Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Hayatı Uçlarda Yaşayan Özgür Topluluk: Beat Kuşağı

Hayatı Uçlarda Yaşayan Özgür Topluluk: Beat Kuşağı
10 dakika
2,219
  • Kültürel Tarih
  • Sosyal Tarih

Ülkeler, 2 dünya savaşının geride bıraktığı tahribatla baş ederken, 1950'li yılların başında yeni bir kriz patlak verir: Sanayileşme. Atom bombasının icadının zemin hazırladığı bu fenomene, Amerika, gümüş bir tepsi içinde sunduğu "Amerikan rüyası" şablonuyla ön ayak olur. Böylece Amerikan toplumu, çok geçmeden küreselleşecek tüketim çılgınlığı çarkına, diğer ülkelerden önce katılır. Baskıcı ve sansür yanlısı bu sistem karşısında, devletin dayattığı sanayi çarkında "bir dişliden ibaret" olmayı kabullenemeyen bir grup arkadaş ise bir araya gelerek "Beat" topluluğunu oluşturur.

Kuşağın başlıca kurucuları, 1940'ların başında Columbia Üniversitesi’ndeki bir edebi toplulukta tanışan Jack Kerouac ve Allen Ginsberg'dır. Lucien Carr, John Clellon Holmes ve Neal Cassidy de aslen bu topluluğunun asil üyelerinden olmalarına karşın, Kerouac ve Ginsberg kadar ün salamamışlardır.

Bu Reklamı Kapat

Beat hareketinin öncüleri
Beat hareketinin öncüleri
Pinterest

Etimolojik olarak incelendiğinde "beat" kelimesi; başıboş, meteliksiz, yersiz yurtsuz anlamlarına gelmektedir. Nitekim kökeninde yatan fransızca terim "béatitude" (Tr: "en yüce mutluluk, yaşam coşkusu") ile ilişkilendirildiğinde "Beat Kuşağı", haz peşinde bir yolculuğa çıkmış gezginleri ifade etmektedir. Kerouac tarafından yapılan bu isimlendirme, aynı zamanda ezilmiş, dışlanmış. Afro-Amerikan toplumuna dikkat çekmeyi amaçlamaktadır.

Beat topluluğu, bünyesinde fazla sayıda üye bulundurmamış olmasına rağmen, etkileri ve işgal ettiği kültürel statü bakımından büyük çaplı bir kültür oluşturmuştur. Temelinde standart normlar ile materyalizmin sorgulanması yatan bu kültür, kapitalizmi, insan ruhunun huzuru ve sosyal eşitlik için bir engel olarak değerlendirmiştir. Bu bağlamda, önceki kuşakların yetinmeci düşüncesine baş kaldırmış, toplum tarafından tabulaştırılmış kavramları tartışma konusu haline getirmişlerdir.

Bu Reklamı Kapat

Amerika kıtasının her yerini otostopla dolaşırken adeta göçebe hayatı süren bu topluluk, statükolar ve geleneklere muhalif bir kitle olmuşlardır. Yolculukları boyunca uyuşturucu maddeleri had safhada kullanmış, caz müziğini dinlemiş, cinsel özgürlük ile cinsel kimlik arayışını savunmuş ve Zen Budizmi'ni esas almışlardır. Modern toplumun mutsuzluk ve amaçsızlığını protestoları için dayanak kabul eden beatler, medyanın radarına girmelerinin ardından ironik bir biçimde "beatnik" (aykırı, gülünç fakat tehlikesiz kimse) olarak da adlandırılmışlardır.

Sanat Dünyasına Yeni Bir Soluk

Sanat ve edebiyat dünyasında Beat Kuşağı, izlediği çizgiyle kendini ön plana çıkarmıştır. Romantik şairlerden büyük ölçüde ilham almış, kavramsal sanat ve sürrealizmin etkisinde kalmışlardır. "Civil Disobedience" (Tür: "Sivil İtaatsizlik") denemesiyle bağımsız düşüncenin temellerini atan 19. yüzyıl Amerikan filozofu Henry David Thoreau’yu bir protesto sembolü haline getiren Beatler, Thoreau’nun sivil itaatsizlik düşüncesini benimsemiş ve bunu kendi eserlerine de yansıtmışlardır.

