Bu Reklamı Kapat
Bu Reklamı Kapat

Sevgililer Günü Rahibinin "Gerçek" Yüzü: Aziz Valentine, Aşkın Koruyucusu Değildi!

Aziz Valentine ile Sevgililer Günü veya Aşk Arasında Ne İlişki Var?

Sevgililer Günü Rahibinin "Gerçek" Yüzü: Aziz Valentine, Aşkın Koruyucusu Değildi! The Manual
6 dakika
10,240

14 Şubat'ta kutlanan Sevgililer Günü (veya kökeni itibariyle Aziz Valentin Günü), her yaştan çiftin, Aziz Valentine adına birbirlerine kart, çiçek, şeker veya daha lüks hediyeler verdiği bir gündür. Fakat bu modern kutlamanın kökeninin bir kurmacadan ibaret olduğunu söyleyebiliriz: Aziz Valentine, sanıldığının aksine, bir "aşk koruyucusu" değildi.

Aslına bakarsanız Sevgililer Günü, üçüncü yüzyılda yaşamış 1 ya da belki 2 Hristiyan kurbanın başının kesilmesini kutlamak için, ayinsel bir şölen olarak ortaya çıktı. Peki, Sevgililer Günü'nde kurban vermekten, hediye vermeye nasıl geçtik?

Bu Reklamı Kapat

Aziz Valentine'ın Kökenleri

Antik kaynaklar, 14 Şubat'ta ölen birden fazla "Aziz Valentine" olduğunu ortaya koyuyor. Bunlardan ikisi, Roma İmparatoru Claudius Gothicus'un MS 269-270 yıllarında, Hristiyanlara yönelik zulmün yaygın olduğu bir dönemde, idam edildi.[1]

Bunu nereden biliyoruz? Çünkü, Belçikalı bir keşiş tarikatı, bilinen dünyanın dört bir yanındaki el yazması arşivlerinden azizlerin yaşamlarına dair kanıt toplamak için tam üç yüzyıllarını harcadı. 1643'ten başlayarak, 68 adet folyodan oluşan devasa Acta Sanctorum (Tür: "Azizlerin Hayatları") ciltlerini yayınlamaya başlayan bu tarikata, bir Cizvit bilgini olan Jean Bolland'dan ötürü Bollandistler deniyor.[2]

Bu Reklamı Kapat

O zamandan beri, ardı ardına gelen keşiş kuşakları, 1940'ta son cilt yayınlanana kadar çalışmaya devam ettiler. Kardeşler, ayin takvimindeki her aziz hakkında her türlü bilgiyi aradılar ve azizlerin bayram günlerine göre düzenlenmiş metinleri bastılar.[3]

Valentine Kurbanları

14 Şubat'ı kapsayan cilt, 3. yüzyılda yaşamış bir avuç "Valentini"nin hikâyelerini içeriyor. Bu cilt, aynı zamanda, bilinen ilk üçünün ölümüne dair bilgiler de veriyor.

Bilinen en ilk Valentinus'un 24 askerle birlikte Afrika'da öldüğü söyleniyor. Ne yazık ki, Bollandistler bile onun hakkında daha fazla bilgi bulamadılar. Keşişlerin bildiği gibi, bazen azizlerin geride bıraktıkları tek şey, bir isim ve ölüm günüydü.

Evrim Ağacı'ndan Mesaj

Aziz Valentine bir sara hastasını kutsuyor.
Aziz Valentine bir sara hastasını kutsuyor.
Wikimedia Commons

Diğer iki Valentine hakkında biraz daha fazla şey biliyoruz.

Tarihi değeri hakkında Bollandist eleştirilerin eşlik ettiği Acta'da yeniden basılan geç bir ortaçağ efsanesine göre, Valentinus adında bir Romalı rahip, İmparator Gothicus döneminde tutuklandı ve Asterius adlı bir aristokratın gözetimine verildi.

Hikâyenin devamına göre Asterius, vaizin konuşmasına izin vermekle hata yapmıştı: Peder Valentinus, İsa Mesih'in putperestleri karanlığın gölgesinden kurtarıp gerçeğin ve kurtuluşun ışığına götürmesinden söz edip durdu. Asterius, Valentinus ile bir pazarlık yaptı: Eğer Valentinus bir Hristiyan olarak Asterius'un kör olan üvey kızını iyileştirebilseydi, dinini değiştirecekti. Valentinus, ellerini kızın gözlerinin üzerine koydu ve zikretti:

Rab İsa Mesih, hizmetçini aydınlat, çünkü sen Tanrı ve Gerçek Işıksın.

