle ikinci olarak aktarılan ayinde şaman, ruhların gelmesiyle birlikte korkudan bayılır. Şamanın kehanet edebilmesi de histeri semptomları arasında görülmektedir. Özellikle Tanrı Ülgen'in katına çıkan şaman, gelecek yılın ekinlerinin durumunu, hava olaylarını vs. sormakta ve Tanrı’dan aldığı cevap üzerine etrafındakilere gelecek seneler ile ilgili tahminlerde bulunmaktadır. Belki de histeri ile şaman davranışları arasındaki en önemli benzerlik, şamanın bilinçsiz bir duruma sürüklenmesidir. Özellikle ayinlerin çeşitli evrelerinde şamanlar birden bayılırlar ve aniden ayağa kalkarak ayine kaldıkları yerden devam ederler.

Dışarıdan bir göz için histerik bir hasta ile şamanın anlamsızmış gibi görünen davranışları (kendini doğaya atma, ağaca veya dağa tırmanma, sebepsiz yere koşma) o hasta veya şaman için derin bir anlamı olabilir. Burada şamanın insanları çeşitli sebeplerle kandırmak için numara yapıp yapmadığını belki hiçbir zaman kesin olarak bilemeyeceğimizi ifade etmeliyiz. Ancak bazı histeri semptomları ile şaman davranışları arasında bir benzerlik olduğunu da yadsınamayacak bir gerçek olarak kabul etmeliyiz.

Alıntı Yap
Okundu Olarak İşaretle
13
Paylaş
Sonra Oku
Notlarım
Yazdır / PDF Olarak Kaydet
Bize Ulaş
Yukarı Zıpla

İçeriklerimizin bilimsel gerçekleri doğru bir şekilde yansıtması için en üst düzey çabayı gösteriyoruz. Gözünüze doğru gelmeyen bir şey varsa, mümkünse güvenilir kaynaklarınızla birlikte bize ulaşın!

Bu içeriğimizle ilgili bir sorunuz mu var? Buraya tıklayarak sorabilirsiniz.

Soru & Cevap Platformuna Git
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 5
  • Muhteşem! 2
  • Bilim Budur! 1
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 1
  • Umut Verici! 1
  • Merak Uyandırıcı! 1
  • Korkutucu! 1
  • Güldürdü 0
  • İnanılmaz 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Tüm Reklamları Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 05/12/2022 15:19:50 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/12563

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Tüm Reklamları Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Çalışma
Hafıza
Müzik
Tahmin
Bebek
Vegan
Bilim İnsanları
Koaservat
Kamuflaj
Evrimsel Antropoloji
Aslan
Kara Delik
Zooloji
Öne Çıkan
Saç
Evrim Kuramı
Sağlık Bilimleri
Cinsel Seçilim
Sanat
Kimyasal Bağ
Entropi
Sağlık
Covıd-19
Renk
Sayı
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Video Konu Önerisi
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, aklınızdan geçen düşünceleri Evrim Ağacı ailesiyle paylaşabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Bilim kimliğinizi önceleyin.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla aklınızdan geçen her şeyden ziyade, bilim veya yaşamla ilgili olabilecek düşüncelerinizle ilgileniyoruz.
2
Propaganda ve baskı amaçlı kullanmayın.
Herkesin aklından her şey geçebilir; fakat bu platformun amacı, insanların belli ideolojiler için propaganda yapmaları veya başkaları üzerinde baskı kurma amacıyla geliştirilmemiştir. Paylaştığınız fikirlerin değer kattığından emin olun.
3
Gerilim yaratmayın.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Değer katın; hassas konulardan ve öznel yoruma açık alanlardan uzak durun.
Bu komünitenin amacı okurlara hayatla ilgili keyifli farkındalıklar yaşatabilmektir. Din, politika, spor, aktüel konular gibi anlık tepkilere neden olabilecek konulardaki tespitlerden kaçının. Ayrıca aklınızdan geçenlerin Türkiye’deki bilim komünitesine değer katması beklenmektedir.
5
Cevap hakkı doğurmayın.
Bu platformda cevap veya yorum sistemi bulunmamaktadır. Dolayısıyla aklınızdan geçenlerin, tespit edilebilir kişilere cevap hakkı doğurmadığından emin olun.
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000
Alıntı Yap
Evrim Ağacı Formatı
APA7
MLA9
Chicago
K. Aydın, et al. Histeri Nedir? Artık Geçersiz Bir Hastalık Olan Histerinin Kadın Rahmi ile İlişkisi Neydi?. (18 Ekim 2022). Alındığı Tarih: 5 Aralık 2022. Alındığı Yer: https://evrimagaci.org/s/12563
Aydın, K., Bakırcı, Ç. M. (2022, October 18). Histeri Nedir? Artık Geçersiz Bir Hastalık Olan Histerinin Kadın Rahmi ile İlişkisi Neydi?. Evrim Ağacı. Retrieved December 05, 2022. from https://evrimagaci.org/s/12563
K. Aydın, et al. “Histeri Nedir? Artık Geçersiz Bir Hastalık Olan Histerinin Kadın Rahmi ile İlişkisi Neydi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, 18 Oct. 2022, https://evrimagaci.org/s/12563.
Aydın, Kasım. Bakırcı, Çağrı Mert. “Histeri Nedir? Artık Geçersiz Bir Hastalık Olan Histerinin Kadın Rahmi ile İlişkisi Neydi?.” Edited by Çağrı Mert Bakırcı. Evrim Ağacı, October 18, 2022. https://evrimagaci.org/s/12563.

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'ndaki reklamları, bütçenize uygun bir şekilde, kendi seçtiğiniz bir süre boyunca kapatabilirsiniz. Tek yapmanız gereken, kaç ay boyunca kapatmak istediğinizi aşağıdaki kutuya girip tek seferlik ödemenizi tamamlamak:

10₺/ay
x
ay
= 30
3 Aylık Reklamsız Deneyimi Başlat
Evrim Ağacı'nda ücretsiz üyelik oluşturan ve sitemizi üye girişi yaparak kullanan kullanıcılarımızdaki reklamların %50 daha az olduğunu, Kreosus/Patreon/YouTube destekçilerimizinse sitemizi tamamen reklamsız kullanabildiğini biliyor muydunuz? Size uygun seçeneği aşağıdan seçebilirsiniz:
Evrim Ağacı Destekçilerine Katıl
Zaten Kreosus/Patreon/Youtube Destekçisiyim
Reklamsız Deneyim
Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve en iyi cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Aşağıdaki "Soru" kutusunu sadece soru sormak için kullanınız. Bu kutuya soru formatında olmayan hiçbir cümle girmeyiniz. Sorunuzla ilgili ek bilgiler vermek isterseniz, "Açıklama" kısmına girebilirsiniz. Soru kısmının soru cümlesi haricindeki kullanımları sorunuzun silinmesine ve UP kaybetmenize neden olabilir.
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.