Allen Ginsberg ve Barney Rosset bir sanat galerisinde Gregory Corso ve şair Peter Orlovsky ile konuşurken
Allen Ginsberg ve Barney Rosset bir sanat galerisinde Gregory Corso ve şair Peter Orlovsky ile konuşurken
Magnum Photos

Uyuşturucu kullanımından birkaç kez eyalet dışı edilen ve Tristan Tzara'nın dadaist şiirlerinde izlediği cut-up tekniğinin düzyazıdaki temsilcilerinden biri olan postmodernist yazar William S. Burroughs, bu trajik kuşağın önemini şöyle vurgulamıştır:

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Beat yazarları, değişimin gerçek mimarlarıdır. Hiç şüphe yok ki ülkede son kırk yıldır yaşanan siyasi ve kültürel değişimin geniş resminin önemli bir parçası olan beat edebiyat hareketinin sonucu olarak, daha özgür bir Amerika’da yaşıyoruz.

Alışılagelmiş tekniklerin dışına çıkan Beat yazarları, çoğu zaman sansürle mücadele etmişlerdir. 50’li yıllarda ardı arkası kesilmeyen onlarca dava sebebiyle Beat Hareketi, ancak 60’lı yıllarda Amerikan gençliğine tam anlamıyla ulaşabilmiş ve kısa zamanda sanatın birçok dalında etkisini göstermiştir.

Beat Edebiyatı

Beat Romanları: Yüksek Frekanstan Çığlıklar

John Clellon Holmes tarafından yazılan "Go" (Tür: "Git"), ilk Beat romanı olarak kabul edilmektedir. Yarı otobiyografik bir özelliğe sahip bu romanda Holmes, Beat topluluğundaki arkadaşlarının uyuşturucunun kol gezdiği, cinsel kimlik normlarını sarsan özgür yaşam tarzlarına bir ayna tutmuştur. Ancak, cezbedici Beat alemi ve dış dünyanın zıtlıklarını ortaya koyan bu roman, fazla ilgi görmemiştir.

Beat hareketinin lideri sayılan Jack Kerouac'ın "On The Road" (Tür: "Yolda") kitabı ise, Beat edebiyatının en önemli romanı sayılmıştır. Kerouac'ın 3 hafta içinde yazdığı ve aynı zamanda Amerikan edebiyatının da önemli yapıtlarından biri kabul edilen bu roman, Beatlerin otostopla Amerika kıtasını gezerken yaptıkları yolculuğu anlatmaktadır. Amerika kıtasında bir yolculuk sırasında yolları kesişen Sal Paradise ve Dean Moriarty adlı iki adamın dostluğunu anlatan romanın alt metninde, dini gerçeklik ve 20. yüzyıl ortaları Amerikası'nda topluma dayatılanların ötesindeki birtakım derin ruhani değerlerin arayışı yatmaktadır. Özellikle, 2. Dünya Savaşı'nın sonrasındaki baskıcı atmosfer sertçe eleştirilmektedir. Romanda geçen yolculuk boyunca karakterler, meditasyonun öne çıkarıldığı, mutluluk peşinde bir serüvendedirler. Kerouac’ın "It" olarak adlandırdığı bu büyülü an, bir nevi Beatlerin hayatlarını adadıkları ortak emel, özgürlüklerinin reçetesi olarak da değerlendirilebilir. Bu kuşak için önemli olan, bir yere varmaktan ziyade “yolculuğun kendisi”dir.

"On The Road", Amerikan toplumuna lanse edilen değerler bakımından oldukça uygunsuz bulunmuştur. Açık ilişkiler ve uyuşturucunun adeta teşvik edildiği bu roman, birtakım düzenlemeler ve Kerouac'ın bazı bölümlerin romandan çıkarılmasına izin vermesi sonucunda, ancak 6 yıl sonra basılabilmiştir.