İşte bu kadar basit! Ortaçağ efsanesine göre çocuk, artık görebiliyordu! Asterius ve tüm ailesi vaftiz edildi. Ne yazık ki İmparator Gothicus, haberi duyunca, hepsinin idam edilmesini emretti. Fakat bir tek Valentinus idam edildi. Dindar bir dul, Valentinus'un cesediyle birlikte şehirden kaçtı ve onu Roma'dan, günümüzün Rimini'sine kadar uzanan antik yol olan Via Flaminia'daki şehit olduğu yere gömdü.[4] Daha sonra, azizin kalıntılarının üzerine bir şapel inşa edildi.

Aziz Valentine, Romantik Biri Değildi!

Hakkında kayıt olan üçüncü Valentinus ise, İtalya'nın Umbria eyaletindeki bir Terni piskoposuydu.

Bu Reklamı Kapat

Bu Valentinus hakkındaki efsaneler de bir önceki Valentinus'un hikayesi kadar şaibeli. Bu hikayeye göre, Terni piskoposu da potansiyel olarak dinden dönme konusunu tartışarak ve ardından oğlunu iyileştirerek, kendisinden önceki Valentinus ile benzer bir duruma düştü. Hikâyenin geri kalanı da oldukça benzer: O da İmparator Gothicus'un emriyle idam edildi ve bedeni Via Flaminia'ya gömüldü.[5]

Bollandistlerin de söylediği gibi, aslında muhtemelen kafası kesilmiş iki tane Valentine yoktu; daha ziyade, tek bir aziz efsanesinin, iki farklı versiyonu, hem Roma'da hem de Terni'de ortaya çıkmıştı.

Aziz Valentine diz çöküyor.
Aziz Valentine diz çöküyor.
Wikimedia Commons

Yine de, Afrikalı, Romalı ya da Umbrialı Valentine'lerin hiçbiri romantik değildi. Hatta, modern medyada tekrarlanan Orta Çağ efsanelerine göre Aziz Valentine, Hristiyan evlilik ritüelleri gerçekleştirmesini ve Gothicus tarafından hapsedilen Hristiyan aşıkların mesajlaşmasını sağlayan bir karakterdi.[6] Benzer şekilde, başka hikâyeler, onun iyileştirdiği iddia edilen kör kızla romantik bir ilişkisi olduğunu anlatıyordu. Fakat Bollandistlerin işaret ettiği gibi, bu Orta Çağ hikâyelerinin hiçbirinin üçüncü yüzyıl tarihinde bir temeli yoktu.

Aziz Valentine, Aziz Lucilla'yı vaftiz ediyor.
Aziz Valentine, Aziz Lucilla'yı vaftiz ediyor.
Wikimedia Commons

Hoş, tarihsel doğruluk, Orta Çağ Hıristiyanları için pek bir şey ifade etmiyordu. Onların umursadığı tek şey mucizeler, şehitlik hikâyeleri ve azizin fiziksel kalıntılarıydı. Söylemeye gerek yok; Orta Çağ Avrupa'sındaki birçok farklı kilise ve manastır, hazinelerinde Aziz Valentinus'un kafatası parçalarının bulunduğunu iddia etti. Örneğin Roma Cosmedin'deki Santa Maria, Valentinus'a ait olduğunu iddia ettiği eksiksiz bir kafatasını hâlâ sergiliyor:

Bu Reklamı Kapat

Cosmedin, Aziz Mary Bazilikası'ndaki Ternili Aziz Valentine'ın kalıntıları.
Cosmedin, Aziz Mary Bazilikası'ndaki Ternili Aziz Valentine'ın kalıntıları.
Wikimedia

Bollandistlere göre, Avrupa'daki diğer kiliseler de Aziz Valentinus'un vücut parçalarına sahip olduklarını iddia ediyor: Örneğin, Madrid'deki San Anton Kilisesi, Dublin'deki Whitefriar Sokak Kilisesi, Prag'daki Aziz Peter ve Paul Kilisesi, Chelmno'daki Aziz Mary'nin Assumption Katedrali, bunların yanı sıra Malta, Birmingham, Glasgow ve Yunanistan'ın Midilli Adası’ndaki kiliseler...

İnananlar için şehitlerin kalıntıları, azizlerin dindar Hristiyan toplulukları arasındaki görünmez varlıklarını sürdürmeleri anlamına geliyordu. Örneğin 11. yüzyılda Brittany'de bir piskopos, yangınları durdurmak, salgın hastalıkları önlemek ve şeytani ele geçirme (İng: "demonic possession") dahil her türlü hastalığı iyileştirmek için Valentine’ın başı olduğu iddia edilen şeyi kullandı.

Ancak bildiğimiz kadarıyla, azizin kemikleri aşıklara özel hiçbir şey yapmadı.

Pek Gerçekçi Olmayan Pagan Kökenleri

Pek çok bilim insanı, kitaplarda, makalelerde ve blog yazılarında Valentine ve ona atfedilen bu özel günü incelemiştir.[7], [8], [9] Bazıları bu günün, Şubat ortasındaki eski bir Roma kutlaması olan Lupercalia'nın Hristiyan versiyonu olduğunu öne sürmektedir.

Bu Reklamı Kapat

Agora Bilim Pazarı
Netter`in Kısa Radyolojik Anatomisi
  • ISBN No: 9786053550600
Devamını Göster
₺148.00
Netter`in Kısa Radyolojik Anatomisi

Lupercalia, keçilerin ve köpeklerin kurban edilmesini içeren kırsal ve eril bir kültün ritüeli olarak ortaya çıktı ve daha sonra kentsel bir karnavala dönüştü. Şenlikler sırasında, yarı çıplak genç adamlar, yeni öldürülmüş keçilerin derilerinden kesilmiş kayışlarla Roma sokaklarında koşuyordu.[10] Hamile kadınlar, bunun sağlıklı bir bebek için şans getireceğini düşünüyordu. Ancak iddiaya göre MS 496'da Papa Gelasius, bu "kabadayı festivalini" kınadı.

Yine de, Papa'nın Lupercalia'yı, şehit Aziz Valentine kültü veya başka herhangi bir Hristiyan kutlaması ile kasten değiştirdiğine dair hiçbir kanıt yok.

Chaucer ve Aşk Kuşları

Aziz Valentine ve aşk arasındaki muhtemel ilk bağlantı, ölümünden yaklaşık 1000 yıl sonra, Canterbury Masalları adlı eserin yazarı Geoffrey Chaucer'ın Aziz Valentine'ın Şubat festivalini "kuşların çiftleşme mevsimi" olarak yazmasıydı. Kuşlar Meclisi adlı kitabında şu satırları yazmıştı:

Çünkü bu, her kuşun eşini seçmeye geldiği Aziz Valentine Günü'ydü.

Görünüşe göre Chaucer'ın zamanında İngiliz kuşları Şubat ayında yumurta üretmek için çiftleşmişler. Kısa süre sonra, doğaya duyarlı Avrupa soyluları kuş çiftleşme mevsiminde aşk notları göndermeye başladı. Örneğin, birkaç yılını Londra Kulesi'nde tutsak olarak geçiren Fransız Orléans Dükü, Şubat 1415'te karısına "zaten aşktan bıktığını" (bununla, "aşk hastalığı"nı kast ediyordu) yazdı ve ona "çok nazik Valentine'ım" dedi.[11]

İngilizler, Şubat ayında çiftleşme fikrini benimsedi. Shakespeare'in aşık Ophelia’sı, kendisinden "Hamlet'in Valentine"ı (yani "Hamlet'in sevgilisi") olarak bahsetti.[12]

Sonraki yüzyıllarda İngiliz kadın ve erkekleri, sevdiklerine şiirler yazmak için 14 Şubat'ı bir bahane olarak kullanmaya başladılar. Sanayileşme, kitlesel olarak üretilen resimli kartlarla süslenmiş şiir ile bunu daha kolay hale getirdi. Ardından Cadbury, Hershey ve diğer çikolata üreticileri, Sevgililer Günü'ne özel çikolatalar ürettiler.