Beat edebiyatçıları
Beat edebiyatçıları
SFGATE

Beat kuşağının olağandışı hayatına ışık tutan bir başka roman ise William S. Burroughs'un "Naked Lunch"ıdır. Deliryum ve benzeri ruhsal hastalıklara dair notlarından yola çıkarak kaleme aldığı bu romanda Burroughs, eroin bağımlılığı, paranoya ve madde etkisindeyken gördüğü halisünasyonlardan bahseder.

Bu Reklamı Kapat

Beat Şiiri: Prangalanan Özgürlüğün Sözcüsü

"The Six Gallery", 1950'lerin başlarına dek San Francisco’da bulunan küçük bir sanat galerisi iken, 7 Ekim 1955 günü, Beat kuşağının fitilini yakan olaya ev sahipliği yapmıştır. Kenneth Rexroth adlı bir şairin önayak olmasıyla ilk defa düzenlenen halka açık şiir okuma organizasyonu, "Six Poets In Six Gallery" olarak anılmaktadır. Kuşağın beş öncü şairinin topluluk karşısında şiirlerini okuduğu bu gecede, Allen Ginsberg, "Howl" şiiriyle tüm katılımcıların hayranlığını kazanmıştır. Henüz 29 yaşında olan bu genç şair, şiirin sonlarına doğru Jack Kerouac'ın heyecanlı tezahüratlarıyla kutlanmış ve Kenneth Rexroth'u gözyaşları içinde bırakmıştır. Üç bölüm ve bir dipnottan oluşan bu şiir, para merkezli sanayi toplumunu yerden yere vuran, menfaat peşinde koşan hükümeti aşağılayan radikal bir yapıttır. Ginsberg, "Howl"da, Beat kuşağının tüketim çılgınlığı ve baskıcı zihniyet tarafından prangalanan ihtiraslarını, zaptedilmiş hınçlarını dile getirmektedir. Beat hareketinin sembolik şiirlerinden biri haline gelen "Howl" ile birlikte, Allen Ginsberg’in şairlik kariyeri de böylece başlamıştır.

Allen Ginsberg
Allen Ginsberg
OWLCATION

Ginsberg'in yanı sıra başka Beat şairleri de şiiri, kişisel deneyimlerini ifade edebilecekleri bir araç niyetine kullanmışlardır. Önceleri New York, Los Angeles ve San Francisco'da yaşayan hareketin başlıca şairleri, ilerleyen yıllarda Lawrence Ferlinghetti'nin Bay Area'daki kitapevinin civarına yerleşmişlerdir. City Lights Kitapçısı ve Yayınevinin kurucusu, kendisi de bir Beat şairi olan Ferlinghetti, sanatın sadece entelektüel zümreye değil, tüm topluma hitap etmesi gerektiğini savunmuştur. City Lights Kitapçısında kuşağın saygın şairlerini bir araya getirmiş, forumlar düzenlemiştir. Böylece, aralarında Allen Ginsberg, Kenneth Patchen, Gregory Corso, Kenneth Rexroth, Philip Whalen, Jack Kerouac’ın da bulunduğu çeşitli Beat edebiyatçılarıyla yakından dost olmuştur.

Beat şairleri, özgün üsluplar benimsemişlerdir. Bu kapsamda, Allen Ginsberg’in "Akla gelen ilk düşünce, en iyi düşüncedir." sözü, bu kuşağın şairlerinin spontane yazı yazma metodunu açıklamaktadır. Beat şairleri, deneysel ve politik bakımdan muhalif unsurlar barındıran şiirlerini yazarken, tıpkı Beat romancıları gibi halüsinojenik maddeler kullanmış ve Doğu dinlerinden etkilenmişlerdir.