Sevgililer Günü çikolataları.
Sevgililer Günü çikolataları.
Shutterstock

Bugün İngiltere ve ABD'nin her yerindeki dükkanlar, pencerelerini her yıl "Aşk Günü"nü ilan eden kalpler ve pankartlarla süslüyor. Dükkan sahipleri raflarında "Be My Valentine" diye yalvaran şekerler, mücevherler ve Aşk Tanrısı ile ilgili biblolar stokluyor.[13]

Görünmez Valentine'lar

Görünüşe göre aşk bayramının ardındaki antik aziz, aşkın kendisi kadar anlaşılmaz. Yine de, beşinci yüzyılın büyük ilahiyatçısı ve filozofu Aziz Augustine'in Görünmez Şeylere İnanç konulu incelemesinde söylediği gibi, bir şeyleri sevmemiz için onların illâ burnumuzun dibinde olması gerekmez.

Ve tıpkı aşkın kendisi gibi, Aziz Valentine ve onun aşkın koruyucu azizi unvanı, doğrulanabilir tarihin değil, inancın meseleleridir.

Okundu Olarak İşaretle
Bu İçerik Size Ne Hissettirdi?
  • Tebrikler! 9
  • Mmm... Çok sapyoseksüel! 6
  • İnanılmaz 3
  • Merak Uyandırıcı! 3
  • Muhteşem! 1
  • Güldürdü 1
  • Umut Verici! 1
  • İğrenç! 1
  • Bilim Budur! 0
  • Üzücü! 0
  • Grrr... *@$# 0
  • Korkutucu! 0
Kaynaklar ve İleri Okuma
  1. Çeviri Kaynağı: The Conversation | Arşiv Bağlantısı
Bu Reklamı Kapat

Evrim Ağacı'na her ay sadece 1 kahve ısmarlayarak destek olmak ister misiniz?

Şu iki siteden birini kullanarak şimdi destek olabilirsiniz:

kreosus.com/evrimagaci | patreon.com/evrimagaci

Çıktı Bilgisi: Bu sayfa, Evrim Ağacı yazdırma aracı kullanılarak 18/05/2022 07:42:25 tarihinde oluşturulmuştur. Evrim Ağacı'ndaki içeriklerin tamamı, birden fazla editör tarafından, durmaksızın elden geçirilmekte, güncellenmekte ve geliştirilmektedir. Dolayısıyla bu çıktının alındığı tarihten sonra yapılan güncellemeleri görmek ve bu içeriğin en güncel halini okumak için lütfen şu adrese gidiniz: https://evrimagaci.org/s/11476

İçerik Kullanım İzinleri: Evrim Ağacı'ndaki yazılı içerikler orijinallerine hiçbir şekilde dokunulmadığı müddetçe izin alınmaksızın paylaşılabilir, kopyalanabilir, yapıştırılabilir, çoğaltılabilir, basılabilir, dağıtılabilir, yayılabilir, alıntılanabilir. Ancak bu içeriklerin hiçbiri izin alınmaksızın değiştirilemez ve değiştirilmiş halleri Evrim Ağacı'na aitmiş gibi sunulamaz. Benzer şekilde, içeriklerin hiçbiri, söz konusu içeriğin açıkça belirtilmiş yazarlarından ve Evrim Ağacı'ndan başkasına aitmiş gibi sunulamaz. Bu sayfa izin alınmaksızın düzenlenemez, Evrim Ağacı logosu, yazar/editör bilgileri ve içeriğin diğer kısımları izin alınmaksızın değiştirilemez veya kaldırılamaz.