Farklı Kültürlerin Harmanı: Beat Kuşağında Dergicilik

Yugen

İkisi de Beat şairi olan LeRoi Jones (Müslüman olduktan sonra Amiri Baraka adını kullanmaya başlamıştır) ve Hettie Cohen (Sonradan "Jones" soyadını almıştır) çifti tarafından editörlüğü yapılan Yugen dergisi, sanata yeni bir farkındalık getirme amacı gütmektedir. Bu dergi, Beatlere ilaveten, izdüşümcü şiir tekniğini (Beat edebiyatındaki doğaçlama tekniğine benzemektedir) uygulayan Black Mountain ve New York Okulu şairlerini bir araya getirmiştir. Adını, "evrenin gizemli, derin güzelliği ile çileli insanın sefil nefaseti" tezatlığını temsil eden Japonca bir kavramdan alan bu derginin yazarları, şiire gelenekdışı bir yaklaşım getirmiştir. 1958 ve 1962 yılları arasında toplam 8 sayısı yayımlanan Yugen’de, Doğu’nun ve Amerikan yerlilerinin kültürlerinden bahsedilmiştir. Bunlara ek olarak, alternatif ve deneysel edebiyata dair bilgiler veren kuramsal makaleler yer almış, bu özelliğiyle de Yugen dergisi, Yeni Amerikan Şiirinin öncülerinden biri olma niteliğini kazanmıştır.

Bu Reklamı Kapat

Yugen dergisi
Yugen dergisi
AbeBooks

Basil King ve Norman Bluhm tarafından yapılan Yugen'in kapak tasarımları, Doğu kaligrafisine atıfta bulunan soyut ekspresyonist bir çizgi izlemiştir. Yugen dergisi, ucuz baskıya rağmen tasarımda zenginliğe yer verilebileceğinin kanıtıdır.

Totem Press

Jones ve Cohen tarafından kurulan Totem Press; Gary Snyder, Philip Whalen, Allen Ginsberg, Michael McClure, Diane di Prima, Jack Kerouac vb. yazarların kitaplarını basmış dönemin önemli bir yayınevidir. Yugen gibi Totem Press kitapları da kaligrafik unsurların göze çarptığı, Amerikan soyut ekspresyonizmi ve Japon Zen resminin harmanlandığı kapaklara sahiptir.

Halüsinojenik Notaların Bildirisi: Bebop ve Rock

Müzik, Amerikan tarihinin hemen hemen her döneminde edebiyatın şekillenmesinde rol oynamıştır. Bu bağlamda, Beat kuşağı da modern cazdan büyük oranda etkilenmiştir. Beatler, caz müziğinde, özgürlükten doğan yeni bir sanat formunu sezinlemişlerdir. Üstelik caz müzisyenleri de tıpkı Beatler gibi hayatı uçlarda yaşamakta, suçlara karışmakta ve uyuşturucu maddeleri tüketerek aşırılığa kaçmaktadırlar. Yerleşmiş sosyal ve müzikal normları darmadağın eden bu karşı kültür, edebi muhafazakarlık karşısında Beat edebiyatının takındığı tutumla parallellik göstermektedir.

Greenwich Village ve Harlem’deki Minton’s Playhouse, Allen Ginsberg ve Jack Kerouac’ın sıkça gittiği jazz kulüpleridir. Kökeni swing’e dayanan, hızlı tempolar, doğaçlama ve karmaşık armonilerden oluşan (Bebop) Bop müziği, bu kulüplerde doğmuştur. Swing yıllarının “şahsiyetsiz” baladlarına isyan niteliği taşıyan Bop müzisyenleri, doğaçlamalarıyla Beatlerin ilgisini çekmiştir. Beat edebiyatçıları, daha sonrasında bu doğaçlama tekniğine, eserlerini yazarken başvurmuşlardır. Kerouac, yazarı, bir caz müzisyeniyle doğrudan karşılaştırmaktadır. Kendi yazma tekniğini, (bir caz müzisyeni misali) “üflemek” şeklinde isimlendirmiştir. Ayrıca Kerouac, "On The Road" romanını yazarken tenor saksofoncular Dexter Gordon ve Wardell Gray’in "The Hunt" albümünden ilham aldığını özellikle belirtmiştir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Atlas

ATLAS – Kıtalar, Denizler ve Kültürler Arası Yolculuk Rehberi, sadece coğrafi bilgileri değil, ülkelerin karakteristik yönlerini de sunan büyük boy haritaları, ödüllü tasarımı ve göz alıcı çizimleriyle sizi koltuğunuzdan kıpırdamadan dünya turuna çıkarıyor. Dünyanın binbir harikası ve ilginçliği arasında rengârenk bir yolculuk. İzlanda’nın buzulları, Mısır’ın çöl kervanları, Avustralya’nın ornitorenkleri, Madagaskar’ın dev baobab ağaçları, Meksikalıların garip bayramları ve Charlie Chaplin’den Halide Edip Adıvar’a ülkelerini gururlandıran isimler. Tüm dünyada büyük ilgi gören, İzlanda’dan Polonya’ya, Amerika’dan İspanya’ya 37 dilde yayımlanan, çocuk kitaplarında en prestijli ödüllerden Prix Sorcières (Fransa) ve Premio Andersen’i (İtalya) kazanan Atlas, devasa buzullardan küçücük böceklere, dünyamızın barındırdığı akılalmaz çeşitliliği ve göz alıcı renkleri kutlamak için hazırlanmış görsel bir festival.

  1. “Gördüğünüz anda dokunma hissi uyandıran bir kitap. Çocuklar kadar
    yetişkinleri de büyülemesi muhtemel.” Wall Street Journal
  2. “İlk görüşte aşk! Sizi daha fazlasını merak etmeye, hatta yolculuğa
    çağırıyor.” Guardian
  3. “Sınıf ve kütüphaneler için olmazsa olmaz.” School Librarian Journal
Devamını Göster
₺180.00
Atlas

Kerouac'dan esinlenerek cazı eserlerine uyarlayan Ginsberg ise Bop müziğinin ritim üzerindeki olağandışı etkisinden bahsetmektedir. Ginsberg, "Six Poets In Six Gallery" gecesinde okuduğu "Howl" şiirindeki elementleri de caz müziğinin unsurlarına benzetmektedir. Şiirindeki ritmi ortaya koyarken tenor saksofoncu Lester Young’ın klasiği “Lester Leaps In” den yararlandığını dile getirmektedir.

Bop müziği
Bop müziği
SPIEGEL

Bununla beraber, Beat şairleri Lawrence Ferlinghetti ve Kenneth Rexroth kimi zaman canlı caz müziği eşliğinde halka açık şiir okuma etkinlikleri düzenlemişlerdir.

60’lı yılların başlarında ise The Doors, the Velvet Underground, the Rolling Stones, the Beatles, Pink Floyd gibi kimi rock grupları, Beat kuşağının etkilerini kendi müziklerine yansıtmışlardır. The Doors’un klavyecisi Ray Manzarek, şöyle demiştir:

Eğer Jack Kerouac "On the Road" eserini yazmamış olsaydı, The Doors asla varolamazdı.

Ayrıca Allen Ginsberg’le arkadaş olan Bob Dylan’ın protesto içerikli "Only a Pawn in Their Game" ve "Like a Rolling Stone" gibi şarkılarında da Beat etkileri görülmektedir.

Beatniklerin Gölgesinden Doğan Bir Kuşak: Hippieler

60'lı yıllarda Beat hareketi gitgide silikleşmiş, yerini "Hippie kuşağı"na bırakmıştır. "Beatnik"ler, "hippie" olarak adlandırılmaya başlansa da kimi Beat kuşağı mensubu, yaygınlaşmakta olan savaş karşıtı hareketlerde aktif rol oynamışlardır. Ancak, Jack Kerouac bu yeni radikal protestoların Beat esasından sapmış olduğunu savunmuş, bu nedenden ötürü de Allen Ginsberg ile bozuşmuştur.