Bu Reklamı Kapat
Size Özel (Beta)
İçerikler
Sosyal
Dna
Işık
Primatlar
Mars
Evrimsel Antropoloji
Sars-Cov-2
Hava
Makina
Einstein
Risk
Jinekoloji
Kuvvet
Depresyon
Köpekbalığı
Çeşitlilik
Genel Görelilik
Kedigiller
Hastalık Kontrolü
2019-Ncov
Kafatası
Sanat
Biliş
Kamuflaj
Doğa Olayları
Mikroevrim
Aklımdan Geçen
Komünite Seç
Aklımdan Geçen
Fark Ettim ki...
Bugün Öğrendim ki...
İşe Yarar İpucu
Bilim Haberleri
Hikaye Fikri
Başlık
Bugün Türkiye'de bilime ve bilim okuryazarlığına neler katacaksın?
Bağlantı
Gönder
Soru Sor
Daha Fazla İçerik Göster
Evrim Ağacı'na Destek Ol
Evrim Ağacı'nın %100 okur destekli bir bilim platformu olduğunu biliyor muydunuz? Evrim Ağacı'nın maddi destekçileri arasına katılarak Türkiye'de bilimin yayılmasına güç katmak için hemen buraya tıklayın.
Popüler Yazılar
30 gün
90 gün
1 yıl
EA Akademi
Evrim Ağacı Akademi (ya da kısaca EA Akademi), 2010 yılından beri ürettiğimiz makalelerden oluşan ve kendi kendinizi bilimin çeşitli dallarında eğitebileceğiniz bir çevirim içi eğitim girişimi! Evrim Ağacı Akademi'yi buraya tıklayarak görebilirsiniz. Daha fazla bilgi için buraya tıklayın.
Etkinlik & İlan
Bilim ile ilgili bir etkinlik mi düzenliyorsunuz? Yoksa bilim insanlarını veya bilimseverleri ilgilendiren bir iş, staj, çalıştay, makale çağrısı vb. bir duyurunuz mu var? Etkinlik & İlan Platformumuzda paylaşın, milyonlarca bilimsevere ulaşsın.
Podcast
Evrim Ağacı'nın birçok içeriğinin profesyonel ses sanatçıları tarafından seslendirildiğini biliyor muydunuz? Bunların hepsini Podcast Platformumuzda dinleyebilirsiniz. Ayrıca Spotify, iTunes, Google Podcast ve YouTube bağlantılarını da bir arada bulabilirsiniz.
Yazı Geçmişi
Okuma Geçmişi
Notlarım
İlerleme Durumunu Güncelle
Okudum
Sonra Oku
Not Ekle
Kaldığım Yeri İşaretle
Göz Attım

Evrim Ağacı tarafından otomatik olarak takip edilen işlemleri istediğin zaman durdurabilirsin.
[Site ayalarına git...]

Filtrele
Listele
Bu yazıdaki hareketlerin
Devamını Göster
Filtrele
Listele
Tüm Okuma Geçmişin
Devamını Göster
0/10000

Göster

Şifremi unuttum Üyelik Aktivasyonu

Göster

Şifrenizi mi unuttunuz? Lütfen e-posta adresinizi giriniz. E-posta adresinize şifrenizi sıfırlamak için bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Eğer aktivasyon kodunu almadıysanız lütfen e-posta adresinizi giriniz. Üyeliğinizi aktive etmek için e-posta adresinize bir bağlantı gönderilecektir.

Geri dön

Close
Geri Bildirim Gönder
Reklamsız Deneyim

Evrim Ağacı'nda reklamları 2 şekilde kapatabilirsiniz:

  1. Ücretsiz üye girişi yapmak: Sitedeki reklamların %50 kadarını kapatmak için ücretsiz bir Evrim Ağacı üyeliği açmanız ve sitemizi/uygulamamızı kullanmanız yeterli!

  2. Maddi destekçilerimiz arasına katılmak: Evrim Ağacı'nın çalışmalarına Kreosus, Patreon veya YouTube üzerinden maddi destekte bulunarak hem Türkiye'de bilim anlatıcılığının gelişmesine katkı sağlayabilirsiniz, hem de site ve uygulamamızı reklamsız olarak deneyimleyebilirsiniz. Reklamsız deneyim, sitemizin/uygulamamızın çeşitli kısımlarda gösterilen Google reklamlarını ve destek çağrılarını görmediğiniz, %100 reklamsız ve çok daha temiz bir site deneyimi sunmaktadır.

Kreosus

Kreosus'ta her 10₺'lik destek, 1 aylık reklamsız deneyime karşılık geliyor. Bu sayede, tek seferlik destekçilerimiz de, aylık destekçilerimiz de toplam destekleriyle doğru orantılı bir süre boyunca reklamsız deneyim elde edebiliyorlar.

Kreosus destekçilerimizin reklamsız deneyimi, destek olmaya başladıkları anda devreye girmektedir ve ek bir işleme gerek yoktur.