Aslen beatnikler ve hippieler, benzer düşünceleri savunuyorlar gibi gözükseler de bambaşka niteliklerdedirler. Beatniklerin karamsar stilleri karşısında hippieler, halüsinojenik maddelerin dünyasına gönderme yapan rengarenk kıyafetleri benimsemişlerdir. Bunun yanı sıra Beat kuşağı apolitik bir yaklaşıma sahipken hippieler, insan hakları ve savaş karşıtlığını savundukları gösteriler düzenlemiş; böylece politik meselelere karışmışlardır.

The Charlatans grubunun Golden Gate Park'taki "Summer of Love" sloganlı hippie konseri
The Charlatans grubunun Golden Gate Park'taki "Summer of Love" sloganlı hippie konseri
LA RAZON

Hippieler gibi protesto yürüyüşleri, büyük çaplı konserler ve festivaller düzenlememiş olsalar dahi Beat Kuşağı, mevcut toplumsal düzene olan isyanlarını eserleriyle dile getirmişlerdir. Ruhsal ve bedensel özgürlükten sansürle savaşa, R&B'nin rock 'n roll'a evrimleşmesinden ekolojik duyarlılığının artırılmasına değin birçok olguya zemin hazırlamışlardır. İnsanın makineleşmesi korkusunu paylaşan bu kuşak, hep kişisel mutluluktan, yaşam coşkusundan yana olmuşlardır. Beat hareketinin öncüsü Jack Kerouac, Beat Kuşağı’nın hayata bakış açısını şu sözleriyle somutlaştırmıştır:

Eski püskü bavullarımız gene kaldırıma yığılmıştı; daha gidecek çok yol vardı önümüzde ama önemli değildi, çünkü yol, hayattır...
Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 7
  • Muhteşem! 3
  • İnanılmaz 2
  • Güldürdü 1
  • Korkutucu! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 0
  • Umut Verici! 0
  • Merak Uyandırıcı! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • İğrenç! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 10/08/2022 18:08:39 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11190

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Gönderiler
Okyanus
Deizm
Kuantum Fiziği
Santigrat Derece
Hidrotermal Baca
Göğüs Hastalığı
Elementler
Bilgisayar
Yaşamın Başlangıcı
Beslenme Biçimi
Çocuklar
Onkoloji
Abd
Etik
Kültür
Beslenme Bilimi
Factchecking
Tespit
Sahte
Mars
Popülasyon
Solunum
Çeşitlilik
Nasa
Savaş
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Ekle
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Paylaş
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Raporla

Raporlama sisteminin amacı, platformu uygunsuz biçimde kullananların önüne geçmektir. Lütfen bir içeriği, sadece düşük kaliteli olduğunu veya soruya cevap olmadığını düşündüğünüz raporlamayınız; bu raporlar kabul edilmeyecektir. Bunun yerine daha kaliteli cevapları kendiniz girmeye çalışın veya diğer kullanıcıları oylama, teşekkür ve kabul edilen cevap araçları ile daha kaliteli cevaplara teşvik edin. Kalitesiz bulduğunuz içerikleri eleyebileceğiniz, kalitelileri daha ön plana çıkarabileceğiniz yeni araçlar geliştirmekteyiz.

Soru Sor
Görsel Ekle
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform, aklınıza takılan soruları sorabilmeniz ve diğerlerinin sorularını yanıtlayabilmeniz içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Gerçekten soru sorun, imâdan ve yüklü sorulardan kaçının.
Sorularınızın amacı nesnel olarak gerçeği öğrenmek veya fikir almak olmalıdır. Şahsi kanaatinizle ilgili mesaj vermek için kullanmayın; yüklü soru sormayın.
2
Bilim kimliğinizi kullanın.
Evrim Ağacı bir bilim platformudur. Dolayısıyla sorular ve cevaplar, bilimsel perspektifi yansıtmalıdır. Geçerli bilimsel kaynaklarla doğrulanamayan bilgiler veya reklamlar silinebilir.
3
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
4
Sahtebilimi desteklemek yasaktır.
Sahtebilim kategorisi altında konuyla ilgili sorular sorabilirsiniz; ancak bilimsel geçerliliği bulunmayan sahtebilim konularını destekleyen sorular veya cevaplar paylaşmayın.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Soru Ara
Aradığınız soruyu bulamadıysanız buraya tıklayarak sorabilirsiniz.
Alıntı Ekle
Eser Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu komünite, fark edildiğinde ufku genişleten tespitler içindir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Formu olabildiğince eksiksiz doldurun.
Girdiğiniz sözün/alıntının kaynağı ne kadar açıksa o kadar iyi. Açıklama kısmına kitabın sayfa sayısını veya filmin saat/dakika/saniye bilgisini girebilirsiniz.
2
Anonimden kaçının.
Bazı sözler/alıntılar anonim olabilir. Fakat sözün anonimliğini doğrulamaksızın, bilmediğiniz her söze/alıntıya anonim yazmayın. Bu tür girdiler silinebilir.
3
Kaynağı araştırın ve sorgulayın.
Sayısız söz/alıntı, gerçekte o sözü hiçbir zaman söylememiş/yazmamış kişilere, hatalı bir şekilde atfediliyor. Paylaşımınızın site geneline yayılabilmesi için kaliteli kaynaklar kullanın ve kaynaklarınızı sorgulayın.
4
Ofansif ve entelektüel düşünceden uzak sözler yasaktır.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Sözlerinizi tırnak (") içine almayın.
Sistemimiz formatı otomatik olarak ayarlayacaktır.
Gönder
Tavsiye Et
Aşağıdaki kutuya, [ESER ADI] isimli [KİTABI/FİLMİ] neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Kurallar
Platform Kuralları
Bu platform; okuduğunuz kitaplara, izlediğiniz filmlere/belgesellere veya takip ettiğiniz YouTube kanallarına yönelik tavsiylerinizi ve/veya yapıcı eleştirel fikirlerinizi girebilmeniz içindir. Tavsiye etmek istediğiniz eseri bulamazsanız, buradan yeni bir kayıt oluşturabilirsiniz. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu platformun ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Önceliğimiz pozitif tavsiyelerdir.
Bu platformu, beğenmediğiniz eserleri yermek için değil, beğendiğiniz eserleri başkalarına tanıtmak için kullanmaya öncelik veriniz. Sadece negatif girdileri olduğu tespit edilenler platformdan geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
2
Tavsiyenizin içeriği sadece negatif olamaz.
Tavsiye yazdığınız eserleri olabildiğince objektif bir gözlükle anlatmanız beklenmektedir. Dolayısıyla bir eseri beğenmediyseniz bile, tavsiyenizde eserin pozitif taraflarından da bahsetmeniz gerekmektedir.
3
Negatif eleştiriler yapıcı olmak zorundadır.
Eğer tavsiyenizin ana tonu negatif olacaksa, tüm eleştirileriniz yapıcı nitelikte olmak zorundadır. Yapıcı eleştiri kurallarını buradan öğrenebilirsiniz. Yapıcı bir tarafı olmayan veya tamamen yıkıcı içerikte olan eleştiriler silinebilir ve yazarlar geçici veya kalıcı olarak engellenebilirler.
4
Düzgün ve insanca iletişim kurun.