Patreon

Patreon destekçilerimiz, destek miktarından bağımsız olarak, Evrim Ağacı'na destek oldukları süre boyunca reklamsız deneyime erişmeyi sürdürebiliyorlar.

Patreon destekçilerimizin Patreon ile ilişkili e-posta hesapları, Evrim Ağacı'ndaki üyelik e-postaları ile birebir aynı olmalıdır. Patreon destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi 24 saat alabilmektedir.

YouTube

YouTube destekçilerimizin hepsi otomatik olarak reklamsız deneyime şimdilik erişemiyorlar ve şu anda, YouTube üzerinden her destek seviyesine reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. YouTube Destek Sistemi üzerinde sunulan farklı seviyelerin açıklamalarını okuyarak, hangi ayrıcalıklara erişebileceğinizi öğrenebilirsiniz.

Eğer seçtiğiniz seviye reklamsız deneyim ayrıcalığı sunuyorsa, destek olduktan sonra YouTube tarafından gösterilecek olan bağlantıdaki formu doldurarak reklamsız deneyime erişebilirsiniz. YouTube destekçilerimizin reklamsız deneyiminin devreye girmesi, formu doldurduktan sonra 24-72 saat alabilmektedir.

Diğer Platformlar

Bu 3 platform haricinde destek olan destekçilerimize ne yazık ki reklamsız deneyim ayrıcalığını sunamamaktayız. Destekleriniz sayesinde sistemlerimizi geliştirmeyi sürdürüyoruz ve umuyoruz bu ayrıcalıkları zamanla genişletebileceğiz.

Giriş yapmayı unutmayın!

Reklamsız deneyim için, maddi desteğiniz ile ilişkilendirilmiş olan Evrim Ağacı hesabınıza yapmanız gerekmektedir. Giriş yapmadığınız takdirde reklamları görmeye devam edeceksinizdir.

Destek Ol

Devamını Oku
Evrim Ağacı Uygulamasını
İndir
Chromium Tabanlı Mobil Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
İlk birkaç girişinizde zaten tarayıcınız size uygulamamızı indirmeyi önerecek. Önerideki tuşa tıklayarak uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu öneriyi, yukarıdaki videoda görebilirsiniz. Eğer bu öneri artık gözükmüyorsa, Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Chromium Tabanlı Masaüstü Tarayıcılar (Chrome, Edge, Brave vb.)
Yeni uygulamamızı kurmak için tarayıcı çubuğundaki kurulum tuşuna tıklayın. "Yükle" (Install) tuşuna basarak kurulumu tamamlayın. Dilerseniz, Evrim Ağacı İleri Web Uygulaması'nı görev çubuğunuza sabitleyin. Uygulama logosuna sağ tıklayıp, "Görev Çubuğuna Sabitle" seçeneğine tıklayabilirsiniz. Eğer bu seçenek gözükmüyorsa, tarayıcının Ayarlar/Seçenekler (⋮) ikonuna tıklayıp, Uygulamayı Yükle seçeneğini kullanabilirsiniz.
Safari Mobil Uygulama
Sırasıyla Paylaş -> Ana Ekrana Ekle -> Ekle tuşlarına basarak yeni mobil uygulamamızı kurabilirsiniz. Bu basamakları görmek için yukarıdaki videoyu izleyebilirsiniz.

Daha fazla bilgi almak için tıklayın

Önizleme
Görseli Kaydet
Sıfırla
Vazgeç
Ara
Bu Eseri Neden Tavsiye Ediyorsun?
Aşağıdaki kutuya, isimli neden tavsiye ettiğini girebilirsin. Ne kadar detaylı ve kapsamlı bir analiz yaparsan, bu eseri [OKUMAK/İZLEMEK] isteyenleri o kadar doğru ve fazla bilgilendirmiş olacaksın. Tavsiyenin faydalı bulunması halinde Evrim Ağacı kullanıcılarından daha fazla UP kazanman mümkün olacak. Tavsiyenin sadece negatif içerikte olamayacağını, eğer bu sistemi kullanıyorsan tavsiye ettiğin içeriğin pozitif taraflarından bahsetmek zorunda olduğunu lütfen unutma. Yapıcı eleştiri hakkında daha fazla bilgi almak için burayı okuyabilirsin.
Tavsiye Et