Gerilim, tersleme, tahrik, taciz, alay, dedikodu, trollük, vurdumduymazlık, duyarsızlık, ırkçılık, bağnazlık, nefret söylemi, azınlıklara saldırı, fanatizm, holiganlık, sloganlar yasaktır.
5
Türkçeyi düzgün kullanın.
Şair olmanızı beklemiyoruz; ancak yazdığınız içeriğin anlaşılır olması ve temel düzeyde yazım ve dil bilgisi kurallarına uyması gerekmektedir.
Eser Ara
Aradığınız eseri bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.
Tür Ekle
Üst Takson Seç
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, yaşamış ve yaşayan bütün türleri filogenetik olarak sınıflandırdığımız ve tanıttığımız Yaşam Ağacı projemize, henüz girilmemiş taksonları girebilmeniz için geliştirdiğimiz bir platformdur. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Takson adlarını doğru yazdığınızdan emin olun.
Taksonların sadece ilk harfleri büyük yazılmalıdır. Latince tür adlarında, cins adının ilk harfi büyük, diğer bütün harfler küçük olmalıdır (Örn: Canis lupus domesticus). Türkçe adlarda da sadece ilk harf büyük yazılmalıdır (Örn: Evcil köpek).
2
Taksonlar arası bağlantıları doğru girin.
Girdiğiniz taksonun üst taksonunu girmeniz zorunludur. Eğer üst takson yoksa, mümkün olduğunca öncelikle üst taksonları girmeye çalışın; sonrasında daha alt taksonları girin.
3
Birden fazla kaynaktan kontrol edin.
Mümkün olduğunca ezbere iş yapmayın, girdiğiniz taksonların isimlerinin birden fazla kaynaktan kontrol edin. Alternatif (sinonim) takson adlarını girmeyi unutmayın.
4
Tekrara düşmeyin.
Aynı taksonu birden fazla defa girmediğinizden emin olun. Otomatik tamamlama sistemimiz size bu konuda yardımcı olacaktır.
5
Mümkünse, takson tanıtım yazısı (Taksonomi yazısı) girin.
Bu araç sadece taksonları sisteme girmek için geliştirilmiştir. Dolayısıyla taksonlara ait minimal bilgiye yer vermektedir. Evrim Ağacı olarak amacımız, taksonlara dair detaylı girdilerle bu projeyi zenginleştirmektir. Girdiğiniz türü daha kapsamlı tanıtmak için Taksonomi yazısı girin.
Gönder
Tür Gözlemi Ekle
Tür Seç
Fotoğraf Ekle
Kurallar
Komünite Kuralları
Bu platform, bizzat gözlediğiniz türlerin fotoğraflarını paylaşabilmeniz için geliştirilmiştir. Yapacağınız paylaşımlar Evrim Ağacı'nın kurallarına tabidir. Ayrıca bu komünitenin ek kurallarına da uymanız gerekmektedir.
1
Net ve anlaşılır görseller yükleyin.
Her zaman bir türü kusursuz netlikte fotoğraflamanız mümkün olmayabilir; ancak buraya yüklediğiniz fotoğraflardaki türlerin özellikle de vücut deseni gibi özelliklerinin rahatlıkla ayırt edilecek kadar net olması gerekmektedir.
2
Özgün olun, telif ihlali yapmayın.
Yüklediğiniz fotoğrafların telif hakları size ait olmalıdır. Başkası tarafından çekilen fotoğrafları yükleyemezsiniz. Wikimedia gibi açık kaynak organizasyonlarda yayınlanan telifsiz fotoğrafları yükleyebilirsiniz.
3
Paylaştığınız fotoğrafların telif hakkını isteyemezsiniz.
Yüklediğiniz fotoğraflar tamamen halka açık bir şekilde, sınırsız ve süresiz kullanım izniyle paylaşılacaktır. Bu fotoğraflar nedeniyle Evrim Ağacı’ndan telif veya ödeme talep etmeniz mümkün olmayacaktır. Kendi fotoğraflarınızı başka yerlerde istediğiniz gibi kullanabilirsiniz.
4
Etik kurallarına uyun.
Yüklediğiniz fotoğrafların uygunsuz olmadığından ve başkalarının haklarını ihlâl etmediğinden emin olun.
5
Takson teşhisini doğru yapın.
Yaptığınız gözlemler, spesifik taksonlarla ilişkilendirilmektedir. Takson teşhisini doğru yapmanız beklenmektedir. Taksonu bilemediğinizde, olabildiğince genel bir taksonla ilişkilendirin; örneğin türü bilmiyorsanız cins ile, cinsi bilmiyorsanız aile ile, aileyi bilmiyorsanız takım ile, vs.
Gönder
Tür Ara
Aradığınız türü bulamadıysanız buraya tıklayarak ekleyebilirsiniz.